Umyślnie #15 - Czym naprawdę jest trauma? W ujęciu terapii umysłu i ciała (Sabina Sadecka)

W tym odcinku „Umyślnie” rozmawiam z Asią Flis – psycholożką, psychoterapeutką, edukatorką, gospodynią podcastu „Madame Monday” oraz autorką książki „To samo, ale inaczej”. To rozmowa o tym, jak narracje, które tworzymy o sobie - często nieświadomie - wpływają na nasze poczucie własnej wartości, sprawczość i sposób przeżywania świata.Rozmawiamy o tym, czym jest terapia narracyjna i dlaczego nasza tożsamość w dużej mierze powstaje z historii, które powtarzamy sobie o sobie samych. Zastanawiamy się, czy możliwe jest „opowiedzenie siebie na nowo” - szczególnie wtedy, gdy nasza dotychczasowa opowieść jest pełna trudnych doświadczeń, traum i przekonań o własnej niewystarczalności.W rozmowie pojawia się także temat wewnętrznego krytyka - głosu, który nieustannie podważa naszą wartość - oraz pytanie o to, skąd bierze się poczucie, że nasze życie „powinno wyglądać inaczej”. Rozmawiamy o tym, jak budować sympatię do siebie, poczucie własnej wartości i zdrową pewność siebie, ale także o tym, dlaczego sam wgląd psychologiczny często nie wystarcza. A prawdziwa zmiana zaczyna się dopiero wtedy, gdy nowe rozumienie siebie spotyka się z doświadczeniem – z realnym zetknięciem z życiem w inny sposób.W drugiej części rozmowy zatrzymujemy się przy motywie „dobrego, zwyczajnego życia”. Zastanawiamy się czy prostota jest rezygnacją, czy świadomym wyborem? Czy zgodę na przeciętność można odnaleźć dopiero po latach pogoni za czymś więcej? I dlaczego czasem największą wolnością jest pozwolenie sobie na życie, które nie musi być ani spektakularne, ani perfekcyjne – tylko zwyczajne, przeciętne, ale bardzo NASZE i z harmonią na pierwszym planie. Serdecznie Was zapraszam do odsłuchu! Partnerem dzisiejszego odcinka jest BookBeat - aplikacja, która daje dostęp do ogromnej biblioteki audiobooków i e-booków z ponad milionem tytułów. W bibliotece BookBeat znajdziecie między innymi książkę Asi Flis, o której dziś będzie mowa. W ramach naszej współpracy mam dla Was kod WOJSIAT (link), który teraz daje aż 45 dni darmowego okresu próbnego, w tym 30 godzin słuchania i czytania. Ta oferta specjalna obowiązuje tylko do 22 marca #podcast #psychologia #reklama #wspolpraca platnahttps://www.bookbeat.com/pl/wojsiat?utm_source=spotify&utm_medium=podcast&utm_campaign=PL-asia-wojsiat-action-33703&utm_content=textlink-spot-epi-description-45d&utm_term=deal3

Słowo trauma zrobiło w ostatnich latach zawrotną karierę. Pojawia się w rozmowach, w mediach społecznościowych, w codziennym języku - często jako skrót myślowy na wszystko, co trudne, bolesne czy przytłaczające. Z jednej strony zaczęliśmy otwarcie mówić o trudnościach oraz o sposobach radzenia sobie z nimi. Z drugiej jednak mam poczucie, że samo pojęcie i jego znaczenie zaczęły się rozmywać.Dlatego w tym odcinku „Umyślnie” przyglądamy się traumie z perspektywy psychoterapii, pracy z ciałem i umysłem oraz biologii układu nerwowego. Rozmawiam z Sabiną Sadecką – psychoterapeutką systemową, terapeutką Somatic Experiencing, twórczynąi podcastu "Ładnie o traumie" oraz autorka książki "Powrót do ciała", wydanej przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.Rozmawiamy o tym, dlaczego ciało pamięta to, czego umysł nie potrafi nazwać ani rozpoznać. O definicji traumy, biologii zamrożenia i mobilizacji, o dysocjacji i zaburzeniach „czucia siebie”. A przede wszystkim - o etapach zdrowienia: regulacji, stabilizacji i integracji, oraz o tym, jak po trudnych doświadczeniach na nowo zakorzenić się w życiu.Partnerami dzisiejszego odcinka są Multi.Life (⁠https://multi.life⁠) oraz MultiSport od Benefit Systems – marki, z którymi z wielką przyjemnością działam już od dłuższego czasu. Wspólnie staramy się edukować w kontekście stawiania małych kroków do zdrowszego życia.Dzięki platformie Multi.Life zyskujecie dostęp do ponad 600 kursów rozwojowych oraz konsultacji online z setkami specjalistów, od psychologów po trenerów finansowych. Z kolei kultowa karta MultiSport to  klucz do tysięcy obiektów sportowych w całej Polsce i wygodna aplikacja, która ułatwia codzienną aktywność. Razem dbają o  zdrowie psychiczne, fizyczne i mądre nawyki, myślę że w dzisiejszych czasach to szczególnie ważna edukacja do bardziej świadomego życia każdego dnia. Dziękuję bardzo za wspieranie moich działań!Serdecznie zapraszam do odsłuchu.

