۷۶: تاب‌آوری

من وقتی داشتم به موضوع این اپیزود فکر می‌کردم، مطمئن نبودم حدود یه ماه دیگه که این اپیزود منتشر میشه، اصلاً حرفایی که امروز دارم می‌زنم هنوز به دردتون می‌خوره یا نه. چرا؟ چون شرایط انقدر سریع عوض میشه که ممکنه تا اون موقع اوضاع اقتصادی، جنگ، قیمت ارز، شرایط کسب‌وکار، یا حتی زندگی روزمره‌مون کلاً یه شکل دیگه‌ای پیدا کرده باشه.مشکل من توی این قضیه، مشکل همه‌ی ماست. مشکل اینه که خیلی از ما داریم کسب‌وکارهایی رو اداره می‌کنیم، یا توی کسب‌وکارهایی کار می‌کنیم، که مجبوریم امروز تصمیم بگیریم بدون اینکه بدونیم یک ماه دیگه دنیا چه شکلیه. حقوق باید پرداخت بشه، استخدام باید انجام بشه یا نشه، یه پروژه باید ادامه پیدا کنه یا متوقف بشه، یه قرارداد باید امضا بشه یا نشه، یه محصول جدید باید ساخته بشه یا نه. آینده نامعلومه، ولی تصمیم‌گیری متوقف نمیشه.توی دوتا اپیزود قبلی بیشتر درباره‌ی خود این عدم قطعیت حرف زدیم. اینکه وقتی نمی‌دونیم چی قراره بشه، چه بلایی سر تصمیم‌گیریمون میاد، چه فشار روانی‌ای ایجاد میشه و اصلاً چطوری باید با این واقعیت کنار بیایم که قرار نیست همیشه آینده رو بفهمیم. ولی اینجا می‌خوام یه قدم جلوتر برم. فرض کنیم همه‌ی اینا رو پذیرفتیم. حالا سؤال اینه: وقتی نمی‌دونیم مشت بعدی از کدوم طرف میاد، کسب‌وکارمون رو چطوری باید اداره کنیم؟اسپانسر این اپیزود: بلو بیزینسhttps://blubank.com/businesshttps://www.instagram.com/blubank_businessمنابع این اپیزود:https://store.hbr.org/product/how-to-thrive-in-turbulent-markets/R0902Fhttps://hbr.org/2020/07/learning-from-the-futurehttps://hbr.org/podcast/2020/07/future-proofing-your-strategy-with-scenario-planninghttps://hbr.org/2023/06/leading-through-a-sustained-crisis-requires-a-different-approachلینک وبسایت کارکست:https://karcast.irلینک اینستاگرام کارکست:https://instagram.com/karcast_podcastلینک ویرگول کارکست:https://virgool.io/@Karcast

یه گروه کشاورز نیشکر بیشتر درآمدشون رو موقع برداشت محصول میگرفتن. پژوهشگرها از این آدما دو بار یه سری تست رو گرفتن؛ قبل از برداشت، وقتی پولشون تقریبا تموم شده بود، و بعد از برداشت، وقتی دوباره پول داشتن. آدم همون آدم بود. سن و تحصیلاتش عوض نشده بود و چیز تازه‌ای هم یاد نگرفته بود. ولی بعد از برداشت، توی تست‌های حل مسئله و کنترل توجه بهتر عمل میکرد.سوالی که میخوایم توی این اپیزود بهش جواب بدیم اینه که چه اتفاقی افتاده بود؟آیا پول آدم رو باهوش‌تر میکنه؟ یا کمبود پول یه بخشی از ذهن ما رو میگیره و برای بقیه‌ی زندگی، ذهن کمتری برامون باقی میذاره؟و اگه این حرف درست باشه، چندتا از تصمیم‌هایی که به شخصیت خودمون نسبت میدیم، نتیجه‌ی چیزیه که این روزها برامون کمیاب شده؟اسپانسر این اپیزود: اسنپ‌پیhttps://l.snpy.ir/caii9منابع این اپیزود:https://www.hks.harvard.edu/centers/cid/publications/books/scarcity-why-having-too-little-means-so-much

