Raport o stanie świata - 31 stycznia 2026

W tym odcinku Raportu o książkach zapraszamy na spotkanie z wybitnym reżyserem teatralnym, dyrektorem Teatru Narodowego w Warszawie Janem Klatą.Opowiemy o sile dawnych, zapomnianych tekstów literackich, które niejednokrotnie bardziej rymują się z chaotyczną rzeczywistością, w której żyjemy, niż pierwsze strony gazet.Dlaczego wstydzimy się Henryka Sienkiewicza? Kiedy zapomnieliśmy o Tadeuszu Micińskim?Co o współczesnej Polsce i jej miejscu na mapie chwiejącego się w posadach świata mówią nam „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza i „Termopile Polskie” Tadeusza Micińskiego?To dwa ostatnie tytuły, które reżyserował Jan Klata – „Krzyżaków” na 100-lecie Teatru Jaracza w Olsztynie, „Termopile Polskie” na 260-lecie Teatru Narodowego w Warszawie.Praca reżysera teatralnego nie odbiega być może tak bardzo od pracy tłumacza literackiego – w obu tych przypadkach polega na zasileniu nurtu literatury nową energią, która nie pozwala dawnym tekstom zastygnąć.Jakie znaczenie dla tego, co dzieje się na scenie, ma to, co dzieje się wokół niej? Czy pomniki, budynki i ulice mają władzę nad naszą pamięcią? Słowem, jaka jest siła przestrzeni symbolicznej w kształtowaniu wspólnoty?A w końcu – czy teatr narodowy jest z natury teatrem politycznym?Prowadzi: Agata KasprolewiczGość: Jan KlataRealizacja: Andrzej Bogucki i Kris Wawrzak---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Unia Europejska i Indie podpisały umowę o wolnym handlu. Po jej stopniowym wejściu w życie powstanie strefa niemal bezcłowa, licząca ponad 2 miliardy ludzi. Unia Europejska była również gościem specjalnym 77. obchodów Dnia Republiki, co jest w indyjskiej tradycji wyjątkowym przywilejem. Skąd bierze się tak bliska współpraca Indii i Europy w ostatnich miesiącach? Czy europejsko-indyjska przyjaźń jest wynikiem doraźnych politycznych kalkulacji, czy wyborem strategicznym obu stron?Stany Zjednoczone gromadzą siły wojskowe w regionie Zatoki Perskiej przed ewentualnym atakiem na Iran, a Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie toczą spór polityczny wokół Jemenu i nie tylko. Czy na Półwyspie Arabskim zaczyna się walka o prymat wśród krajów, które dotychczas unikały konfrontacji?Wokół klasztoru Świętej Katarzyny na Synaju, najstarszego chrześcijańskiego monasteru, powstaje ogromne centrum turystyczno-biznesowe. Czy za rozwój należy płacić każdą cenę i ile gotowi są zapłacić lokalni mieszkańcy?W Afryce Zachodniej Rosja wspomaga militarne reżimy zwalczające islamskich radykałów. Jak działa Africa Corps, czyli nowe wcielenie Grupy Wagnera?Mała dziewczynka uwięziona w samochodzie zbombardowanym przez Izraelczyków w Strefie Gazy błaga o ratunek. To punkt wyjścia niezwykłego filmu o dylematach moralnych, cierpieniu cywilów i przemocy politycznej w czasie wojny w Gazie. W programie rozmowa z reżyserką filmu „Głos Hind Rajab”.A także: o tym, czy da się rozwiązywać problemy świata przez zaklejanie spornych terenów na mapie.Rozkład jazdy: (03:00) Patryk Kugiel: Europa i Indie - sojusz na czas Trumpa(31:07) Łukasz Wójcik: Arabia Saudyjska w sporze ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi(56:09) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Zakleić Grenlandię. I co by tu jeszcze?