#286 O języku nienawiści, pogardy i szyderstwa w mediach (społecznościowych i nie tylko)

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Agnieszka Drotkiewicz, pisarka i eseistka, autorka m.in. powieści „Rekonstrukcja. Połowa twarzy tonie w mroku” (wyd. Osnowa). A rozmawiamy o ciele, twarzy, pięknie i pragnieniu. Rozmawiamy także o życiu z rozszczepieniem podniebienia. O rekonstrukcji twarzy i rekonstrukcji tożsamości. O tym, jak to, co widzą inni, wpływa na nasz obraz samych siebie. O pytaniu „czy jestem ładna?” i ukrytych w nim pytaniach o miłość, szczęście, nadzieję i sens życia. O społecznych kanonach piękna i okrucieństwie cudzego spojrzenia. O wyparciu jako mechanizmie przetrwania. O czekaniu, sprawczości i potrzebie bycia pożądanym. O pragnieniach, których nie sposób zaspokoić. O miłości jako spotkaniu z żywotnością. O tym, czym różni się literatura od terapii. I o odwadze opowiadania własnej historii. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” mówię o języku nienawiści, pogardy i szyderstwa w mediach społecznościowych (i nie tylko). Mówię także o tym, że ten język zdominował dziś dyskurs publiczny. Że nie jest zarezerwowany dla żadnej poszczególnej grupy – politycznej, tożsamościowej czy światopoglądowej – lecz jest zjawiskiem uniwersalnym, obecnym zarówno po lewej, jak i po prawej stronie, a także w centrum. O tym, że postawa otwartości i życzliwości wobec myślących inaczej uchodzi dziś za wyraz słabości. Że cynizm, wyrachowanie, szyderstwo i uprzedmiotowienie zostały znormalizowane i uznane za powód do dumy. Że najlepiej propagują się w internecie wypowiedzi przemocowe, brutalne i pełne pogardy. O tym, w jaki sposób możemy temu przeciwdziałać i w jaki sposób stosować indywidualne strategie oporu. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości prof. Marcin Napiórkowski, antropolog i kulturoznawca z Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, dyrektor Muzeum Historii Polski, autor m.in. książki „Polska jest życzliwa” (Znak). A rozmawiamy o tym, że Polska jest życzliwa, a przyszłość może być lepsza. Rozmawiamy także o tym, że nie jesteśmy skazani na polaryzację. Że nasz obraz siebie i świata w ogromnym stopniu zakrzywiają algorytmy, które celowo promują antagonizm i konflikt. Że konieczna jest jak najszybsza regulacja tej sfery – na poziomie prawa krajowego i europejskiego. Że współpraca jest bardziej owocna niż walka. Że mamy narzędzia do zmiany na lepsze, chodzi tylko o to, żeby ich użyć. Że nie jesteśmy skazani na polaryzację. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości o. Marcin Wojnicki OCD, dyrektor Karmelitańskiego Instytutu Duchowości w Krakowie, współtwórca podcastu „Smak karmelu”. A rozmawiamy o sztucznej inteligencji i współczesności w kontekście encykliki „Magnifica humanitas” Leona XIV. Rozmawiamy także o tym dla kogo powstała ta encyklika. O kulturze potęgi i cywilizacji miłości, które papież w niej przeciwstawia. O sztucznej inteligencji, jej zaletach, wadach, niebezpieczeństwach i ograniczeniach. O zagrożeniach związanych z mariażem technologii i polityki. O tym na ile chrześcijaństwo może być dziś przeciwwagą dla kultury potęgi. O zaletach i niebezpieczeństwach religijnego spojrzenia na AI. O tym, co chrześcijaństwo ma do zaoferowania współczesnemu światu – i czy taki głos może być jeszcze słyszalny. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Przemysław Skrzyński, religioznawca z Instytutu Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, pracownik naukowy Zakładu Interdyscyplinarnych Badań nad Religiami w Polsce. A rozmawiamy o historii i teraźniejszości polskiego buddyzmu. Rozmawiamy także o zmarłym 18 maja b.r. Ole Nydahlu, pionierze buddyzmu tybetańskiego w Polsce. O wątkach buddyjskich w pismach Piotra Skargi. O pierwszych polskich buddystach. O Ryōuchū Stanisławie Umedzie i grupie Oneiron. O sanghach japońskiego i koreańskiego zen. O Philipie Kapleau i Dennisie Genpo Merzelu – pierwszych zachodnich nauczycielach polskich buddystów. O tym, jak polski buddyzm rozwijał się i ewoluował przez ostatnie sześćdziesiąt lat. O tym, ilu jest w Polsce buddystów – oficjalnie i nieoficjalnie. O tym, czy istnieje jakaś charakterystyczna dla Polski specyfika praktykowanego tutaj buddyzmu. O mindfulness i innych około- oraz quasibuddyjskich praktykach i nurtach. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” inaugurujemy cykl „Lektury na czas chaosu”, który odtąd będzie pojawiał się na falach podcastu regularnie. W cyklu „Lektury na czas chaosu” goście najpierw opowiadają o swoich ukochanych książkach, najważniejszych lekturach i czytelniczych fascynacjach, a potem rekomendują książki, które, ich zdaniem, wszyscy powinni znać, żeby lepiej rozumieć dzisiejszą rzeczywistość. W tej odsłonie „Skądinąd” swoimi rekomendacjami dzieli się dr Jan Hlebowicz, historyk i publicysta, związany z gdańskim oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej, autor m.in. książek „Polityka na ambonie” i „Z widokiem na stocznię”. A rozmawiamy o książkach życia Jana Hlebowicza, a także lekturach, które poleca na czas chaosu: trylogii „Maddaddam” Margaret Atwood, „Możliwości wyspy” Michela Houellebecq’a oraz „Wojnie końca świata” Mario Vargasa Llosy. Owocnego słuchania i czytania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam książki, które warto przeczytać i znać.   Są to: James Hillman „Sny i świat podziemny”, przeł. Izabela Michalska, Eviva L’arte, Warszawa 2025 Graham Greene „Sedno sprawy”, przeł. Jacek Woźniakowski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1958 Thomas Merton, Czesław Miłosz „Listy”, przeł. Maria Tarnowska, Znak, Kraków 2003 Gary Lachmann „Dark Star Rising. Magick and Power in the Age of Trump, TarcherPerigee Book, New York 2018 Joseph Campbell „Potęga mitu”, przeł. Ireneusz Kania, Znak, Kraków 2025 Dennis Burmeister, Sascha Lange „Depeche Mode Live”, przeł. Emilia Skowrońska, Sine Qua Non, Kraków 2025 Owocnego słuchania i czytania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Karolina Olejak, dziennikarka i reporterka związana z Polsat News, autorka książki „Nienawidzę ich. To Polacy mówią na terapiach. Reportaż z podzielonego kraju”. A rozmawiamy o polaryzacji i nienawiści w Polsce (i nie tylko). Rozmawiamy także o tym, jak polityka staje się obsesją. O tym, czego prawica zazdrości liberałom i czego liberałowie zazdroszczą prawicy. O pogardzie i nienawiści, które potrafią przeniknąć wszystkie obszary naszego życia, nie tylko politykę. O źródłach polaryzacji w Polsce i na świecie. O koncepcji cienia autorstwa Carla Gustava Junga i o tym, jak ta kategoria może pomóc w rozumieniu zjawisk społecznych. O perspektywach na przyszłość i potencjalnych sposobach przeciwdziałania polaryzacji. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Mira Marcinów, psycholożka i filozofka z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, autorka m.in. „Historii polskiego szaleństwa” i powieści „Bezmatek”. A rozmawiamy o tym, czym jest hipochondria. Rozmawiamy także o doświadczeniu choroby i doświadczeniu hipochondrii. O różnych definicjach hipochondrii. O jej kulturowych, filozoficznych, psychologicznych, medycznych i egzystencjalnych aspektach. O indukowaniu i monetyzowaniu lęku o zdrowie we współczesnym świecie. O tym gdzie kończy się racjonalna troska o zdrowie, a zaczyna hipochondria. O indywidualistycznych narracjach dotyczących zdrowia i choroby. O rozmaitych formach pseudomedycyny i szarlatanerii żerujących na naszej potrzebie kontroli oraz trosce o zdrowie, w tym m.in. o tzw. biologii totalnej. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” zastanawiam się nad tym, jak być dzisiaj dobrym człowiekiem (i co to w ogóle znaczy)? Opowiadam także o zamianie języka wartości na język psychologiczny. O kulturze terapeutycznej i kulturze narcyzmu. O nadmiernej koncentracji na „ja”, emocjach oraz osobistym dobrostanie, przez co z pola widzenia znika wszystko inne. O tym, jak odzyskać pojęcia dobra i zła – i dlaczego jest to dzisiaj koniecznie potrzebne. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!