Błażej Ciarkowski. Architektura dawnych domów wczasowych i sanatoriów, czyli jak Polska Ludowa projektowała wypoczynek

Dlaczego jedne budynki nas zachwycają, a inne pozostawiają obojętnymi? Z Robertem Koniecznym i Tomaszem Malkowskim, autorami „Archiprzewodnika po świecie”, rozmawiam o tym, jak podróżować, patrzeć na architekturę i odkrywać ją na własnych zasadach. Spieramy się o słynne muzea, zaglądamy do Tokio, Seulu i Katowic. Pytam, czy dobry budynek musi bronić się bez tłumaczenia, co potrafią ukryć piękne zdjęcia i czy amatorski zachwyt znaczy mniej niż opinia architekta.

Jak z młodej pracowni projektującej pierwszy dom dla rodziny zbudować rozpoznawalną markę i sprawnie działającą firmę? Z Katarzyną Cynką-Bajon i Bartłomiejem Bajonem z PL.Architekci rozmawiam o projektowaniu domów od bryły po wnętrza, wchodzeniu w życie inwestorów oraz przejściu na rozliczenia godzinowe. Pytam też, ile naprawdę kosztuje praca architekta, dlaczego dobra koncepcja to dopiero początek i czy da się pogodzić projektową misję z odpowiedzialnością za zespół i finanse pracowni.

Gościem odcinka jest Błażej Ciarkowski, autor książki „Remontownia ciał i dusz. Domy wczasowe i sanatoria w PRL-u”. Rozmawiamy o złości kryjącej się za opowieścią o prawie do wypoczynku oraz nostalgii, która fałszuje obraz dawnych sanatoriów. Czy rzeczywiście były perłami architektury? Jak masowy, zorganizowany wypoczynek wpłynął na skalę, funkcję i formę budynków? I dlaczego współczesne kurorty coraz częściej odwracają się od krajobrazu i potrzeb człowieka?

Jak to możliwe, że projektujemy jedne z najlepszych przestrzeni publicznych w Europie, a jednocześnie tak często budujemy osiedla bez bezpiecznej drogi do szkoły i miejsca na spotkanie sąsiadów? Dlaczego zapomnieliśmy, że ulice służą nie tylko samochodom? I czemu tak chętnie wybieramy osiedla łanowe, nawet jeśli później na spacer trzeba pojechać samochodem?Z Moniką Konrad, architektką i urbanistką, rozmawiamy o tym, kto decyduje o kształcie naszych miast, kto ponosi koszty rozlewania się zabudowy i co można zrobić, by nowe osiedla były dobrymi miejscami do życia.

Jak projektuje się mieszkalny wieżowiec w centrum Warszawy? Artur Celiński rozmawia z Anną Łagowską-Cioch i Piotrem Jasińskim z Cavatina Group o Liberty Tower: 140-metrowej wieży powstającej przy Grzybowskiej. O nasłonecznieniu sąsiednich mieszkań, relacji budynku z ulicą, projektowaniu bez architektonicznego ego i wyzwaniach związanych z mieszkaniem wysoko nad miastem. Czy Liberty Tower stanie się dobrym domem, sąsiadem i trwałym fragmentem panoramy Warszawy? | Odcinek sponsorowany.

Iwona Buczkowska od blisko pół wieku mieszka i pracuje we Francji. Projektując mieszkania komunalne, konsekwentnie broni idei przyjemności: światła, powietrza, zieleni, swobody i kontaktu z innymi. Przekonuje, że wartości mieszkania nie można mierzyć wyłącznie w metrach kwadratowych. Opowiada o swojej drodze do architektury, legendarnej realizacji w Le Blanc-Mesnil oraz o tym, dlaczego architekci powinni wyjść z protestem na ulicę.

Zostaliśmy w tyle, gdy Europa zmieniła sposób myślenia o architekturze. Ale jak ją dogonić, skoro młodzi architekci zarabiają mniej niż kasjerzy w marketach, a duża część środowiska stara się po prostu przeżyć od miesiąca do miesiąca? Artur Celiński pyta więc o konkrety, a Borysław Czarakcziew, nowy prezes Izby Architektów RP, wyjaśnia, jak jest i jak powinno być. To szczera, chwilami gorąca rozmowa o tym, co trzeba zmienić, skąd wziąć na to pieniądze i jak nie zatrzymać się po raz kolejny na pięknie brzmiących deklaracjach.

Czy trzy najważniejsze nagrody architektoniczne zdobyte w ciągu kilku tygodni oznaczają, że powstał budynek wyjątkowy? Gośćmi Artura Celińskiego są Karolina Tunajek i Marcin Garbacki z pracowni Projekt Praga – autorzy głośnego Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.Rozmawiamy o tym, dlaczego dobra architektura zaczyna się na długo przed pierwszą kreską projektu: od rozpoznania potrzeb, mądrego programu, konkursu i partnerskiej współpracy z inwestorem. Przyglądamy się standardom prowadzenia inwestycji publicznych i zaglądamy za kulisy zawodu zastanawiając się, dlaczego architekt musi być jednocześnie projektantem, menedżerem, negocjatorem, prawnikiem, psychologiem, a czasem także windykatorem?

Czy architektura potrzebuje marketingu? Oczywiście. Ale jakiego? Gdzie kończy się popularyzacja, a zaczyna promocja? Jaką rolę powinny odgrywać media? I czy da się mówić o architekturze uczciwie – pokazując nie tylko sukcesy, ale także błędy, ograniczenia i trudne pytania?To rozmowa o relacjach między architektami, dziennikarzami, inwestorami i specjalistami od komunikacji. O tym, jak budować zainteresowanie architekturą bez popadania w marketingowe klisze, jak odzyskać zaufanie do debaty o przestrzeni i jak sprawić, by o architekturze chciało rozmawiać nie tylko środowisko, ale także wszyscy ci, którzy na co dzień z niej korzystają.Tę dyskusję odbyliśmy podczas konferencji „Architektura, marketing, media – (nie)bezpieczne związki”. Poprowadziła ją Bogna Świątkowska, a udział wzięli Bartek Paturej, Dawid Hajok, Emi Sobańska, Julia Dragović i Mikołaj Szymborski.

Co dziś oznacza nowoczesność w architekturze? Czy jest nią beton, szkło i inspiracja globalnymi metropoliami, czy raczej umiejętność twórczego wykorzystania lokalnej tradycji, materiałów i klimatu? Z tymi pytaniami zmierzyli się architekt Paweł Paradowski i Marcin Meller, pracując nad projektem szkoły w Tigraju, w północnej Etiopii. W tej rozmowie nie szukamy prostych odpowiedzi. Zastanawiamy się, dlaczego pierwsza koncepcja szkoły przypominała amerykański kampus, skąd biorą się aspiracje do „dubajskiej” nowoczesności i czy architektura zakorzeniona w miejscu może być równie współczesna. To opowieść o projektowaniu, odpowiedzialności inwestora, edukacji i o tym, że nowoczesność można rozumieć na wiele sposobów.