(1:02:54) Podziękowania(1:09:25) Anna Dudzińska: Centrum turystyczno-biznesowe na środku Synaju(1:30:00) Monika Prończuk: Africa Corps, czyli Rosja ciągle w Afryce(1:53:39) Khaouter Ben Hania: reżyserka o filmie "Głos Hind Rajab"(2:14:24) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Prezydent Trump zapowiedział, że jego administracja dokona „pewnej deeskalacji” w Minnesocie. W weekend w Minneapolis agenci federalnego Biura ds. Ceł i Imigracji (ICE) zastrzelili kolejną osobę podczas operacji związanej z aresztowaniem imigrantów w stanie Minnesota. Ofiarą padł Alex Pretti, 37-letni pielęgniarz zatrudniony w szpitalu weteranów wojennych. Dowódca operacji ICE w Minnesocie oraz szefowa Agencji ds. Bezpieczeństwa Wewnętrznego twierdzą, że Pretti był agresywny, a agenci działali w obronie własnej. Powszechnie dostępne filmy z miejsca zdarzenia podważają tę wersję. Władze stanowe zażądały wycofania trzech tysięcy agentów ICE z Minnesoty, ale operacja skierowana przeciwko imigrantom trwa nadal, podobnie jak protesty przeciwko obecności ICE w Minnesocie i innych stanach. Czy prezydent Trump rzeczywiście chce ograniczyć działania agencji? Czy winni śmierci Prettiego i wcześniejszego zabójstwa Renée Good zostaną osądzeni? I jak administracja Trumpa radzi sobie z coraz ostrzejszą krytyką w kraju i za granicą?Gość: Marcin Fatalski---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Nowy przekład debiutanckiej powieści Thomasa Manna „Buddenbrookowie” autorstwa Jerzego Kocha to niewątpliwie jedno z najważniejszych wydarzeń literackich przełomu 2025 i 2026 roku.Dlaczego powieść napisana 125 lat temu nadal tak bardzo nas porusza? I jak to możliwe, że to wielkie dzieło napisał 20-latek, który wcześniej trzykrotnie powtarzał klasę i opuścił szkołę przed zdaniem matury?„Buddenbrookowie” to opowieść o upadku wielopokoleniowej kupieckiej rodziny, rozciągająca się na cały XIX wiek.Z niezrównanym sobie mistrzostwem i rozmachem Thomas Mann portretuje ceremoniał mieszczańskiego życia, z uwzględnieniem najdrobniejszych szczegółów dotyczących choćby koloru i faktury materiału, którym obite były meble w bogatych kupieckich domach, garderoby bohaterów czy skomplikowanych dań składających się na ich wytworny jadłospis.Ten bogato zdobiony świat oparty jest na etosie kupieckim, który z pokolenia na pokolenie rozmywa granice między firmą a rodziną. Ale w tej wielkiej sadze rodzinnej być może najważniejszy jest portret człowieka jako istoty złożonej z pęknięć i paradoksów. Bo czy artystyczny żywioł można pogodzić z mieszczańską moralnością? To pytanie, które odnosi się też do biografii autora „Buddenbrooków” Thomasa Manna.Prowadzenie: Agata KasprolewiczGość: Jerzy Koch---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Prezydent Trump wycofał się z groźby użycia siły w celu przejęcia Grenlandii, choć nie wycofał się z próby zaanektowania wyspy. Trump i szef NATO Mark Rutte twierdzą, że umowa między NATO a USA w sprawie Grenlandii jest niemal gotowa. Na szczycie w Davos Trump nie powtórzył również groźby obłożenia cłami państw europejskich, które wsparły Grenlandię militarnie. W Davos zainaugurowała działalność Rada Pokoju, instytucja, której dożywotnim szefem ma być Donald Trump. Jak dotąd kilkanaście krajów zadeklarowało gotowość uczestnictwa w Radzie, nie jest do końca jasne, jaki będzie zakres jej