"Lutnicza pasja" - reportaż Alicji Głów

Reportaż opowiada o jednym z najbardziej zaawansowanych samolotów bojowych świata. F-35 nazywany jest "Podniebnym Husarzem". To maszyna pełna nowoczesnej technologii, która dzięki radarom, sensorom i systemom analizy danych pozwala stworzyć niezwykle dokładny obraz pola walki. Za sterami F-35 mogą zasiąść wyłącznie najlepsi z najlepszych, a droga do tego jest długa, wymagająca i kosztowna. Możliwości tego samolotu sprawiają, że jest on jedną z najważniejszych platform współczesnego pola walki. Dlatego za jego sterami zasiadają wyłącznie najlepsi piloci. Już samo dopuszczenie do szkolenia na F-35 można uznać za osiągnięcie. A koszt takiego szkolenia to w zaokrągleniu 10 mln dolarów. W 32. Bazie Lotnictwa Taktycznego w Łasku stacjonuje osiem nowoczesnych Husarzy F-35. 11 Eskadrą Lotniczą dowodzi ppłk pil. Krzysztof "Sniper" Woelke. Jak była jego droga od szybownictwa to pilotowania jednej z najbardziej zaawansowanych maszyn XXI?

Nie dla każdego dziecka początek roku szkolnego to radość z nowych zeszytów, plecaka czy wymarzonych ubrań. Reportaż Magdy Skawińskiej opowiada o dzieciach, które już na starcie mają mniej szans niż ich rówieśnicy. Dorastają w domach dotkniętych biedą, chorobami, uzależnieniami i brakiem poczucia bezpieczeństwa. Wsparcie znajdują w Fundacji Pociecha, która od lat pomaga najbardziej potrzebującym rodzinom. Teraz prowadzi między innymi akcję "Wyprawka na start". Edyta, bohaterka reportażu, pracuje w świetlicy współpracującej z Fundacją Pociecha, działającej na niesławnym przez laty wrocławskim "Trójkącie". Jest wychowawczynią. Ma siłę, dużo cierpliwości i jeszcze więcej zaangażowania, by towarzyszy dzieciom w ich codziennych zmaganiach. Wierzy, że jeśli choć jedno dziecko wyrwie się z trudnego rodzinnego środowiska, to już jest sukces. A dzieci, które potrzebują wsparcia jest sporo, podobnie jak potrzeb, które wykraczają daleko poza szkolną wyprawkę.

Reportaż z 2008 roku opowiada historię Wiesławy i Jerzego Śmiechowskich, którzy zakochali się w sobie rozmawiając ze sobą przy pomocy alfabetu Morse'a przez ścianę w więzieniu na ul. Rakowieckiej w Warszawie w 1947 roku. Wiesława Śmiechowska trafiła do stalinowskiego więzienia jako łączniczka wojenna i działaczka WRN-u. Jerzy Śmiechowski to działacz NZS-u, oskarżony został o pomoc w ucieczce z Polski Stefanowi Korbońskiemu, działaczowi Państwa Podziemnego. Kiedy Wiesława trafiła do więzienia, w celi obok siedział już Jerzy. Aby dowiedzieć się kto jest więźniem z celi obok, zaczęła stukać kłykciami w ścianę celi. Tak się zaczęło. Uczucie, które narodziło się między "Małą" i "Ju", bo tak pieszczotliwie mówili do siebie bohaterowie, przetrwało 6 lat dzięki listom, które przesyłali do siebie z kolejnych więzień, do których byli przenoszeni. Wiesia i Jerzy po raz pierwszy mogli się zobaczyć w 1953 roku na swoim ślubie. Od tamtej pory byli nierozłączni. Przeżyli ze sobą ponad 50 lat.

W podwarszawskim Zalesiu Górnym umiera miejscowy szewc. Lokalna społeczność straciła świetnego fachowca, a wielu mieszkańców także kompana do rozmów i codziennych spotkań. Na jego pogrzeb do parafialnego kościoła przyszły setki osób. Pan Janusz przez lata prowadził niewielki warsztat, do którego zaglądano nie tylko z butami do naprawy. Po jego śmierci zostały narzędzia, maszyny, zapach kleju i ludzie, którzy próbują opowiedzieć, kim naprawdę był. Początkowo wspomnienia układają się w znajomy obraz człowieka obecnego w życiu miejscowości. Z czasem jednak ta opowieść zaczyna się zmieniać. Pojawiają się sprawy wcześniej przemilczane, pamięć przestaje być jednoznaczna, a pytanie o to, co naprawdę pozostaje po człowieku, staje się coraz trudniejsze. Reportaż powstał pod redakcją Magdy Skawińskiej.

Bohaterami reportażu są absolwenci Wydziału Mechanicznego Politechniki Wrocławskiej. Choć dyplomy magistrów inżynierów zdobyli w 1973 roku to wciąż utrzymują ze sobą kontakt. Wielu z nich związało swoją karierę zawodową z przemysłem, część wyjechała za granicę, a spora grupa została na uczelni. Pierwsze spotkanie zorganizowali 10 lat po ukończeniu studiów, w trudnym czasie stanu wojennego. Nie wszystkim udało się przyjechać. Z częścią nie było kontaktu, wielu mieszkało za granicą. Takie były początki, ale mimo przeszkód nie zrezygnowali. Od tamtej pory Ci, którzy mogą, spotykają się co roku. Co pięć lat jest organizowany jubileuszowy zjazd, wtedy przyjeżdżają niemal wszyscy, także z Australii, Kanady, Niemiec czy Stanów Zjednoczonych. Niektórzy jeszcze pracują, inni na emeryturze rozwijają swoje pasje. Na spotkaniach wspominają, żartują, opowiadają o swoim życiu, a przede wszystkim są razem, tak jak wtedy. Reportaż powstał w 2023 roku.

