Liceum Plastyczne w Nałęczowie: szkoła, która zmienia artystów
Obejrzyj wersję wideo na YouTube: https://youtu.be/yIDuNVsUPcsPLSP Nałęczów to legenda polskiej edukacji artystycznej. Przez dekady szkoła kształciła nie tylko malarzy i rzeźbiarzy, ale przede wszystkim twórców, którzy nauczyli się myśleć krytycznie i patrzeć na świat artystyczo.W tym filmie opowiadam o historii Liceum Plastycznego im. Józefa Chełmońskiego – szkole, która zmieniła moje życie i żyje w mojej pamięci do dzisiaj. Poznaj jej tradycje, pedagogikę i to, co sprawia, że absolwenci PLSP tak mówią o swoim doświadczeniu: „To była przygoda”.Jeśli uczyłeś się w PLSP, podziel się swoją historią w komentarzach. Jeśli rozważasz edukację artystyczną – zobacz, co czeka Cię za bramą tej wyjątkowej szkoły.Art Perspective – Historia sztuki, która żyje.#PLSPNałęczów #LiceumPlastyczne #SzkolaArtystyczna #EdukacjaArtystyczna #ChelmonskiNałęczów #HistoriaSztuki #ArtPerspective #PolskaEdukacja #SzkolaZPasją #TradycjaArtystyczna #TworzyćSię #PolskaStuka #Nałęczów #SzkolaArtystów #EducationMatters #ArtHistory #CreativeEducation #PolandArt #Nostalgia #SchoolStoriesStanęłam w tym roku z córką w drzwiach pokoju w internacie w Nałęczowie. Cztery łóżka, czasem pięć, jeden stolik, kilka krzeseł. Może trzy na cztery metry. To tutaj zaczęła się najlepsza decyzja, jaką podjęłam w młodości. Chodziłam do Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych im. Józefa Chełmońskiego w Nałęczowie od 1998 roku, od piętnastego do dwudziestego roku życia. Ten tekst jest dla każdego, kto zastanawia się, czy to dobre miejsce dla jego dziecka, i dla nastolatków, którzy sami stoją przed tym wyborem.Moja droga do NałęczowaWychowałam się w Biłgoraju. Przez dwanaście miesięcy przed egzaminem uczyłam się po lekcjach historii sztuki i chodziłam na kółko plastyczne do mojej nauczycielki, Doroty Brzozowskiej. Raz w miesiącu jeździłam na konsultacje: kandydaci z całej Polski rozkładali prace na korytarzu, a dyrektor i nauczyciele mówili, co poprawić. Pierwszy raz ktoś patrzył na moje rysunki jak na pracę, którą da się ocenić.Z matematyki dostałam na egzaminie dwójkę, z historii sztuki szóstkę. Na liście przyjętych byłam raczej na końcu. Miejsce na tej liście okazało się najmniej ważną liczbą w całej mojej historii z tą szkołą.Szkoła starsza niż budynekBudynek przy alei Lipowej zaprojektował Marek Leykam, autor poznańskiego Okrąglaka. Oddano go w 1966 roku w ramach akcji „Tysiąc szkół na Tysiąclecie”, a gruntowny remont zakończono w 2015 roku.Korzenie szkoły sięgają 1903 roku, gdy lekarze nałęczowskiego uzdrowiska założyli Szkołę Instruktorów Koszykarskich, a w 1905 roku Szkołę Instruktorów Zabawkarskich. Uzdrowisko założyli w 1878 roku byli zesłańcy, a bywali tu Bolesław Prus, Henryk Sienkiewicz i Ignacy Paderewski. W 1911 roku powstała Szkoła Rzeźby w Drewnie Jana Żylskiego. W 1914 roku prace uczniów dostały dyplom na wystawie w Petersburgu.W czasie okupacji Żylski prowadził Szkołę Przemysłu Drzewnego, dzięki której wielu uczniów i nauczycieli uniknęło wywózki na roboty. W 1948 roku ruszyło Wiciowe Liceum Technik Plastycznych: trzynastu uczniów i jeden nauczyciel na etacie. Od 1967 roku szkoła nazywa się Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych, a od 1979 roku nosi imię Józefa Chełmońskiego. Projektowała prototypy zabawek dla przemysłu. Dziś absolwent szkoły, Mirosław Nizio, przygotował projekt nowego pawilonu „Galeria Prolog”.Nauczyciele, którzy zostają na całe życieŁukasz Głowacki uczy rysunku i malarstwa, a poza szkołą zajmuje się performance, instalacją i filmem. Prowadzi szkolną „Małą Galerię”, działającą od 1976 roku. Andrzej Oboz, nauczyciel rzeźby, robi obiekty z materiałów znalezionych i czerpie z konstruktywizmu. Piotr Kubisiak, nauczyciel meblarstwa, nazywa obróbkę drewna stolarskim „fechtunkiem”: najpierw szkic w skali, potem rysunek wykonawczy, dopiero potem dłuto. Waldemar Doraczyński, architekt z Kazimierza Dolnego, uczył patrzeć na proporcje i światło. Ważni byli też Izabela Daniel-Lenart od niemieckiego, Anna Jelińska od historii sztuki i wielu innych.