działania. Dlaczego Donald Trump zmienił taktykę w sprawie Grenlandii? Na ile miała na to wpływ postawa państw europejskich? Co szczyt w Davos powiedział nam na temat obecnego porządku światowego?Jared Kushner przedstawił w Davos zamierzenia Rady Pokoju wobec Gazy. Strefa ma być wolna od Hamasu, samodzielna gospodarczo, rozwinięta jako miejsce inwestycji dla chętnych z całego świata. Co na to Palestyńczycy, państwa muzułmańskie będące członkami Rady Pokoju i Izrael, który też zgłosił do niej akces?W Abu Dhabi pierwsze od rozpoczęcia pełnej inwazji Rosji na Ukrainę trójstronne rozmowy Ukrainy, Rosji i USA. Po spotkaniu z Trumpem Zełenski twierdzi, że umowa w sprawie amerykańskich gwarancji dla Ukrainy jest prawie gotowa. Przełom czy „dzień świstaka”?Parlament Europejski odsyła umowę UE z krajami Mercosur do Trybunału Sprawiedliwości UE, który ma zbadać jej zgodność z traktatami. Czy Komisja Europejska wprowadzi umowę w życie wbrew głosowi Parlamentu Europejskiego?Na przylądku Canaveral trwają przygotowania do misji Artemis 2. Po raz pierwszy od początku lat 70. ludzie okrążą Księżyc. Kim są astronauci, jakie warunki muszą spełniać osoby, które myślą o tego typu karierze?A także: o nieistniejących grobach jako dowodzie na istnienie potwora.Rozkład jazdy: (03:08) Jakub Dymek: Trump ustępuje w sprawie Grenlandii(37:58) Agnieszka Zagner: Rada Pokoju zaczyna działalność(1:05:53) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Dowody istnienia potwora(1:12:26) Podziękowania(1:18:52) Marcin Żyła: Kim są astronauci?(1:33:26) Olena Babakowa: Rosja-Ukraina: przełom, czy ciągle to samo?(2:02:58) Bartłomiej Znojek: Parlament Europejski kwestionuje umowę z Mercosurem(2:20:43) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

📸 W ostatnich tygodniach nie tylko światem technologicznym wstrząsnęła sprawa przerabiania zdjęć przez chatbota Grok należącego do serwisu społecznościowego X. Na proste polecenie użytkowników model językowy rozbierał każdego, korzystając z podsyłanych zdjęć, a wiele takich obrazów dotyczyło młodych kobiet i dzieci. Osoby na zdjęciach nie wyrażały na to zgody, a często nawet nie miały świadomości tego, że ich wizerunki zostały w ten sposób przerobione.👙❎ Sprawa wywołała poruszenie na całym świecie, a kolejne rządy - nie tylko w Europie i Stanach Zjednoczonych - zapowiedziały postępowania związane z działalnością platformy należącej do Elona Muska. Grok ostatecznie nałożył ograniczenia na generowanie podobnych treści, ale zachował taką możliwość dla płatnych użytkowników.🔵 Czy można bez zgody przerabiać czyjeś zdjęcia do nagości i udostępniać publicznie? Czy to jest zgodne z prawem? Czy w ogóle istnieje takie prawo?🟡 W najnowszym odcinku "Raportu o sztucznej inteligencji" zastanowimy się także do kogo należy dziś ciało i gdzie zaczyna się granica prywatności ciała i wizerunku. Poruszymy też temat nagości w przestrzeni publicznej i tej wirtualnej - co sprawa Groka mówi też o czasach, w których żyjemy i o pragnieniach człowieka? A może... czas zacząć malować roboty?🔵 W odcinku także o sprawie prześladowań muzułmańskiej mniejszości etnicznej Ujgurów w Chinach, w którym to procederze bardzo ważną i niestety niezbyt chlubną rolę może odgrywać sztuczna inteligencja. Czy Ujgurzy są królikami doświadczalnymi przemian jakie dokonują się w branży technologicznej?