ما وقتی به گذشته نگاه میکنیم، یه مزیت خیلی بزرگ نسبت به آدم‌هایی داریم که توی   اون زمان زندگی میکردن. ما میدونیم بعدش چی شده.میدونیم جنگ جهانی دوم بالاخره تموم شده، میدونیم بحران موشکی کوبا به جنگ اتمی نرسیده، میدونیم تورم دهه‌ی هفتاد آمریکا و اروپا بالاخره پایین اومده و میدونیم اقتصاد کشورهایی که بعد از جنگ تقریبا نابود شده بودن دوباره ساخته شده. بعد چون آخر قصه رو میدونیم، اول و وسطش هم برامون یه جور دیگه دیده میشه. انگار آدم‌هایی که اون موقع زندگی میکردن هم یه جایی ته دلشون میدونستن بالاخره همه‌چیز درست میشه.ولی نمیدونستن.یه آدمی که سال ۱۹۵۱ توی بریتانیا زندگی میکرد نمیدونست کمبودها کی تموم میشن. یه خانواده‌ی آمریکایی توی سال ۱۹۶۲ نمیدونست دعوای آمریکا و شوروی سر موشک‌های کوبا چند روز بعد با مذاکره تموم میشه یا با یه جنگی که شکل جهان رو عوض میکنه. یه کارگر انگلیسی در سال ۱۹۷۵ نمیدونست تورم بالا یه اتفاق موقته یا از این به بعد تعریف جدید زندگیه. این آدما وسط قصه بودن. درست مثل ما که وسط قصه‌ی خودمونیم.ما امروز گذشته رو با جواب‌هاش میبینیم و حال رو با سوال‌هاش. بعد این دوتا رو میذاریم کنار هم و با خودمون میگیم قدیم زندگی قابل پیشبینی‌تر بود. آدم‌ها میتونستن برنامه بریزن. میدونستن چند سال بعد کجان. معلوم بود اگه کار کنی و پول جمع کنی تهش چی گیرت میاد. ولی شاید چیزی که داریم باهاش مقایسه میکنیم خود گذشته نیست؛ گذشته‌ایه که عدم قطعیتش رو ازش پاک کردیم.توی این اپیزود میخوایم بریم سراغ چندتا از دوره‌هایی که امروز از دور باثبات‌تر، ساده‌تر یا حتی دوست‌داشتنی‌تر به نظر میرسن و ببینیم وقتی هنوز تموم نشده بودن چه شکلی دیده میشدن. نه برای اینکه بگیم وضعیت امروز چیز مهمی نیست یا قبلا هم سخت بوده پس حالا باید تحملش کرد. این حرف نه درسته، نه کمکی به کسی میکنه. میخوایم یه چیز دیگه رو ببینیم: عدم قطعیت یه اتفاق تازه یا یه خرابی موقتی در زندگی انسان نیست. بخش همیشگی زندگی انسانه. فقط وقتی یه دوره تموم میشه، ما خیلی زود فراموش میکنیم زندگی کردن قبل از معلوم شدن جواب چه حسی داشته.منبع این اپیزود:https://www.goodreads.com/en/book/show/125116554-same-as-ever

اگه یادتون باشه من توی اپیزودهای مانگر یه کمی در مورد ایدئولوژی حرف زدم و بهتون قول دادم که یه وقتی توی پادکست این مسئله رو بیشتر باز میکنیم. توی این اپیزود قراره همینکار رو بکنیم. احتمالا وقتی حرف از ایدئولوژی میشه شما یاد یه آدمی میفتید که کلا حرف منطقی رو گوش نمیکنه و به یه باوری رسیده از اینکه دنیا چطوری کار میکنه و همین باور رو میخواد به همه‌ی جهان یاد بده. از اونطرف ما خودمون رو آدمی میبینیم به دنبال حقیقت، آزاد از ایدئولوژی و شاید حتی باور داشته باشیم که تمام مشکلات جهان از این ایدئولوگ‌هایی میاد که حرف هیچکس رو گوش نمیکنن. بعد از اینکه این اپیزود رو گوش کنید، احتمالا کلا نگاهتون به ایدئولوژی عوض میشه. شاید الان که میخوایم بریم توی اپیزود توی فکرتون باشه که من میدونم ایدئولوژی چیه و ندارمش و فکر میکنم وقتی تموم بشه اپیزود نسبت به ایدئولوژی خودمون آگاه‌تر بشیم.منابع این اپیزود:https://www.philosophizethis.org/transcript/episode-196-transcripthttps://www.philosophizethis.org/transcript/episode-197-transcripthttps://www.philosophizethis.org/transcript/episode-198-transcripthttps://www.philosophizethis.org/transcript/episode-199-transcripthttps://www.philosophizethis.org/transcript/episode-200-transcripthttps://www.philosophizethis.org/transcript/episode-201-transcriptاینستاگرام رستوران زیکا:https://www.instagram.com/zayka___restaurant/