Żyjemy w czasie gwałtownych zmian: technologicznych, geopolitycznych, egzystencjalnych. Sztuczna inteligencja przestała być futurystyczną ciekawostką, a zdecydowanie stała się elementem codzienności, który jednocześnie fascynuje i niepokoi. Coraz częściej pytamy nie tylko o to, co AI potrafi, ale czym właściwie jest inteligencja, kreatywność i świadomość – oraz jak bardzo różnią się one od tego, co zachodzi w ludzkim mózgu.Czy mózg jest maszyną obliczeniową? Co czyni go wyjątkowym z perspektywy zdolności poznawczych ale subiektywnego doświadczania?Czy inteligencja to tylko zdolność przewidywania?I co tak naprawdę mówi nam rozwój sztucznej inteligencji o nas samych i kierunku w jakim zmierza ludzkie poznanie? Co dobrego dla nauki i medycyny już mamy dzięki AI?W tym odcinku Umyślnie zapraszam bardzo do rozmowy, na którą – mam poczucie – czekało wiele osób. Ja sama również. Moim gościem jest prof. Andrzej Dragan – fizyk, naukowiec, popularyzator nauki, artysta i jeden z tych umysłów, które konsekwentnie idą własną drogą, nie bojąc się stawiać pytań fundamentalnych.Punktem wyjścia do tej rozmowy jest najnowsza książka Andrzeja Dragana Quo Vaidis, ale dotykamy także kwestii wykraczających poza zawartej w niej treści. Bardzo, ale to bardzo zapraszam Was do odsłuchu!Partnerami dzisiejszego odcinka są Multi.Life (https://multi.life) oraz MultiSport od Benefit Systems – marki, z którymi z wielką przyjemnością działam już od dłuższego czasu. Wspólnie staramy się edukować w kontekście stawiania małych kroków do zdrowszego życia.Dzięki platformie Multi.Life zyskujecie dostęp do ponad 600 kursów rozwojowych oraz konsultacji online z setkami specjalistów, od psychologów po trenerów finansowych. Z kolei kultowa karta MultiSport to  klucz do tysięcy obiektów sportowych w całej Polsce i wygodna aplikacja, która ułatwia codzienną aktywność. Razem dbają o  zdrowie psychiczne, fizyczne i mądre nawyki, myślę że w dzisiejszych czasach to szczególnie ważna edukacja do bardziej świadomego życia każdego dnia. Dziękuję bardzo za wspieranie moich działań!