🔧 AAA poza tym - hydraulika zatrudnię i to na już: do budowy wielkich centrów AI.Goście:🔹 dr Paula Skrzypecka - prawniczka specjalizująca się w prawie nowych technologii i ochronie danych osobowych.🔹 Agnieszka Pilat - polsko-amerykańska artystka i pisarka działająca na styku robotyki, sztucznej inteligencji i sztuk pięknych.🔹 dr hab. Dominika Byczkowska-Owczarek - Przewodnicząca Sekcji Socjologii Ciała PTS, Uniwersytet Łódzki.🔹 Zumretay Arkin - ujgurska działaczka praw człowieka, wiceszefowa Światowego Kongresu Ujgurów.🔹 prof. Darren Byler - amerykański antropolog z Simon Fraser University w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie.🔹 Mateusz Chrobok - ekspert do spraw technologii i cyberbezpieczeństwa, współautor „Rubryki aktualnościowej”Prowadzenie: Adrian BąkRealizator: Andrzej BoguckiLektorzy: Dariusz Rosiak, Agata KasprolewiczPartnerem tego odcinka jest SynektikRozkład jazdy: (01:40) dr Paula Skrzypecka: przerabianie zdjęć w internecie a prawo(41:23) dr hab. Dominika Byczkowska-Owczarek: do kogo należy ciało?(46:20) Zumterain Arkin i prof. Darren Byler: AI a inwigilacja Ujgurów(53:02) Agnieszka Pilat: jak zaczęłam malować roboty(1:11:50) Mateusz Chrobok: Ilu hydraulików potrzeba do budowy centrów danych AI?(1:15:10) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Po groźbie Donalda Trumpa wprowadzenia dodatkowych ceł na produkty z państw, które w geście solidarności z Danią wysłały na Grenlandię niewielkie oddziały wojskowe, napięcie między Europą a Stanami Zjednoczonymi sięgnęło poziomu najwyższego od dekad. Prezydent USA już codziennie zapowiada przejęcie Grenlandii – jeśli inaczej się nie da, także siłą. W reakcji na jego słowa Ursula von der Leyen mówi o końcu świata reguł, jaki znamy, oraz zapowiada surową odpowiedź Europy. Prezydent Francji grozi uruchomieniem tzw. instrumentu antywymuszeniowego, czyli otwartą wojną handlową. Nawet brytyjski premier, stroniący wcześniej od krytyki Waszyngtonu, uznał, że Amerykanie przekroczyli „czerwoną linię”. Transatlantycki konflikt wciąż pozostaje głównie sporem na cła i słowa, jego kolejna odsłona trwa właśnie w Davos, gdzie dziś wieczorem przemawiać ma Trump. Ale w Brukseli, Londynie i Berlinie słychać już głosy o końcu 80-letniego, wielkiego sojuszu państw Zachodu – i rozważa się tu dotąd nieprawdopodobne scenariusze.Co się stanie, jeśli Amerykanie zajmą Grenlandię siłą? Czy taki atak oznacza koniec NATO? A może już istnieje ono głównie na papierze? Jakie pomysły ma Europa na ewentualny nowy sojusz wojskowy? Oraz jak w tej sytuacji może zareagować Polska?Gość: Marek Świerczyński---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

W tym odcinku porozmawiamy o tym, co dzieje się na zewnątrz, a nie w środku książek. Bo choć żywioł literatury stanowi sens istnienia książek, to wiodą one też życie materialne, na które składa się papier – jego kolor, zapach i faktura, krój pisma, a w końcu okładka.Co się dzieje w przestrzeni literacko-graficznej?Czemu służą okładki? Ilustracji, interpretacji, a może nawiązaniu dialogu z czytelnikiem za pomocą graficznych rebusów?Gościem tego odcinka Raportu o książkach jest jeden z najwybitniejszych współczesnych polskich projektantów książek, Przemek Dębowski.Prowadzenie: Agata KasprolewiczGość: Przemek