325. Wielki Kanion, Yellowstone czy Zion: nowe zasady wstępu do parków narodowych w USA

W odcinku zabieram Was na Festiwal Polskich Filmów Fundacji Kościuszkowskiej w stolicy Stanów Zjednoczonych. Usłyszycie rozmowę z Dagmarą Domińczyk, która podczas gali otwarcia odebrała nagrodę za promowanie polskiej kultury w USA i opowiada o emigracji, rodzinie i tym, co znaczy być „pomiędzy” dwoma światami. Jest też jej mąż, Patrick Wilson – i jego perspektywa, Amerykanina, który przez lata oswajał polskość. Rozmawiam również z organizatorami festiwalu o tym, po co w ogóle pokazywać polskie kino w USA i czy w świecie streamingu ludzie jeszcze chcą chodzić do kina. Są też głosy widzów i twórców – w tym Piotra Domalewskiego, który mówi o tym, dlaczego jego film „Ministranci” zadziałał także na amerykańską publiczność, mimo zupełnie innego kontekstu kulturowego. Są też rozmowy o przyszłości kina, o tym, czy streaming i AI zmienią wszystko, czy jednak nadal będziemy potrzebować sali kinowej, wspólnego przeżywania i historii, które coś w nas poruszają.

Jak wygląda praca naukowa w Stanach, gdy przyjeżdża się do Waszyngtonu na stypendium Fulbrighta? W tym odcinku rozmawiam z Kingą Konieczną z Uniwersytetu Gdańskiego, która kończy doktorat i prowadzi w USA badania nad tym, jak korporacje zyskują coraz szersze prawa — w tym prawa kojarzone dotąd z obywatelami. Rozmawiamy o tym, czym jest korporacja w amerykańskim systemie prawnym i dlaczego sprawy dotyczące wolności słowa czy wolności religijnej firm mają wpływ na politykę, prawa pracowników i debatę publiczną. Pojawiają się też głośne orzeczenia, które od lat wracają w amerykańskiej dyskusji. To także rozmowa o życiu akademickim w Waszyngtonie: o zajęciach, bibliotekach otwartych do późna, aktywnych studentach i o tym, czym różni się polski multitasking od amerykańskiej specjalizacji. Kinga opowiada też o samym wyjeździe — budowaniu kontaktów, pracy nad doktoratem i o tym, jak taki pobyt zmienia sposób myślenia o karierze naukowej.

W odcinku podcastu dwa pozornie odległe światy. Z jednej strony o tym, jak nowoczesny wywiad namierza dziś przywódców państw z precyzją, która jeszcze kilkanaście lat temu była nie do wyobrażenia. Z drugiej, nowa wystawa w International Spy Museum w Waszyngtonie: Camouflage: Designed to Deceive, czyli opowieść o tym, jak ludzie od dekad próbują ukrywać się na oczach wszystkich. To odcinek o świecie masowej inwigilacji, sztucznej inteligencji, sensorów, kamer i danych lokalizacyjnych, ale też o bardzo fizycznych metodach znikania: przebraniach, siatkach maskujących, wzorach zakłócających i projektach, które mają zmylić przeciwnika. Usłyszycie też dwa wywiady nagrane w International Spy Museum w Waszyngtonie. Moi rozmówcy: Chris Costa, dyrektor muzeum oraz Kathryn Keane, wiceprezes do spraw wystaw opowiadają o tym, dlaczego kamuflaż wraca dziś jako temat z nową siłą, jak zmienia się w epoce AI i dlaczego w świecie pełnym technologii wciąż działają proste rozwiązania.

Czy w USA trzeba mieć dowód, żeby zagłosować? Odpowiedź nie jest prosta, bo amerykański system wyborczy działa inaczej niż w Polsce. Głosowanie zaczyna się od rejestracji, obejmuje potwierdzenie obywatelstwa i dopiero na końcu pojawia się kwestia dokumentu przy urnie. W odcinku tłumaczę, jak działają wybory środka, czym różni się Teksas od Kalifornii i dlaczego spór o ID wraca z dużą siłą przed listopadem.

