W Polsce zniknęły całe wsie. Tak wyglądał „postęp” [Podkast Tygodnika Powszechnego]

Polska poza Warszawą to nie peryferia, tylko inna perspektywa – często bardziej przenikliwa i mniej oczywista. W rozmowie ze Ziemowitem Szczerkiem przyglądamy się miejscom, które nie trafiają na pierwsze strony, a mówią o kraju więcej niż centrum.Wracamy też do figury Janosika – i sprawdzamy, czy mit „zabierania bogatym i dawania biednym” ma jeszcze dziś jakiekolwiek znaczenie. Bo okazuje się, że ten bohater nie bardzo pasuje już do współczesnych sporów...To rozmowa o Polsce, której nie widać z centrum – i o opowieściach, które coraz słabiej przystają do rzeczywistości.Podkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechnyJeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

Polska pełna jest blizn – to cena, którą zapłaciliśmy za przyspieszony krok w nowoczesność. Nie wszystkich kosztowało to jednak tyle samo. Całe wsie burzono albo zalewano wodą, krajobraz był skalpowany – niszczony, niezdatny do życia.To katastrofa ekologiczna PRL, z którą mierzymy się do dziś. To także nieopowiedziana historia ludzi, którzy stracili wszystko, i ziemi, na której życie już nie wróci.W Polsce odbyliśmy przyspieszony kurs katastrofy ekologicznej – pora wyciągnąć wnioski.Rozmowa z Martą TomczokProwadzi Michał SowińskiPodkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechnyJeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

W tym odcinku sprawdzamy, co tegoroczne filmy naprawdę mówią o świecie. Wybieramy kilka najważniejszych tytułów i pokazujemy, jaki obraz Ameryki i rzeczywistości się z nich wyłania.Przemoc, nierówności, ciało, religia, kryzys wspólnoty – to wszystko pojawia się w filmach, które zgarnęły najwięcej statuetek nagrody. Przypadek czy znak czasu?Ważniejsze od tego, kto wygrał, jest pytanie: jak i o czym opowiada dziś kino. Rozmawiają Michał Walkiewicz i Michał SowińskiPodkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechnyJeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

Dlaczego w bogatych krajach rodzi się coraz mniej dzieci? Czy to kryzys demograficzny, czy głęboka zmiana cywilizacyjna?Gościem odcinka jest Katarzyna Tubylewicz – autorka książki „Nie czekam na szklankę wody”.Rozmawiamy o:– świadomej bezdzietności– presji społecznej wobec kobiet– perfekcjonizmie współczesnego rodzicielstwa– kulturze terapeutycznej– o tym, czy dzieci są dziś „projektem życia”Czy naprawdę kończy się epoka macierzyństwa?Podkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechnyJeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

Kolejny dzień wojny Izraela z Iranem. Do konfliktu włączyły się Stany Zjednoczone, a napięcie na całym Bliskim Wschodzie rośnie z godziny na godzinę. Skala operacji zbrojnej jest większa, niż wielu analityków się spodziewało, a pierwsze dni wojny przyniosły spektakularne uderzenia w struktury państwa irańskiego.Czy Iran jest w stanie odpowiedzieć na tę ofensywę? Jak długo może potrwać ta wojna i jakie scenariusze są dziś najbardziej prawdopodobne?W najnowszym odcinku Podkastu Tygodnika Powszechnego rozmawiają Jacek Stawiski, redaktor naczelny Tygodnika oraz Marek Kęskrawiec, szef działu Kraj Tygodnika.Analizujemy sytuację militarną po pierwszych dniach konfliktu: skuteczność irańskich ataków rakietowych, przewagę technologiczną Stanów Zjednoczonych i Izraela oraz znaczenie państw Zatoki Perskiej. Zastanawiamy się też, czy celem tej operacji jest jedynie osłabienie Iranu, czy faktycznie doprowadzenie do upadku obecnego systemu władzy.Kluczowe pytanie brzmi jednak: co zrobi społeczeństwo irańskie? Czy wojna może przyspieszyć załamanie reżimu, czy przeciwnie – wzmocni jego mobilizację wobec zewnętrznego zagrożenia?Rozmawiamy również o historii napięć między Iranem, Izraelem i Stanami Zjednoczonymi, o zmieniających się sojuszach na Bliskim Wschodzie oraz o tym, jakie konsekwencje ten konflikt może mieć dla całego świata.Podkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechnyJeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