Żyjemy w świecie, który nieustannie nas pobudza. Tempo, bodźce, napięcie, nadmiar informacji – wszystko to sprawia, że coraz trudniej jest nam wracać do stanu wyciszenia. A przecież zdrowy i szczęśliwy układ nerwowy to nie ten, który jest zawsze pobudzony i nakręcony, ale ten, który potrafi się regulować – oscylować między pobudzeniem a odpoczynkiem.Dlatego w tym odcinku jestem sama przy mikrofonie i biorę na tapet neurochemię uspokojenia, ze szczególnym uwzględnieniem neuroprzekaźnika GABA – jednego z kluczowych regulatorów równowagi w naszym mózgu i ciele. Opowiadam o tym, jak działa GABA, jaka jest jego rola w układzie nerwowym, co wspiera jego syntezę i funkcjonowanie, a co może je zaburzać. Przyglądam się też temu, jak styl życia, stres, sen, odżywianie i codzienne nawyki wpływają na jego działanie.Nie zabraknie również konkretnych, praktycznych tipów, które możesz wdrożyć na co dzień, aby wspierać naturalne mechanizmy wyciszenia i regulacji.Odcinek powstał we współpracy z Benefit Systems, twórcą platformy MultiLife (⁠www.multi.life⁠) — narzędzia, które wspiera codzienny dobrostan, zdrowie i równowagę. MultiLife i MultiSport to nie tylko dostęp do aktywności fizycznej, ale także do wiedzy, programów i praktyk wspierających zdrowie psychiczne, regenerację i promujących medycynę stylu życia. Z marką Benefit Systems współpracuję już od dłuższego czasu — łączy nas wspólna misja edukacji prozdrowotnej, promowania świadomego stylu życia i pokazywania, jak poprzez małe codzienne decyzje.

W tym odcinku „Umyślnie” zapraszam do rozmowy o życiu, które nie musi być idealne, szybkie ani „na wynik”. Ale poprzez to, że jest zwyczajne, nieidealne i ciche - może dawać kojące poczucie dobrostanu i wystarczalności. Moim gościem jest dr Ryszard Kulik - ekopsycholog, edukator, pisarz, fotograf przyrody, autor m.in. jednej z ważniejszych dla mnie książek - Wystarczająco dobre życie.Rozmawiamy o tym, jak naprawdę doświadczać codzienności, zamiast ją przeczekiwać. O automatyzmach, które oddzielają nas od chwili obecnej. O akceptacji własnych ograniczeń, niewygodzie i sile prostego bycia. O stracie, cierpieniu i zmianie - wtedy, gdy musimy zostawić teorię i to, co wyczytaliśmy w książkach, a zetknąć się z prawdziwym czuciem i urzeczywistnieniem. I o tym, jak odzyskiwać poczucie połączenia: ze sobą, z innymi ludźmi i z naturą.Myślę, że ten odcinek dobrze wpisze się w rozpoczęcie nowego roku, jeszcze może w czasie domykania pewnych kwestii w głowie i budowania nowego sposobu myślenia. Bo jak wiadomo - w życiu i codzienności pewna jest tylko zmiana. Odcinek powstał we współpracy z Benefit Systems, twórcą platformy MultiLife (⁠www.multi.life⁠)  — narzędzia, które wspiera codzienny dobrostan, zdrowie i równowagę. MultiLife i MultiSport to nie tylko dostęp do aktywności fizycznej, ale także do wiedzy, programów i praktyk wspierających zdrowie psychiczne, regenerację i promujących medycynę stylu życia. Z marką Benefit Systems współpracuję już od dłuższego czasu — łączy nas wspólna misja edukacji prozdrowotnej, promowania świadomego stylu życia i pokazywania, jak poprzez małe codzienne decyzje.