Życie w internacieSzkoła i internat to jeden kompleks. Pokoje są małe, na cztery lub pięć osób, a stołówka zapewnia pełne wyżywienie (w 2026 roku 22 zł dziennie i 80 zł miesięcznie za internat). Trzeba przywieźć własną pościel, ręczniki, a nawet kubek i sztućce. W kolejnych latach przeniosłam się na stancję i dla mnie był to dobry wybór. Na początku internat jest jednak idealny, bo tam najszybciej poznaje się ludzi.Egzamin do PLSP Nałęczów w 2026 rokuEgzamin odbywa się jednego dnia i ma cztery części po godzinie:* rysunek światłocieniowy martwej natury ołówkiem,* malarstwo martwej natury farbami wodnymi (plakatówka, akwarela, tempera albo akryl),* kompozycja przestrzenna z papieru,* egzamin ustny.Matematyki już nie ma. Na egzaminie ustnym pytają o zabytki Polski, świata i własnej okolicy, o patrona Józefa Chełmońskiego i o Jana Matejkę, o ulubionego artystę, style, perspektywę, kompozycję i techniki malarskie. Można też opowiedzieć o własnych zainteresowaniach. Trzeba zabrać co najmniej trzy pędzle, ołówki od 2B do 6B, gumkę, farby, paletę, nożyczki, klej i linijkę 30 cm.Szkoła organizuje sobotnie konsultacje od marca do maja, warsztaty i dzień otwarty.Czego się tam uczyNałęczów to szkoła form użytkowych z trzema specjalizacjami: meblarstwo artystyczne (drewno i wiklina), projektowanie zabawek (drewno i tkanina) oraz od 2025 roku wzornictwo artystyczne. Do tego rysunek, malarstwo, rzeźba i historia sztuki. Szkoła jako pierwsze liceum w Polsce wprowadziła program SolidWorks do projektowania 3D i ma drukarkę 3D.Dla kogo to dobry wybór, a dla kogo nieNajwięcej biorą z Nałęczowa ci, którzy są ciekawi ołówka, dłuta, wikliny, tkaniny i ekranu. Jeśli ktoś chce rysować wyłącznie mangę i nie chce słyszeć o niczym innym, będzie mu trudno. Trzeba też być gotowym na wyjazd z domu, małe pokoje i małe uzdrowisko zamiast dużego miasta. Średni wynik z matematyki na maturze w 2026 roku wyniósł według serwisu Wasza Edukacja niecałe 49 procent, więc kto myśli o politechnice, musi pilnować matematyki od pierwszej klasy.Moje rady: zacznijcie wcześnie, znajdźcie nauczyciela, który was poprowadzi, jeździjcie na konsultacje, rysujcie z natury, nie ze zdjęć, i przyjedźcie na dzień otwarty.Co potemAbsolwenci idą na akademie sztuk pięknych, wzornictwo, architekturę wnętrz, scenografię, konserwację i historię sztuki. Szkołę skończyli między innymi Tomasz Budzyński z Armii, Mirosław Nizio oraz Agata Kulik-Pomorska i Paweł Pomorski ze studia Malafor. Ja studiowałam grafikę, potem grafikę 3D i projektowanie gier na AGH, a dziś pracuję jako projektantka w brytyjskiej firmie inżynieryjnej. Codziennie korzystam z tego, czego nauczyłam się w Nałęczowie: patrzenia na przedmiot jednocześnie jak artystka i jak ktoś, kto musi go zrobić.Jeśli skończyliście Nałęczów, napiszcie w komentarzu, w którym roku zaczynaliście i który nauczyciel został z wami na całe życie.Posłuchaj całego odcinka powyżej albo obejrzyj go na YouTube. Jeśli lubisz historię sztuki od mniej oczywistej strony, zasubskrybuj Art Perspective.Grafika odcinka: fot. Pibwl, licencja CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons. This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit artperspective.substack.com