Zo sloop je een rechtsstaat

Goed nieuws: voor een duurzame en sociale samenleving hoeven we niet te wachten op Den Haag. De transitie van Nederland is al lang bezig en eigenlijk ook niet meer te stoppen. Dat concludeert journalist en geograaf Floor Milikowski, die voor haar boek Contouren van een nieuw land kriskras door Nederland reisde op zoek naar verfrissende ideeën en nieuwe manieren van leven. In het spoor van pioniers en vooruitgangdenkers ziet ze hoe geleidelijk aan een meer duurzame, sociale en verbonden samenleving ontstaat.

Rechter en hoogleraar Kees Sterk was voorzitter van het ‘Europese Netwerk van Raden voor de Rechtspraak’. Hij zag van dichtbij hoe een radicaal-rechtse Poolse regering rechters ontsloeg en langzaam de rechtsstaat uitkleedde, en, hoe een paar deuren verderop, Orbán Hongarije in zijn dictatoriale greep kreeg. Over onze eigen rechtsstaat maakt Sterk zich inmiddels ook zorgen.

Arjan Vliegenthart is directeur van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting, het Nibud, en buigt zich over de financiële gezondheid van Nederlandse burgers. Die gezondheid kan beter: ruim 700.000 Nederlanders hebben schulden waar bijna niet meer vanaf te komen is. Vliegenthart pleit voor sneller kwijtschelden. In deze podcast legt hij uit waarom.

Er woedt een oorlog op het Europese continent, defensiebudgetten worden opgehoogd en de geesten worden rijp gemaakt voor herinvoering van de dienstplicht. In een wereld vol gewapende conflicten lijkt vrede verder weg dan ooit. Vredesactivist Willem de Haan werd eind jaren 70 als totaalweigeraar veroordeeld tot 18 maanden cel en groeide uit tot één van de bekendste critici van het leger en de dienstplicht in Nederland. Onlangs verscheen zijn boek ‘Vrede als daad’ waarin hij alternatieven voorschotelt voor escalatie en bewapening. Naïef? Luister zelf maar.

Het thema migratie is in stevig tempo van de hersenen, via het hart, afgedaald naar de onderbuik… Marlou Schrover houdt het liever bij de feiten. Als hoogleraar migratiegeschiedenis aan Universiteit Leiden buigt ze zich over de feiten, cijfers en voorgeschiedenis van migratie(beleid). En die feiten zeggen heel wat anders dan dat onderbuikgevoel.

In Nederland is er sprake van netwerkcorruptie en beperkte transparantie over besluitvorming. Dit gaat in tegen het ideaal dat beleid het algemeen belang moet dienen, en niet dat van een rijke elite die lobbyisten kan inhuren. Lousewies van der Laan, directeur van Transparancy International Nederland pleit daarom voor een verplicht lobbyregister: ‘Zo wordt helder wie met wie aan tafel heeft gezeten en kun je toetsen of het algemeen belang bij beleidsvorming leidend is geweest. Veel landen hebben al een lobbyregister, maar in Nederland geloven we dat we het zonder kunnen. Dat is een misvatting.’

Zijn koolstof-kredietsystemen nou een goed idee of niet? Deze keer in de podcast: regisseur Stephane Kaas en FTM-onderzoeksjournalist Mira Sys.

Waarom zijn we zo geobsedeerd met het jaren '50 ideaal van het kerngezin? Deze keer in de podcast: auteur en historicus Lotte Houwink ten Cate en filmmaker Maren Merckx.

Deze keer in de podcast: Sanne Eekel, architect die alles weet van bamboe voor de bouw, en gebouwen koelen zónder elektriciteit.

Analfabetisme schiet omhoog en reken- en wiskundecapaciteiten zitten in een neerwaartse spiraal. Leraren zijn nauwelijks te vinden, en toch is het niet zo dat het onderwijs wordt verwaarloosd. Wat is er aan de hand? Roland Duong gaat in gesprek met leraar en lerarenopleider Ton van Haperen, die in zijn boeken en columns al jaren de noodklok luidt.