183. Seria o tabu: biologia kazirodztwa i chowu wsobnego

Czy kategoryczny zakaz kazirodztwa, obecny w wielu kulturach, ma uzasadnienie biologiczne? Jakie faktyczne szkody wyrządza chów wsobny? Przed Wami pierwsza część naszego minicyklu na temat tabu. 

Posłuchajcie! 

Zapraszamy również do naszej nowej serii wideopodcastów, przygotowywanej dla Polskiego Radia, pt. “Co poszło nie tak”. Mówimy w niej o katastrofach, które wstrząsnęły światem, a naszej narracji towarzyszą archiwalne nagrania z przepastnych zasobów Polskiego Radia!
https://www.youtube.com/watch?v=HmwYWaBjShk

https://open.spotify.com/show/3Bf6udAmvvMUYtjcgC9z1c?si=e7ed38d0f4ee484c&nd=1&dlsi=d4eca8e640224aa8 


Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy http://m.in. z tych źródeł:
Mechanizm i genetyka populacyjna
https://www.duckdna.org/syllabi/core/articles/03_Charlesworth_Willis_2009_nrg2664.pdf
https://www.nature.com/articles/nrg.2017.109
https://researchportal.murdoch.edu.au/esploro/outputs/journalArticle/The-costs-of-human-inbreeding-and/991005542790107891
https://arxiv.org/pdf/1407.7518
https://fenix.ciencias.ulisboa.pt/downloadFile/1688987299228277/Hedrick,%20Garcia-Dorado%20-%202016%20-%20Understanding%20Inbreeding%20Depression,%20Purging,%20and%20Genetic%20Rescue.pdf
https://www.nature.com/articles/s41467-020-14803-1

Ryzyko u ludzi
https://bradscholars.brad.ac.uk/entities/publication/640726cd-cd59-409b-88bc-3e9d64f5d09d
https://borninbradford.nhs.uk/our-impacts/publications/cousin-marriage-and-congenital-anomalies-in-a-multiethnic-birth-cohort/
https://public.3.basecamp.com/p/4g7LKjFpSURQLQTSJu1KzD4H/attachments/9465d50c-c180-11ef-a4f3-f28505eae2ff/download/genetic-counseling-screening-consanguineous.pdf
https://karger.com/hhe/article-abstract/21/2/108/158742/A-Study-of-Children-of-Incestuous-Matings
https://www.nature.com/articles/nature14618
https://eprints.gla.ac.uk/202153/
https://pure.eur.nl/en/publications/consanguineous-marriages-pearls-and-perils-geneva-international-c/
https://reproductive-health-journal.biomedcentral.com/articles/10.1186/1742-4755-6-17
https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/download/1304/626/824

Przypadki ludzkie
https://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0005174
https://www.nature.com/articles/hdy201325
https://doaj.org/article/d50ec1936127464b8c6cbd43f1586d72
https://web.stanford.edu/~scheidel/incest.htm
https://afanporsaber.com/wp-content/uploads/2010/03/Ancestry-and-Pathology-in-King-Tutankhamuns-Family.pdf
https://www.research.ie/what-we-do/loveirishresearch/blog/first-degree-incest-in-early-ireland-ancient-genomes-uncover-a-dynastic-elite-in-irish-passage-tomb-societies/
https://www.nature.com/articles/s42003-025-09194-2
https://ideas.repec.org/a/nat/natcom/v12y2021i1d10.1038_s41467-021-25289-w.html
https://research.uni-luebeck.de/en/publications/the-complete-genome-sequence-of-a-neanderthal-from-the-altai-moun/
https://www.nybooks.com/articles/1997/03/06/outcasts-of-the-islands/
https://news.osu.edu/study-darwin-was-right-to-worry-that-marriage-to-his-cousin-affected-his-offspring/
https://darwin-online.org.uk/converted/Ancillary/1870_parliament_A292.html
https://www.mun.ca/biology/scarr/Rogaev_et_al_2009_Science%20326,817.pdf

Zwierzęta
https://digitalcommons.mtu.edu/michigantech-p/6022
https://digitalcommons.mtu.edu/michigantech-p/9890
https://nsuworks.nova.edu/cnso_bio_facarticles/455
https://www.mdpi.com/1424-2818/15/3/399
https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/577956-en.pdf
https://collaborate.princeton.edu/en/publications/purging-of-strongly-deleterious-mutations-explains-long-term-pers/
https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/84062/
https://cgejournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40575-021-00111-4
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5249080
https://www.frontiersin.org/journals/veterinary-science/articles/10.3389/fvets.2023.1140417/pdf
https://aipl.arsusda.gov/publish/jds/2011/94_6153.pdf

Tabu, psychologia i prawo
https://edepot.wur.nl/547632
https://cep.ucsb.edu/wp-content/uploads/2023/05/kinnature05510.pdf
https://mcgill.ca/sociology/files/sociology/2009_--_ajs.pdf
https://stafforini.com/works/haidt-2001-emotional-dog-its/
https://dlab.sauder.ubc.ca/sjdm/journal/15/15405/jdm15405.html
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2605922/
https://www.riksdagen.se/en/news/articles/2026/may/26/marriage-between-cousins-and-other-close-relatives_cms62ab44e1-8c3f-435e-87e7-4c1b622e21faen