Dębowski---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Nie gasną protesty w Minneapolis przeciwko działaniom funkcjonariuszy federalnego Urzędu ds. Imigracji i Ceł. Ostatnie demonstracje nastąpiły po postrzeleniu przez funkcjonariusza urzędu Wenezuelczyka, który zaatakował funkcjonariusza łopatą. Trwa też otwarty konflikt prezydenta Trumpa z prezesem Rezerwy Federalnej, czyli banku centralnego. Jak Donald Trump próbuje wpływać na instytucje amerykańskiej demokracji? Czy jego polityka zagraża ich funkcjonowaniu? Czy też może, jak każdy prezydent, testuje granice prawa, w których może realizować własny program polityczny?Chiny poinformowały, że osiągnęły w ubiegłym roku największą w swojej historii nadwyżkę w handlu ze światem – mimo, a może dzięki, cłom nałożonym przez USA na niemal wszystkie kraje świata. Jak Pekin przyjmuje agresywną politykę Trumpa w Ameryce Łacińskiej i w innych rejonach globu?W Ugandzie wybory prezydenckie. Na siódmą kadencję przygotowuje się Yoweri Museveni, który rządzi krajem od czterech dekad. Kiedyś był przyszłością Afryki, dziś porównuje się go do brutalnego dyktatora Idiego Amina. Jak gasną nadzieje na demokrację w Ugandzie?Po wprowadzeniu przez Australię zakazu używania mediów społecznościowych przez osoby poniżej 16. roku życia inne kraje szykują podobne regulacje. Czy zakazy działają i jak aplikacje społecznościowe zmieniają życie dzieci?W Maroku kończy się Puchar Narodów Afryki, najważniejsza impreza piłkarska na kontynencie. Dlaczego w afrykańskich drużynach najlepiej grają Europejczycy?A także: o bajkach starych i nowych oraz o morałach z nich płynących.Rozkład jazdy: (02:38) Mateusz Piotrowski: Trump kontra instytucje amerykańskiej demokracji(28:04) Bogdan Góralczyk: Chiny wobec polityki USA(50:37) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Baju baju(57:06) Podziękowania(1:03:57) Michał Banasiak: Finał Pucharu Narodów Afryki(1:18:53) Wojciech Jagielski: Museveni po raz siódmy prezydentem?(1:37:20) Tomasz Rożek: Smartfony – technologia nie dla dzieci?(2:03:44) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Prezydent Trump zapowiedział, że Stany Zjednoczone podejmą bardzo zdecydowane działania, jeśli władze dokonają egzekucji demonstrantów, którzy od końca grudnia protestują przeciwko rządowi. Według amerykańskiej Agencji Prasowej Aktywistów Praw Człowieka (HRANA) w zamieszkach zginęło co najmniej 2 400 protestujących i prawie 150 osób związanych z władzami. Ponad 10 tysięcy osób zostało aresztowanych. Władze całkowicie odcięły dostęp do internetu i innych środków komunikacji z zagranicą; nie wiadomo dokładnie, co dzieje się w kraju. Z dostępnych informacji wynika, że po wzmożeniu represji przez siły bezpieczeństwa demonstracje mają mniejszy zasięg. Irański przedstawiciel w ONZ oskarżył Trumpa o podżeganie do protestów i obarczył Amerykę odpowiedzialnością za „śmierć niewinnych ludzi, zwłaszcza młodzieży”. Wczoraj Donald Trump zapowiedział, że nałoży 25-procentowe cła na kraje, które będą handlowały z Iranem.Dlaczego po pierwszych umiarkowanych reakcjach na protesty władze Iranu przeszły do brutalnych działań, w tym strzelania do protestujących? Czy to jest moment, w którym ważą się dalsze losy Republiki Islamskiej? I kto miałby objąć władzę w kraju?Gość: Łukasz Fyderek---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]