Transformacja wciąż dzieli Polskę – choć minęło przeszło 30 lat. Dla jednych to opowieść o odzyskanej suwerenności i symbolicznej odbudowie państwa. Dla innych – historia zamykanych fabryk, wyprzedanego majątku państwa i dramatów ludzi, którzy z dnia na dzień stracili pracę. W tym odcinku rozmawiamy o dwóch transformacjach.Marta Madejska, autorka książki „Ostatni gasi światło”, pokazuje materialny i psychiczny koszt przemian: chaos prywatyzacji, znikające archiwa, katastrofę ekologiczną późnego PRL-u.Z kolei Jacek Stawiski, redaktor naczelny „Tygodnika Powszechnego”, mówi o transformacji symbolicznej – o powrocie do przemilczanych w PRL wątków historii, odbudowie państwowej tożsamości i sporze o to, do jakiej tradycji ma odwoływać się współczesna Polska.Czy symbolika była osłoną dla szokowych reform?Czy ówczesny chaos był przypadkiem, czy narzędziem?I czy wolność bez pieniędzy naprawdę jest wolnością?Podkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechnyJeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

Czy sztuka potrafi dziś ocalać? Zmieniać świat? Olga Wysocka, dyrektorka Instytutu Adama Mickiewicza, mówi w tym odcinku Podkastu Tygodnika Powszechnego między innymi o tym, co dziś wyczytuje z biografii patrona instytucji którą kieruje – powołanej do pokazywania polskiej kultury na świecie, rozwijania międzynarodowej współpracy kulturalnej i promocji polskich artystek i artystów za granicą.Dowiedzą się też Państwo, gdzie będzie można w 2026 roku zobaczyć polskie artystki i artystów, jaki przekaz proponują, o kim będzie w tym roku głośno oraz co trzeba zrobić, żeby otrzymać wsparcie Instytutu Adama Mickiewicza dla swojej twórczej działalności. Będzie także wiele o sile i sensie marzeń.Instytut Adama Mickiewicza jest partnerem tego odcinka.Rozmawiał Michał KuźmińskiDowiedz się więcej o działalności Instytutu Adama Mickiewicza – z dodatku specjalnego „Polska kultura na świecie”Jeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

Dzieci dorastają w świecie, w którym słowo „klimat” pada na każdym kroku. Od najmłodszych lat słyszą, że coś się kończy, że czasu jest mało, że przyszłość zależy od nich.Czy faktycznie uczymy je troski – czy obarczamy odpowiedzialnością za błędy starszych pokoleń?Jak mówić o klimacie, żeby nie wychowywać w poczuciu winy i bezradności?W rozmowie z Katarzyną Lemańską, dyrektorką festiwalu Nowe Epifanie, rozmawiamy o lęku klimatycznym, o miejscu człowieka w świecie i o tym, czy sztuka może pomóc przejść od strachu do odpowiedzialności.Odcinek powstał we współpracy z Festiwalem Nowe Epifanie. „Czyńcie sobie Ziemię poddaną” to hasło 17. edycji Festiwalu Nowe Epifanie oraz 2. edycji Rodzinnych Nowych Epifanii. Festiwal rozpocznie się w Warszawie 18 lutego i potrwa do 29 marca 2026. W programie m.in.:  „Krzyżacy” w reż. Jana Klaty, „Trąbka do słuchania” w reż. Weroniki Szczawińskiej czy premiera „kiss to tell” Daniela Kotowskiego.Tegoroczna edycja poświęcona jest Ziemi. Ziemia to zarówno świat, w którym żyjemy, jak i geopolityczne terytorium, o które nieustająco toczą się wojny. Poprzez użycie dużej litery organizatorzy chcą podkreślić szacunek do praw środowiska naturalnego w dobie antropocenu.Na widzów czeka ponad 30 wydarzeń, w ofercie spektakle dla dorosłych i dla dzieci, kulinaria, performanse, taniec, koncerty muzyki dawnej, sakralnej, pokazy filmowe oraz spotkania z artystami i ekspertami. Część wydarzeń jest z tłumaczeniem PJM i audiodeskrypcją.Festiwal organizowany przez Centrum Myśli Jana Pawła II w jego 20. rocznicę działalnościPełen program na noweepifanie.plPodkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechnyJeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