W dzisiejszym odcinku na tapet bierzemy związek/hormon, który przez wielu z nas ma bardzo złą prasę i w zasadzie najczęściej można spotkać się z taką narracją by jego działanie po prostu niwelować. A mowa oczywiście o kortyzolu, który potocznie zwany jest  hormonem stresu. A przecież kortyzol to zdecydowanie nie tylko stres.To także energia, mobilizacja, rytm dobowy, czujność.To hormon, który każdego ranka dosłownie budzi nas do życia.Tym razem rozmawiam z dr Katarzyną Skórzewską – endokrynolożką, ginekolożką i autorką książki „Kortyzol. Jak oswoić hormon, który rządzi twoim życiem”. Mówimy o tym, czym kortyzol naprawdę jest z perspektywy biologii, medycyny, neurobiologii i codziennego funkcjonowania. I przede wszystkim - jak nauczyć się żyć z nim „w zgodzie” i długofalowym zdrowiu. Rozbieramy na czynniki pierwsze:~ jak działa oś podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA) i dlaczego kortyzol jest hormonem niezbędnym do życia,~ kiedy kortyzol jest naszym sprzymierzeńcem, a kiedy zaczyna działać przeciwko nam,~ dlaczego mit „kortyzol = zło” jest nie tylko uproszczeniem, ale bywa realnie szkodliwy,~ czym jest poranny pik kortyzolu (cortisol awakening response) i jak wspierać rytm dobowy zamiast go tłumić,~ jak wygląda pulsacyjność i rytmiczność wydzielania kortyzolu – i dlaczego ważny jest nie tylko jego poziom, ale też czas,~ jak kortyzol wchodzi w relacje z innymi hormonami~ jak przewlekły stres, sen, dieta, ruch, kawa, trening i regeneracja wpływają na regulację osi HPA,~ kiedy i jak badać kortyzol, jakie są pułapki interpretacyjne i najczęstsze błędy diagnostyczne.Omawiam także wpływ kortyzolu na hipokamp, korę przedczołową i regulację emocji oraz jego relację z neuroplastycznością. To rozmowa o tym, że problemem nie jest stres sam w sobie, ale brak powrotu do równowagi.Odcinek powstał we współpracy z Benefit Systems, twórcą platformy MultiLife (⁠www.multi.life⁠)  — narzędzia, które wspiera codzienny dobrostan, zdrowie i równowagę. MultiLife i MultiSport to nie tylko dostęp do aktywności fizycznej, ale także do wiedzy, programów i praktyk wspierających zdrowie psychiczne, regenerację i promujących medycynę stylu życia. Z marką Benefit Systems współpracuję już od dłuższego czasu — łączy nas wspólna misja edukacji prozdrowotnej, promowania świadomego stylu życia i pokazywania, jak poprzez małe codzienne decyzje.

W najnowszym odcinku Umyślnie rozmawiam z dr Dorotą Komar — biolożką, badaczką epigenetyki i liderką zespołu w Centrum Technologicznym Eurecat w Katalonii. Osobą, która od lat przygląda się temu, co tak naprawdę definiuje nasze zdrowie: kod genetyczny czy środowisko, w którym żyjemy. Dorota jest także autorką świetnej książki, która miałam okazje recenzować jeszcze przed drukiem - „Oszukaj genetyczne przeznaczenie”To rozmowa o epigenetyce osadzonej w życiu. O subtelnych, ale tak istotnych modyfikacjach, które dzieją się na poziomie DNA i histonów, oraz o tym jak„tańczy” chromatyna i jak przełożyć ten taniec na język kogoś, kto nie siedzi w laboratorium, a po prostu chce zrozumieć swoje ciało.Wracamy do fundamentalnej prawdy o człowieku: nasze ciała nie istnieją w próżni. Reagują, adaptują się, próbują nadążyć za światem, który sam współtworzymy. Ekspresja genów jest w dużej mierze odpowiedzią na środowisko - na stres, relacje, odżywianie, sen, klimat, ale też na mniej oczywiste sygnały, jak zanieczyszczenia powietrza czy warunki, w których dorastaliśmy.Dotykamy modelu biopsychospołecznego zdrowia. Tego, że choroba nie zaczyna się wyłącznie w genie, ani wyłącznie w biologii, ale w ich ciągłej dynamice. W grze doświadczeń, metabolizmu, hormonów, emocji i kontekstu, w którym żyjemy.Rozmawiamy o tym, jak stres „zapisuje się” w epigenomie i jakie ma to przełożenie na nasze życie i życie naszych dzieci.  