شما اگه چندتایی از اپیزودای کارکست رو تا الان گوش کرده باشید، میدونید که نظر من در مورد پیشبینی کردن چیه. حتما این جمله رو از من شنیدید که میگم ما گوی بلوری نداریم که بتونیم آینده رو پیشبینی کنیم. حتی توی این پادکست مثال‌هایی از اشتباهات فاحش آدمای خیلی موفق و معتبر رو در مورد پیشبینی‌ها  گفتیم. ولی حالا اون روی سکه چیه؟ برای هر تصمیم‌گیریی ما نیاز داریم یه حدسی در مورد آینده بزنیم و خب از حرفای من احتمالا میدونید که این حدس‌ها چقدر معمولا غلطن ولی چاره‌ای هم جز حدس زدن نداریم. توی این اپیزود میخوایم بریم سراغ یه تحقیق معروفی که به هزینه‌ی وزارت دفاع آمریکا انجام شده تا ببینن چطوری میتونن کیفیت حدس‌هایی که در مورد آینده میزنن رو بهتر کنن..منبع این اپیزود:https://hbr.org/2016/05/superforecasting-how-to-upgrade-your-companys-judgment.لینک توضیح فرمول بریر:https://tutorial24.ir/2025/09/21/brier-score/.لینک پادکست پرونده‌های شکست:https://castbox.fm/channel/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D9%BE%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-id6547953?country=us

یادگرفتن برای مایی که درگیر کار و زندگی روزمره شدیم، کار چندان راحتی نیست. ما سالهای سال از عمرمون رو صرف یادگرفتن به شکل آکادمیک کردیم، حالا چه توی مدرسه چه توی دانشگاه، و حالا که داریم هرروز کار میکنیم، هم به نظر خودمون فرصت چندانی برای یادگیری نداریم، هم حوصله و انرژیش رو شاید کمتر داریم. من خودم با این مسئله بسیار درگیرم. حتی این قضیه که به این فکر نکنم که الان باید چه چیزهای جدیدی یادبگیرم. توی این اپیزود میخوایم یه سری چیز در مورد خود یادگرفتن یادبگیریم که کمکمون کنه بتونیم بیشتر و بهتر چیزهای جدید یادبگیریم.منابع این اپیزود:https://hbr.org/2016/03/learning-to-learnhttps://hbr.org/2018/05/learning-is-a-learned-behavior-heres-how-to-get-better-at-itپادکست‌های پیشنهاد شده در این اپیزود:https://www.davidsenra.com/episode/daniel-ek-spotifyhttps://www.acquired.fm/episodes/how-to-live-in-everyone-elses-future-with-shopify-ceo-tobi-lutkeبازی پیشنهاد شده در این اپیزود:Hollow Knight: Silk Song

بابای من یه دوستی داره که دکترای استراتژی داره از دانشگاه تهران و سالهای سال استاد دانشگاه بوده و هست. یه باری  که ما داشتیم باهم در مورد سرمایه‌گذاری صحبت میکردیم و گفت من فلان کار رو کردم و ضرر زیادی برام داشت. گفتم خب آخه اگه کسی یه چند واحد درس توی حوزه‌ی فایننس پاس کرده باشه، میدونه که چرا این سرمایه‌گذاری ضرر میکنه. گفت ببین من توی لیسانس و ارشد و دکترام بیش از ۲۰ واحد درس مالی خوندم ولی اصلا کسی همچین چیزایی به ما یاد نداد. یه استاد داشتیم کلا که در مورد سرمایه‌گذاری حرف میزد و اونم میگفت هرچی رو بخری بالاخره یکی در آینده پیدا میشه که بیاد ازت گرون‌تر بخرتش. از اون روز من دارم به این فکر میکنم که این اپیزود در مورد سرمایه‌گذاری رو بسازم. توی این اپیزود میخوام برم دنبال اینکه یه چارچوب ذهنی بسازیم که باهاش بتونیم برای سرمایه‌گذاری کردن و نکردن تصمیم بگیریم. منابع این اپیزود:https://en.wikipedia.org/wiki/The_Snowball:_Warren_Buffett_and_the_Business_of_Lifehttps://archive.org/details/pdfy-Ey8vCqxHzf5bXMbiلینک بازی پولیتوپیا:https://polytopia.io/