Rozmowa z Pawłem Żuchowskim na temat filmu „Melania”. Mówimy o tym, co zobaczyliśmy w kinie, a czego nie. Sam film stał się dla nas punktem wyjścia do szerszej rozmowy – o wizerunku pierwszej damy, o kontroli obrazu i o tym, jak pokazuje się prywatność w trakcie trwającej prezydentury. Zastanawiamy się, czy 20 dni przed inauguracją to wystarczająca rama do opowiedzenia historii, czy raczej bezpieczny wycinek rzeczywistości. Rozmawiamy też o symbolice – o sukni w Smithsonian – i o wątku prawnym, który wykracza poza kino.

To nie jest rozmowa o błysku fleszy i eleganckich przyjęciach. To rozmowa o tym, co dzieje się za kulisami dyplomacji. Olga Leonowicz, przedsiębiorczyni i aktywistka, przez trzy lata była bardzo blisko świata amerykańskiej dyplomacji w Warszawie. Jako partnerka Marka Brzezińskiego, wówczas ambasadora Stanów Zjednoczonych w Polsce obcowała na co dzień z amerykańskimi regułami dyplomatycznej gry. To doświadczenie stało się punktem wyjścia do naszej rozmowy. Jak naprawdę wygląda praca w amerykańskiej dyplomacji? Czy to przyjęcia i zdjęcia, czy raczej kalendarz wypełniony spotkaniami i rozmowy prowadzone bez przerwy? Co oznacza „partnerstwo”, kiedy relacja Polska–USA jest z definicji asymetryczna? Rozmawiamy o interesach, budowaniu pozycji i o tym, czy Polska potrafi mówić własnym głosem. O networkingu, który w amerykańskim wydaniu jest narzędziem wpływu i o polskiej powściągliwości, która czasem pomaga a czasem ogranicza. Jest też wątek kobiet w świecie władzy — o kosztach, których nie widać i decyzjach, które trzeba podjąć samemu. To rozmowa o sprawczości. O relacjach między państwami i między ludźmi. I o tym, jak buduje się partnerstwo w praktyce.

Jak wygląda codzienne życie na Grenlandii? Co mieszkańcy sądzą na temat pomysłu przyłączenia Grenlandii do Stanów Zjednoczonych i jak wygląda Nuuk, stolica Grenlandii z bliska? W odcinku rozmowa z Pawłem Żuchowskim, korespondentem RMF FM w USA tuż po jego powrocie z Grenlandii.

Ewa Grassin jest naukowczynią na Harvard Medical School. W swojej pracy tworzy modele ludzkiego mózgu z komórek macierzystych, by lepiej zrozumieć choroby neurologiczne. W odcinku nauka jest jednak tylko punktem wyjścia. To rozmowa o tym, jak naprawdę wygląda kariera naukowa w Stanach Zjednoczonych: o drodze do pracy w jednym z najbardziej konkurencyjnych środowisk na świecie, presji grantów, zawodowej niepewności, statusie imigracyjnym i codzienności, która ma niewiele wspólnego z filmowym wyobrażeniem Harvardu.

Od 1 stycznia 2026 roku zmieniły się zasady zwiedzania najpopularniejszych parków narodowych w Stanach Zjednoczonych. W odcinku krok po kroku wyjaśniam, co dokładnie się zmienia: ile będą kosztować wjazdy do parków, które miejsca obejmują nowe zasady i jak w praktyce wygląda weryfikacja przy zakupie lub korzystaniu z rocznego karnetu. To odcinek dla osób planujących podróż do USA, szczególnie do takich miejsc jak Grand Canyon, Zion, Bryce Canyon, Yosemite czy Yellowstone.

Impulsem do przygotowania odcinka było pokazanie na Instagram Stories kilku saszetek do pielęgnacji dłoni przywiezionych z Polski. Ale to nie jest odcinek o jednym kosmetyku, tylko o różnicach w tym, czym w Polsce i w Stanach Zjednoczonych jest „drogeria”. Wyjaśniam, jaką rolę pełni amerykański drugstore i dlaczego nie skupia się na rozbudowanej pielęgnacji.