Wchodzimy też w epigenetyczne starzenie: jak środowisko przyspiesza lub spowalnia metylację DNA, co dzieje się z epigenomem w otyłości, w trakcie zmian metabolicznych czy w tranzycji menopauzalnej. I oczywiście - Zegar Horvatha. Co naprawdę potrafią epigenetyczne klasyfikatory wieku biologicznego i co mówią najnowsze dane. Ten odcinek to podejście biologiczne do „zdrowotnej” odpowiedzialności za to jak wygląda nasza codzienność i mnogości zależności pomiędzy stylem życia, stresem a zmianami w DNA. Ponieważ choć nie wybieramy genów, mamy ogromny wpływa na środowisko, w którym te geny pracują. A ta przestrzeń wyboru jest znacznie większa, niż nam się wydaje.Odcinek powstał we współpracy z Benefit Systems, twórcą platformy MultiLife (https://multi.life)  — narzędzia, które wspiera codzienny dobrostan, zdrowie i równowagę. MultiLife i MultiSport to nie tylko dostęp do aktywności fizycznej, ale także do wiedzy, programów i praktyk wspierających zdrowie psychiczne, regenerację i promujących medycynę stylu życia. Z marką Benefit Systems współpracuję już od dłuższego czasu — łączy nas wspólna misja edukacji prozdrowotnej, promowania świadomego stylu życia i pokazywania, jak poprzez małe codzienne decyzje

Tym razem solo przy mikrofonie. W tym odcinku opowiadam o dopaminie – neuroprzekaźniku, o którym mówi się dziś niemal jak o bogini motywacji, uwagi i „dobrego, ożywionego życia”. Nie jest to jednak tak łatwe jak mogłoby się wydawać, dopamina ma wiele twarzy i zdecydowanie warto ją zrozumieć. Ponieważ kiedy zaczynamy widzieć/czuć jak działa – jak współgra z serotoniną, kortyzolem, głodem i sytością, snem, ruchem, relacjami, naturą i co szczególnie ważne w obecnym świecie - z nadmiarem – możemy nie tylko ją lepiej poczuć, ale też się z nią zaprzyjaźnić. Zamiast gonić za jej wystrzałami, uczyć się niejako tańczyć z jej zmiennością. W zgodzie z biologią, rytmem dnia i tym, co nas karmi – a nie tylko bodźcuje.W tym odcinku opowiadam także o mechanizmach budowania uzależnienia, galimatiasie neuroprzekaźników i tym, jak przebudować sieci w mózgu by dalej czuć „życie w życiu” podczas procesu zdrowienia.To nie jest opowieść o tym, jak „podbić dopaminę”, ale jak ją oswoić, wyregulować jej wytwarzanie i może nieco bardziej zrozumieć zależności neurobiologii w swojej głowie. Wyszła mi z tego blisko dwugodzinna opowieść, którą możecie słuchać w całości lub w częściach – z miejscem na notatki, zatrzymanie i własne odkrycia.Serdecznie Was zapraszam do odsłuchu!Odcinek powstał we współpracy z Benefit Systems, twórcą platformy MultiLife (https://multi.life)  — narzędzia, które wspiera codzienny dobrostan, zdrowie i równowagę. MultiLife i MultiSport to nie tylko dostęp do aktywności fizycznej, ale także do wiedzy, programów i praktyk wspierających zdrowie psychiczne, regenerację i promujących medycynę stylu życia. Z marką Benefit Systems współpracuję już od dłuższego czasu — łączy nas wspólna misja edukacji prozdrowotnej, promowania świadomego stylu życia i pokazywania, jak poprzez małe codzienne decyzje możemy realnie wpływać na zdrowie mózgu, ciała i umysłu.

W tym odcinku „Umyślnie” przyglądamy się fascynującemu procesowi biologicznemu, ale także jednemu z najbardziej tajemniczych fenomenów ludzkiego doświadczenia. I zagadnieniu, o którym chyba dość często nie chcemy/boimy się rozmawiać. A chodzi o śmierć. Która jest przecież absolutną częścią naszego istnienia i myślę, że rozmawianie o niej może czynić nas teraz w trakcie istnienia - jeszcze bardziej żywymi i poruszonymi tym, co dzieje się podczas umierania z naszym ciałem, naszym mózgiem i świadomością/bytem.Choć wydaje się granicą, za którą nauka traci głos - no bo przecież znika ja mnie moje i samo istnienie ja biologicznego, współczesna neurobiologia zaczyna coraz śmielej przyglądać się temu, co dzieje się w mózgu w momencie umierania