Jak Katowice stały się Stalinogrodem. Szalony pomysł Bieruta i kulisy powstania miasta Stalina.

Hej! W najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam historię Donalda Trumpa jeszcze z czasów, zanim zadeklarował swoje polityczne ambicje. Skąd wzięła się fortuna jego rodziny? Aby to wyjaśnić, cofam się do XIX wieku i przyglądam się losom dziadka obecnego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Natomiast najważniejszym wzorem dla Donalda Trumpa był jego ojciec – przedsiębiorca odnoszący liczne sukcesy, choć nienależący do ścisłej elity biznesowej Nowego Jorku. Jego inwestycje koncentrowały się głównie na Brooklynie i w rejonie Coney Island.Gdzie uczył się przyszły prezydent USA i czego dotyczyła pierwsza medialna wzmianka na jego temat? Z kim przyjaźnił się w młodości? Kto był dla niego inspiracją na biznesowej drodze? I dlaczego zasłynął z wyjątkowo twardego, często agresywnego stylu negocjacji? Tego również się od kogoś nauczył.O tym wszystkim opowiadam w najnowszym odcinku mojej serii

Hej, w najnowszym odcinku serii Powojnie wracam do epizodu zapomnianego w polskiej historiografii. Po śmierci Józefa Stalina w 1953 roku państwa bloku wschodniego pogrążyły się w oficjalnej żałobie. Władze krajów komunistycznych prześcigały się w kondolencjach i gestach lojalności wobec Moskwy. W Polsce Bolesław Bierut postanowił pójść o krok dalej. Aby wyróżnić się na tle innych państw, zdecydował, że Katowice – robotnicze serce kraju – zostaną przemianowane na Stalinogród. Decyzję wprowadzono błyskawicznie, z pominięciem wielu procedur. Urzędnicy w pośpiechu zmieniali dokumenty i szyldy, a nazwa objęła także całe województwo, które stało się „stalinogrodzkim”. Lokalne władze nie miały możliwości sprzeciwu, choć dobrze wiedziały, jak decyzja jest odbierana przez mieszkańców. Więcej o kulisach tej historii opowiadam w najnowszym odcinku.

Cześć, w związku z obecną sytuacją na Bliskim Wschodzie postanowiłem nagrać kontynuację filmu o rewolucji islamskiej w Iranie. W pierwszych miesiącach po przejęciu władzy przez radykałów z ajatollahem Chomeinim na czele przed amerykańską ambasadą regularnie dochodziło do demonstracji. Amerykanie byli w Iranie postrzegani jako sojusznicy obalonego władcy – szacha Mohammada Rezy Pahlaviego. Tym bardziej że po ucieczce z kraju planował on leczenie onkologiczne w Stanach Zjednoczonych. Jednocześnie przez wiele lat jego reżim był wspierany przez Waszyngton, a Amerykanie szkolili między innymi irańskie służby bezpieczeństwa.4 listopada 1979 roku wydarzyło się jednak coś więcej niż kolejna demonstracja przed siedzibą amerykańskiej dyplomacji w Teheranie. Rozgorączkowany tłum wtargnął do budynku i wziął do niewoli kilkudziesięciu Amerykanów. Przez kolejne 444 dni pozostawali oni w rękach radykałów, którzy szantażowali Biały Dom, domagając się ustępstw wobec nowych władz Iranu. Jak udało się zakończyć ten kryzys? Dlaczego wrogość wobec Stanów Zjednoczonych jest w Iranie tak silna? Tego dowiecie się, słuchając najnowszego odcinka serii „Powojnie”.

W najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam o jednej z największych kryminalnych zagadek XX wieku. 28 lutego 1986 roku Olof Palme wybrał się z żoną do kina w centrum Sztokholmu. Na miejscu czekali na nich syn z partnerką. Premier Szwecji nie korzystał z ochrony. Chciał żyć jak zwykły obywatel.Seans zakończył się tuż po godzinie 23. Obie pary rozeszły się w różnych kierunkach. Palme z żoną ruszyli w stronę stacji metra. Nie dotarli jednak na miejsce. Na jednej z głównych ulic miasta ktoś oddał dwa strzały w plecy premiera i zniknął w ciemności. Sprawca przez lata pozostawał nieuchwytny. Mimo kolejnych hipotez i wskazywanych podejrzanych, do dziś wokół tej zbrodni krążą pytania.

