Stosunkowo Bliski Wschód

Prezydent Izraela powierzył misję tworzenia rządu Gadiemu Eisenkotowi, ale pewnej większości wciąż nie ma, a o wyniku rozmów może zdecydować ustawa o poborze. Mówię też o tym, dlaczego zmiana premiera w Izraelu nie zmieni sytuacji Palestyńczyków i dlaczego większe znaczenie może mieć dla nich to, co stało się we wtorek w Stanach Zjednoczonych. Demokraci przejmą w styczniu obie izby Kongresu, wiceprezydent Vance przyznaje, że Republikanie przegrali przez wojnę z Iranem, a pierwszym muzułmaninem w Senacie zostanie Abdul El-Sayed, który pokonał rekordowe pieniądze AIPAC. Na koniec tzw. pakt z Mekki: turecki parlament przyjął porozumienie z Arabią Saudyjską i Pakistanem, a Huti uderzają w Rijad i instalacje Aramco. Nagrano 8 listopada 2026 r. Sobotni raport śniadaniowy, czyli najważniejsze wydarzenia tygodnia z Bliskiego Wschodu co sobotę rano w jednym mailu na moim Substacku. Instagram i FacebookPytania, uwagi i propozycje tematów: [email protected]

Dr Artur Skorek z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego rozmawia ze mną o stanie izraelskiej demokracji.W ostatnim czasie w Izraelu komisja wyborcza zablokowała możliwość startu ugrupowaniom arabskim. Ta decyzja została już odwrócona przez Sąd Najwyższy, choć istotnym pytaniem pozostaje, czy w ogóle w państwach uważających się za liberalne demokracje powinno dochodzić do tego rodzaju ingerencji w proces wyborczy?Dlaczego komisja wyborcza wykluczyła partie arabskie, ale nie zdecydowała się na wykluczenie radykalnych ugrupowań żydowskich? Czy zachodnie państwa i organizacje mają większą tolerancję na przypadki łamania zasad demokracji liberalnej przez Izrael niż przez Rosję czy Białoruś? Gdzie przebiega granica między wciąż rozsądnym dyskursem politycznym, a niebezpiecznymi poglądami?O tym wszystkim rozmawiamy w najnowszym odcinku podcastu!

W tym odcinku komentuję wystąpienie Benjamina Netanjahu podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ, wyjście części delegacji, reakcję izraelskich władz na premierę filmu "Naza" Rachel Szor i Juwala Abrahama, rosnące napięcia między Izraelem i Zachodem (w tym Polską) i premierę piątego sezonu "Faudy" (która jest nie tylko serialem akcji, ale także narzędziem izraelskiej dyplomacji).Na koniec usłyszycie też o wydanej właśnie przez Znak Horyzont książce Tima Mackintosh-Smitha "Arabowie. 3000 lat historii".

Trwająca już niemal od trzech miesięcy wojna Stanów Zjednoczonych i Izraela z Iranem nie doprowadziła do zmiany reżimu, choć tak zapowiadali Donald Trump i Benjamin Netanjahu. Co więcej, wygląda na to, że Islamska Republika Iranu radzi sobie mimo pewnych ograniczeń wynikających z prowadzenia konfliktu zbrojnego, a jej wojska wciąż są zdolne do działań operacyjnych. Na zachodzie popularność zdobywa jednocześnie środowisko irańskich monarchistów, a Reza Pahlavi, syn obalonego w rewolucji islamskiej w 1979 roku szacha, jest częstym gościem salonów i mediów.O tym rozmawiam z Juliuszem Gojło, ambasadorem Polski w Iranie w latach 2010-2017 i ekspertem Centrum Stosunków Międzynarodowych. Zachęcam też do zajrzenia do lektur uzupełniających zaproponowanych przez ambasadora Gojło, których lista znajduje się na końcu opisu odcinka.A w dalszej części odcinka wraca Językowy Bałagan! Wraz z Michałem Czechowskim, tłumaczem i nauczycielem języków arabskiego i hebrajskiego, prowadzącym profil ismalearning na Instagramie, przyglądamy się dialektom i gwarom, zastanawiając się, czy są dobrym środkiem do transmisji kultury. A to na przykładzie zadżalu!Ilustracja przedstawia izraelskie myśliwce F16 nad Iranem w trakcie operacji „Ryczący Lew” na początku marca. Fot. Jednostka rzecznika prasowego armii Izraela via Wikimedia Commons.***John Brennan, b. szef CIA w kwestii irańskiego programu jądrowego.Philip Giraldi – The World's Hardest Target: United States Intelligence on Iran - były oficer CIA – na temat błędnego rozpoznania i złej interpretacji informacji wywiadowczych dot. Iranu.Robert Jervis –Why Intelligence Fails: Lessons from the Iranian Revolution and the Iraq War - o błędach w percepcji  i interpretacji danych wywiadowczych dot. Iranu i Iraku.Ervand Abrahamian - The Coup: 1953, The CIA, and The Roots of Modern U.S.-Iranian Relations – o obaleniu przez CIA i MI6 demokratycznie wyłonionego rządu premiera Mossadeqa i utorowaniu drogi do autorytaryzmu szacha a następnie rewolucji.Mohamed El Baradei  - The Age of Deception: Nuclear Diplomacy in Treacherous Times Paperback – wspomnienia szefa Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej nt. irańskiego program jądrowegoHaaretz / The Marker z 3 października 2025 na temat izraelskiej kampanii dezinformacyjnej promującej irański ruch monarchistyczny “The Israeli influence operation in Iran pushing to reinstate the Shah monarchy” .