i podczas różnych zdarzeń okołośmiertnych. Nie po to, by odebrać temu doświadczeniu jego mistyczny i tak trudno opisywalny wymiar, lecz by zrozumieć, jak materia neuronalna potrafi stworzyć tak głębokie i często duchowe wizje z eksplozją neuroprzekaźników, tunelami światła i fascynującymi falami ostatnich wyładowań. W tym odcinku wspólnie z prof. Wojciechem Glacem (neurobiologiem i wykładowcą akademickim Uniwersytetu Gdańskiego,  popularyzatorem nauki) przyglądamy się śmierci z perspektywy neurobiologii – bez uciekania od duchowego wymiaru, ale z próbą zrozumienia, jak komórki nerwowe i zakamarki ludzkiej świadomości potrafią wygenerować tak głębokie, mistyczne doświadczenia.Rozmawiamy o:~ tym, dlaczego śmierć nie jest momentem, lecz procesem~ tym, czym jest śmierć kliniczna~ momencie, w którym definiujemy śmierć mózgu ~ zjawisku fali śmierci – ostatnim błysku neuronów~ neurochemii umierania i mechanizmach euforii w obliczu końca~ znanych z filmów, literatury i opowieści tunelu i świetle – jako efekcie neurofizjologicznym i symbolicznym,~ filmie pt. „moje życie”, który wyświetla nam się w momencie odchodzenia~ doświadczeniu „opuszczenia ciała” – czyli granicy między biologią a transcendencjąoraz o tym, dlaczego niektórzy twierdzą, że to, czego doświadczyli „po drugiej stronie”, było prawdziwsze niż życie.Zapraszam Was serdecznie do rozmowy, która dla mnie (jak zawsze gdy mam przyjemność rozmowy z prof. Glacem) była wielką ucztą naukowo-zajawkową i na pewno nie ostatnią w naszym duecie.

Medytacja to dziś jedno z najczęściej używanych słów w kontekście dobrostanu. Ale czy wiemy, czym naprawdę jest?W tym odcinku "Umyślnie" rozmawiamy o tym, czym medytacja jest, a czym nie jest. O granicy między praktyką duchową a psychologiczną. O tym, dlaczego nie każda medytacja jest dla każdego — i dlaczego nie można jej traktować jak terapii.Poruszamy trudne i często pomijane tematy:– duchowych obron i uduchowiania emocjonalnych problemów,– zjawiska spiritual bypassingu i inflacji ego,– różnicy między doświadczeniem duchowym a psychopatologicznym (depersonalizacja, dysocjacja, aspekty PTSD,– a także o tym, dlaczego wyjazd na przysłowiowe Bali na vipassanę, oddechowy retreat czy pobyt w aszramie nie rozwiąże Twoich traum.Rozmawiamy też o tym, jak wygląda neurobiologia doświadczeń duchowych — co dzieje się w mózgu medytującego umysłu, czym różni się stan kontemplacji od stanu dysocjacji, i dlaczego oddech jest jednym z najbezpieczniejszych punktów kontaktu z rzeczywistością.To dla mnie ważne i chciałabym podkreślić, że to odcinek o badaniu natury umysłu, a nie jego leczeniu. Tym razem goszczę niezwykle ważną dla mnie Osobę, Agatę Hae In, z która znamy się ze Szkoły Zen Kwan Um. Agata jest mgr filozofii, psychoterapeutką, nauczycielką buddyjska i praktyczką zen (od 25 lat praktykuje medytację zen i spędziła około 5 lat na intensywnych odosobnieniach medytacyjnych), która wspaniel i mądrze łączy perspektywę psychologii zachodniej z duchową tradycją Wschodu.W swojej pracy towarzyszy ludziom w procesach rozwoju, integrując wiedzę o emocjach, ciele i umyśle z głębokim rozumieniem natury świadomości. Uczy, że medytacja to nie technika do „naprawiania siebie”, ale sposób na spotkanie z tym, co w nas żywe — także z bólem, niepewnością i cieniem.Jej spojrzenie łączy psychologiczną precyzję z duchową mądrością – dlatego w tej rozmowie tak pięknie pokazuje, gdzie kończy się terapia, a zaczyna praktyka duchowa. I dlaczego prawdziwa medytacja nie jest ucieczką od cierpienia, tylko drogą ku autentycznemu poznaniu siebie.Partnerem i przyjacielem odcinka jest Benefit Systems - twórca programu MultiSport i platformy Multi.Life. Dzięki za zaufanie i wsparcie moich działań popularyzujących naukę oraz za Wasze szerzenie potrzebnej edukacji dotyczącej zdrowego/świadomego życia.