W miastach małe księgarnie znikają po cichu. Dla wielu ludzi to tylko biznes. Dla Rafała Gorączko to utrata czegoś znacznie ważniejszego, miejsca spotkań, rozmów i pamięci. Bohater reportażu na co dzień pracuje w jednym z wydawnictw w Krakowie. Od kilku lat ratuje też lokalne księgarnie przed zamknięciem. Ocalił już jedyną księgarnię w Starym Sączu, a także kilka w Krakowie i we Wrocławiu. Teraz jest ich właścicielem bądź współwłaścicielem. Robi to, bo wierzy, że świat bez książek dostępnych na wyciągnięcie ręki jest uboższy emocjonalnie i duchowo. W reportażu opowiada o tym skąd bierze się jego determinacja i dlaczego los księgarń stał się jego osobistą sprawą. I co tak naprawdę próbuje ocalić? Biznes czy może własne wspomnienia, emocje i sposób patrzenia na świat. Opowiada także o miłość do książek i potrzebie działania wbrew logice rynku.

Lutnictwo jest w rodzinie Benedykta Niewczyka od pokoleń. Jego pradziadek, Franciszek Niewczyk otworzył pracownię lutniczą w 1885 roku w Poznaniu. Dalej prowadzili ją kolejno syn Franciszka Stanisław i wnuk Stefan. Przez 141 lat działalności wielokrotnie zmieniał się adres zakładu. Był we Lwowie, potem w Bydgoszczy i ponownie w Poznaniu. Niezmiennie jednak pozostawał w rękach jednej rodziny. Jest to najstarsza pracownia lutnicza w Polsce i zajmuje miejsce w pierwszej trójce najstarszych na świecie. Jak to się stało, że Benedykt związał swoje życie z lutnictwem i kontynuuje rodzinną rzemieślniczą tradycję?

Paweł Krzemiński zrezygnował z kariery, by poświęcić się temu, co uważa za naprawdę ważne, czyli ochronie przyrody i tworzeniu nowych lasów. Z wykształcenia jest inżynierem konstrukcji lądowych. Pracował jako dziennikarz radiowy, reżyser, stolarz, copywriter i przez lata związany był z korporacjami. Dziś jako prezes fundacji "Las na zawsze" szuka terenów pod nowe lasy, sadzi drzewa, stawia ogrodzenia i angażuje się w projekty, które mają chronić przyrodę dla przyszłych pokoleń. Jego fundacja współtworzy projekt "Połączona Puszcza Polska", która stara się wykupić grunty, gdzie natura będzie mogła odzyskać swoją przestrzeń. Bohater biega z łopatą, koruje i stawia płoty. Nie dąży do perfekcji. Jak sam mówi, nie musi być idealnie, wystarczy, żeby było dobrze, bo najważniejsze są lasy, bez nich trudno wyobrazić sobie przyszłość. Skąd wzięła się jego pasja do sadzenia drzew?

Joanna Bulska przez całe życie czuła ciężar przemilczanej historii swoich rodziców. Jej mama, uczestniczka Powstania Warszawskiego, po jego upadku została wywieziona na roboty przymusowe do Niemiec. Ojciec dorastał na Kresach, we Lwowie został aresztowany, a wojna także zaprowadziła do pracy w Niemczech. Obje przeżyli dramatyczne doświadczenia, jednak nie chcieli o nich opowiadać. To właśnie milczenie uwierało Joannę. Przez lata próbowała zrozumieć przeszłość rodziców, której nie mogła poznać od nich samych. Gdy odkryła, że matka spisała swoje wspomnienia w dwóch zeszytach, które później spaliła, sama napisała do niej list, by uporać się z własnym bólem. O swoich odczuciach opowiada także córka Joanny, Dominka, która także odczuwa skutki rodzinnego milczenia. Reportaż przypomina jak trauma przenika przez kolejne pokolenia i pokazuje co matka przekazuje córce w czasach, gdy wojna znów przestaje być odległą historią, a lęk powraca wraz z rosnącymi napięciami za wschodnią granicą.

Michał Bonarowski jest dziennikarzem kulinarnym. Jeszcze kilka lat temu ważył 170 kilogramów. Przełom nastąpił w 2019 roku, gdy samodzielnie schudł 40 kilogramów. Z czasem jednak utrata wagi zatrzymała się a walka z nadmiernymi kilogramami okazywała się oraz trudniejsza,. Wtedy o pomoc poprosił lekarzy i po długich miesiącach przygotowań zdecydował się na operację bariatryczną. Dziś waży 85 kg. Swoje doświadczenia, a także historie innych pacjentów opisał w książce "Cięcie! Operacja bariatryczna. Szczery i prosty przewodnik dla pacjentów i ich bliskich". Historia dziennikarza przełamuje stereotypy dotyczące osób z chorobą otyłościową. Michał, jak podkreśla, nie odczuwał dyskryminacji ze względu na wygląd czy wagę. Nie unikał kontaktów ze znajomymi, często podróżował, był spełniony zawodowo, a w pracy był liderem. Co sprawia, że wielu chorych boi się poprosić o pomoc specjalistów? I dlaczego tak trudno zrobić pierwszy krok w walce o swoje zdrowie?