W najnowszym odcinku serii „Powojnie” zająłem się tematem wkroczenia Armii Czerwonej do Polski w ostatnich miesiącach II wojny światowej. Potem przez dziesięciolecia komunistyczna propaganda przekonywała, że był to akt "wyzwolenia" spod niemieckiej okupacji. Rzeczywistość okazała się jednak znacznie bardziej brutalna. Jeden terror został zastąpiony kolejnym. Miejsce gestapowców i esesmanów zajęli funkcjonariusze NKWD oraz żołnierze sowieckiej armii. Wraz z ich pojawieniem się rozpoczęła się fala grabieży, przemocy i samowoli. Najeźdźcy ze wschodu rabowali majątek prywatny i państwowy. Dochodziło do podpaleń i zbrodni. W tym czasie sowieccy komendanci wojenni przejmowali pełnię władzy, nie licząc się z polską administracją ani lokalną społecznością. „Wyzwoliciele” bardzo szybko pokazali swoje prawdziwe oblicze.W wielu miejscach początkowo witano ich z nadzieją — były kwiaty, uściski dłoni, atmosfera ulgi po latach niemieckiego terroru. Jednak nie wszędzie. W części miejscowości od pierwszych dni dochodziło do brutalnych działań. Więcej na ten temat w najnowszym odcinku serii „Powojnie”.

Hej, zbliżają się Walentynki, więc postanowiłem przygotować materiał nietypowy. Wiem – w bloku wschodnim nie obchodzono święta zakochanych. Jednocześnie w Polsce potrafimy sobie jeszcze wyobrazić, jak wyglądały relacje i małżeństwa w czasach stalinizmu. Ale jak wyglądało to w samym Związku Radzieckim – w państwie, w którym najważniejsza była ideologia? W kraju, gdzie należało „kochać” przede wszystkim przywódcę i partię, nawet związki podporządkowano polityce. W pierwszych latach istnienia ZSRR nie było miejsca na tradycyjny ślubny ceremoniał. W początkowym okresie formalne i nieformalne relacje traktowano niemal na równi. Ślub oznaczał wizytę w urzędzie. Bez symboliki, bez oprawy, bez tradycji. Wesela były legalne, ale w realiach gospodarki niedoboru niewielu stać było na większe przyjęcia. Zmiany przyszły dopiero po śmierci Stalina. Urzędy stanu cywilnego, czyli tak zwane ZAGS-y zaczęły nabierać bardziej uroczystego charakteru. Stopniowo wracał ceremoniał przypominający czasy sprzed rewolucji, choć oczywiście w świeckiej formie. Prawdziwą nowością stały się Pałace Ślubów. Pierwszy otwarto w Leningradzie w 1959 roku, rok później – w Moskwie.Zapraszam na odcinek!

Hej, w najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam historię powstania brytyjskiej bomby atomowej. Winston Churchill nie był zwolennikiem nuklearnego wyścigu zbrojeń z Amerykanami. W czasie II wojny światowej liczył na szeroko zakrojoną współpracę z Waszyngtonem i wspólne prace nad nową bronią. Franklin D. Roosevelt formalnie nie mówił „nie”, jednak brytyjscy naukowcy nie byli wtajemniczani we wszystkie kluczowe elementy projektu. Co więcej — to właśnie dzięki ich wiedzy i doświadczeniu amerykański Projekt Manhattan mógł rozwinąć skrzydła. Kulminacją tych starań było porozumienie zawarte w Quebecu między Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Kanadą, zakładające współpracę oraz wymianę doświadczeń w zakresie badań nad bronią jądrową.Po wojnie klimat do dalszej kooperacji wyraźnie się jednak pogorszył. Na światło dzienne zaczęły wychodzić informacje o sowieckich szpiegach działających w Projekcie Manhattan. Amerykanie szybko zamknęli się na współpracę z sojusznikami, a w praktyce całkowicie ją zerwali. Brytyjczycy zostali zmuszeni do samodzielnego prowadzenia własnego programu nuklearnego. Co ciekawe, prawdziwego rozpędu brytyjski program atomowy nabrał dopiero wraz z powrotem Churchilla do władzy w latach 50. Więcej na ten temat dowiecie się słuchając najnowszego odcinka serii Powojnie.