Sto lat temu rozpoczęła się historia miasta, które miało być symbolem nowoczesności II Rzeczypospolitej. Gdynia powstała jako projekt ambitny i politycznie znaczący – dowód, że młode państwo potrafi zbudować port, miasto i własną morską tożsamość. Z czasem stała się jednym z najważniejszych mitów polskiej modernizacji.W rozmowie z Agatą Abramowicz i Kacprem Kowalskim wracamy do tej historii w całej jej złożoności. Zastanawiamy się, co kryło się za narracją „miasta z morza i marzeń”, jaką rolę odegrał gdyński modernizm oraz jak „wyjście na morze” zmieniło polską wyobraźnię polityczną.Rozmawiamy także o mniej oczywistych rozdziałach tej opowieści: o szybkim napływie ludności i prowizorycznych początkach miasta, o powojennych przekształceniach oraz o tym, jak dzisiejsza Gdynia mierzy się z własnym mitem i współczesnymi wyzwaniami.Czy Gdynia wciąż jest projektem przyszłości? A może przede wszystkim historią, którą opowiadamy o sobie samych?Podkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechnyJeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

Niedawno zakończył się drugi sezon serialu „Fallout”. To dobry moment, by wrócić do uniwersum, które od lat opowiada o świecie po katastrofie w sposób wyjątkowo konsekwentny – nie jako historię o samej zagładzie, lecz o tym, co dzieje się potem.Spadły bomby. Stary porządek się skończył. Zostały ruiny, strach i bardzo konkretne dylematy: jak zorganizować życie od nowa, kto ma rządzić, na jakich zasadach i jaką cenę trzeba za to zapłacić. Fallout od początku pokazuje, że proste odpowiedzi nie istnieją. To nie jest opowieść o bohaterskim przetrwaniu ani o czystym nowym początku. Raczej o próbach zaprowadzania porządku w świecie, który nie chce się już łatwo podporządkować żadnym regułom.Rządy autorytarne lub wręcz faszystowskie, technokratyczna kontrola, korporacyjne zarządzanie, nostalgiczne marzenia o odbudowie dawnego państwa. Każda wizja obiecuje bezpieczeństwo, wyznacza cele na przyszłość. I każdy szybko zostaje zweryfikowana przez skomplikowaną rzeczywistość. To właśnie ta niejednoznaczność sprawia, że Fallout tak dobrze trafia dziś do kolejnych pokoleń widzów i graczy.O tych napięciach rozmawiamy z Michałem Walkiewiczem – dziennikarzem i krytykiem filmowym, który od lat pisze w „Tygodniku Powszechnym” o popkulturze, serialach i grach jako ważnym języku opisu współczesnego świata. Fallout jest tu punktem wyjścia do szerszej refleksji o polityce w czasach kryzysu, o dojrzewaniu w rzeczywistości bez stabilnych reguł oraz o tym, dlaczego narracje postapokaliptyczne tak silnie rezonują dziś z kolejnymi pokoleniami.To rozmowa o popkulturze, ale przede wszystkim o bardzo współczesnym doświadczeniu: życiu w świecie kruchych instytucji, sprzeczności i szybko zużywających się obietnic. Fallout nie daje gotowych odpowiedzi. Pokazuje raczej, jak wygląda świat, w którym trzeba je wciąż wymyślać na nowo.Podkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechnyJeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.