این اپیزود داره با تاخیر نسبت به زمانی که باید منتشر می‌شد، منتشر میشه و احتمالا شمایی که دارید گوشش می‌کنید میدونید که ما توی این ماه گذشته درگیر جنگ بودیم و خب بعید نیست که شما هم مثل من دل و دماغ کار کردن نداشته بوده باشید. برخورد هرکدوم از ما با اتفاق‌های این مدلی متفاوته. ممکنه مثل من شما هم انگیزه‌تون رو از دست داده باشید، احساس سردرگمی بکنید و یه جوری گیج و گنگ باشید. ممکنه برخوردهای دیگه‌ای هم با این شرایطی که بر ما گذشت داشته باشید. من ولی مثل همیشه، روی چیزی تمرکز میکنم که برای خودم بیش از همه‌چیز کمک کننده‌ست و اون یه مفهومیه به اسم تاب‌آوری. اینکه چطور با یک چیزی که زندگیمون رو زیر و رو میکنه کنار میایم و مواجه میشیممنابع این اپیزود:https://hbr.org/2021/01/the-secret-to-building-resilience.https://hbr.org/2020/09/what-really-makes-us-resilientاپیزود پادکست دکتر مکری:https://castbox.fm/vb/823316318(بعد از ضبط این اپیزود متوجه شدیم که این کانال کست باکس غیررسمیه و فایل کلاس‌های ایشون رو منتشر میکنه)اپیزود پادکست فاندرز:https://castbox.fm/vb/827152365

یادمه یه بار یکی ازم پرسید اگه یه روزی بخوای در مورد یه چیزی کتاب بنویسی، در مورد چی مینویسی، گفتم در مورد یادگیری. موضوع یادگرفتن چیزای مختلف برای من خیلی جذابه. حالا چه یادگرفتن از تجربیات خودمون و دیگران باشه، چه یادگرفتن از منابع مختلف. ما قبلا هم در مورد یسری از ایرادای آدما توی اپیزودهای مانگر حرف زدیم. اسمش بود mere association tendency. تمایل به ربط دادن چیزهایی به همدیگه، که ربط اندکی به هم دارن. حالا توی این اپیزود میخوایم بریم سراغ یه مقاله و تمرکز کنیم روی یادگیری.اینکه چطوری با تجربیاتمون برخورد کنیم تا ازشون چیزهای درستی یادبگیریم.منبع این اپیزود:https://hbr.org/2015/05/fooled-by-experienceاسپانسر این اپیزود: بیمه بازارhttps://bimebazar.com/?utm_source=pazhva&utm_medium=podcast-sponsor&utm_campaign=general-claim-khordad04&utm_term=karcastبا کد تخفیفkarcastمی‌تونید ازشون تخفیف بگیرید

من قبل از اینکه از کسب و کار سر دربیارم، اینور اونور شنیده بودم که بیزینس هنره. آدم باید هنرش رو داشته باشه. بعد یه مقدار این حرف با عقل من جور درنمیومد. اونموقع نمیدونستم چرا، ولی الان میتونم برای شما بگم که چرا. هنر یه چیزیه که تا حد زیادی غیرقابل پیشبینیه، بعد از اونور شبیه چیزای دیگه نیست معمولا، یعنی کار هنری جدید یه طوریه که انگار قبلش چیزی شبیه این کسی درست نکرده و در نهایت، احتمال شکست خوردن توی هنر خیلی زیاده. ما مثلا هزاران یا میلیون‌ها نقاش داشتیم توی ۲۰۰ سال اخیر دنیا، ولی شاید کارای ۵ تا شون رو به زور دیده باشیم ما. در نهایت اینکه هنر و یه چیزی که آدما هرروز باهاش درگیرن، توی ذهن من خیلی باهم فرق داشتن.توی این اپیزود میخوایم بریم سراغ یه چیزی شبیه به روش علمی برای کسب و کار. اینکه به عنوان یه کسب و کار یا شخص حتی چطوری بیایم از اطلاعاتی که وجود داره استفاده کنیم، آزمایش طراحی کنیم و در نهایت بتونیم یه طوری تصمیم بگیریم که قابل اعتمادتر باشه، سعی نکنیم با شم هنریمون یا حالا همون شم بیزینسیمون بیایم و تصمیم‌گیری‌هایی کنیم که هیچ هم ندونیم به چه نتایجی میرسن.لینک منبع این اپیزود:https://hbr.org/2014/12/the-discipline-of-business-experimentation