Cześć, w najnowszym odcinku serii Powojnie opowiadam o początkach polskiej super jednostki GROM. Polski rząd zdecydował się na uformowanie jej tuż po powstaniu III RP. Ówczesne władze uznały, że nasz kraj potrzebuje elitarnego oddziału zdolnego do ochrony polskich obywateli i interesów. Amerykanie, którzy pomogli w stworzeniu GROMu w 1994 roku poprosili prezydenta Lecha Wałęsę o pomoc. Chodziło o ustabilizowanie sytuacji na Haiti. Wyspa byłą pogrążona w kryzysie po latach dyktatorskich rządów i junty wojskowej. Dopiero wtedy polskie władze upubliczniły informację, o istniu super grupy komandosów. Polska opinia publiczna była potężnie zaskoczona. A jak przebiegała misja GROMu na drugim końcu świata? Dlaczego Amerykanie zdecydowali się uformować międzynarodową koalicję, aby uderzyć na Haiti? Tego dowiecie się w najnowszym odcinku serii Powojnie.

Cześć, kiedy za oknem mróz nie odpuszcza, naturalnie wraca temat zimy stulecia. Dzisiejsze warunki w Polsce są trudne, ale to, co wydarzyło się na przełomie 1978 i 1979 roku, było katastrofą na zupełnie inną skalę. Potężne mrozy, silny wiatr i obfite opady śniegu sparaliżowały cały kraj. Drogi stały się nieprzejezdne, a na głównych trasach powstały kilkumetrowe tunele śnieżne.Zamiast do pracy Polacy masowo zajmowali się odśnieżaniem ulic. Tylko 2 stycznia w Warszawie około 100 tysięcy osób walczyło z gigantycznymi zaspami zalegającymi na ciągach komunikacyjnych. Poruszanie się po mieście i między regionami było skrajnie utrudnione. Co chwila dochodziło do awarii systemów ciepłowniczych — w mieszkaniach pękały kaloryfery, a woda zalewała całe piony budynków.Władze i media zapewniały, że sytuacja jest pod kontrolą. Rzeczywistość wyglądała zupełnie inaczej. Zima stulecia bezlitośnie obnażyła słabość państwa i niewydolność struktur Polski Ludowej. Była też jednym z czynników, które przyspieszyły polityczny upadek Edward Gierek na stanowisku I sekretarza PZPR.

Cześć, w najnowszym odcinku serii nawiązuję do ostatnich wydarzeń na świecie. Stany Zjednoczone od dawna interesowały się Grenlandią, która miała i ma nadal dla nich kluczowe znaczenie strategiczne. Ta ogromna wyspa, położona między Europą a Eurazją, stanowiła potencjalny korytarz ataku na Amerykę Północną. Amerykańska generalicja doskonale zdawała sobie z tego sprawę już wiele dekad temu.Aby uprzedzić przeciwnika i zapewnić sobie dogodną pozycję do odparcia ewentualnego uderzenia, Waszyngton już w czasie II wojny światowej rozpoczął działania zmierzające do objęcia wyspy militarną kontrolą. Specjalne porozumienie z Danią utrzymano także po zakończeniu wojny. W kolejnych latach Stany Zjednoczone w tajemnicy próbowały rozmieścić na Grenlandii broń jądrową.Jeden z najbardziej ambitnych projektów zakładał budowę ogromnego systemu militarnego opartego na 600 pociskach nuklearnych. Projekt Iceworm przewidywał stworzenie sieci podlodowych tuneli na obszarze porównywalnym z powierzchnią Grecji. W ukrytych pod lodem silosach miały znajdować się rakiety jądrowe, gotowe do natychmiastowego użycia w razie ataku ze strony ZSRR.Więcej na ten temat w najnowszym odcinku serii Powojnie.