Po długiej przerwie wraca podcast Stosunkowo Bliski Wschód!W tym odcinku rozmawiamy o odejściu Zjednoczonych Emiratów Arabskich z OPEC. Jaki to będzie miało wpływ na siłę kartelu? Czy Abu Zabi jest na kursie kolizyjnym z Rijadem? O tym opowiada ambasador Krzysztof Płomiński.Poruszamy też temat zatrzymania przez izraelskie wojsko łodzi płynących w ramach Global Sumud Flotilla, w kontekście prawa morskiego. Czy Izrael dokonał aktu piractwa, tak jak uważa Turcja? Kto może domagać się sankcji, w związku z przetrzymywaniem na terytorium Izraela Thiago Ávili i Saifa Abu Keszeka? Czy prawo międzynarodowe jest dzisiaj w kryzysie? O tym mówi mi dr Mateusz Piątkowski.Zapraszam do wysłuchania i oglądania!

Patryk Kulpok z podcastu "Polderownia" podczas streamu 21 lipca opowiadał mi i Wam o Holandii, a także podejściu Holendrów i mieszkańców Niderlandów do bliskowschodniej problematyki.Jak często na ulicach holenderskich miast zdarzają się demonstracje proizraelskie i propalestyńskie?Czy Holendrzy są ksenofobami i odnoszą się negatywnie do mniejszości?Na czyje poparcie może liczyć Geert Wilders i czy uda mu się deportować migrantów?To tylko niektóre z wielu pytań, które omawialiśmy podczas spotkania!

Magdalena Foremska, koordynatorka pomocy natychmiastowej i Helena Krajewska, rzeczniczka prasowa Polskiej Akcji Humanitarnej, opowiadają o działaniach PAH i sytuacji humanitarnej w Syrii, Gazie i innych obszarach Bliskiego Wschodu.Jak na działania organizacji humanitarnych wpływa dezinformacja płynąca ze strony aktorów państwowych i pozapaństwowych?Jakie są dzisiaj największe potrzeby Syryjczyków i Palestyńczyków?Czy obecny system pomocy humanitarnej wprowadzony w Strefie Gazy jest funkcjonalny?O tym i wielu innych kwestiach usłyszycie z tego nagrania!

Marcin Krzyżanowski, iranista z Uniwersytetu Jagiellońskiego, udzielał odpowiedzi na moje i publiczności pytania o Iran, jego historię najnowszą, politykę, kulturę i współczesny system.Skąd wzięła się dynastia Pahlavich i czy rzeczywiście jest prawomocną władzą, jak przekonywał niedawno Michał Bilewicz?Czy Republika Islamska musi posuwać się do fałszowania wyborów i jak wygląda wybieranie nowego rahbara?Jak bliski upadku jest system we współczesnym Iranie?O tym wszystkim i wielu innych kwestiach usłyszycie w tym zapisie rozmowy!***Spotkania takie jak to odbywają się dzięki wsparciu widzów i słuchaczy!Jeśli chcesz, by Stosunkowo Bliski Wschód mógł się rozwijać jako projekt, rozważ wsparcie przez Patronite.pl, Buycoffee.to lub subskrypcję katulski.substack.com

Zbliżają się uroczystości upamiętniające wyzwolenie obozu zagłady Auschwitz-Birkenau, a wraz z nadchodzącą datą coraz częstsza w Polsce jest dyskusja o tym, czy dopuścić do udziału w ceremonii Benjamina Netanjahu - premiera Izraela za którym Międzynarodowy Trybunał Karny wystawił nakaz aresztowania. 8 stycznia prezydent Andrzej Duda zwrócił się do rządu z prośbą o zapewnienie Netanjahu bezpieczeństwa, w razie gdyby zdecydował się na przyjazd do Polski - prośba o tyle kłopotliwa, że wymaga złamania międzynarodowych zobowiązań i traktatów, których Polska jest sygnatariuszem. Premier Donald Tusk w odpowiedzi prezydentowi postanowił opublikować uchwałę, która zapewnia "wolny i bezpieczny dostęp i udział" w ceremonii upamiętnienia "najwyższym przedstawicielom Państwa Izrael". Czy to oznacza, że Polską łatwo jest manipulować i naciski ze strony Stanów Zjednoczonych i Izraela sprawiają, że umowy międzynarodowe, których stroną jest Polska są bezwartościowe? Jak uchwała Rady Ministrów z 9 stycznia wpłynie na przyszłość ładu międzynarodowego i wagę instytucji takich jak MTK, ale także NATO czy Unii Europejskiej? Czy wizja świata politologicznych realistów, w której stosunkami międzynarodowymi kieruje wyłącznie brutalna siła militarna i ekonomiczna, właśnie zdaje ostateczny test? O tym wszystkim rozmawiam z dr Agnieszką Bryc z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zapraszam też do lektury omawianych w odcunku: listu otwartego Clifforda D. Maya do ministra Radosława Sikorskiego, wspomnianej uchwały Rady Ministrów, ustawy Illegitimate Court Counteraction Act. *** Jeśli uważasz ten odcinek za wartościowy możesz dołączyć do grona osób, dzięki którym Stosunkowo Bliski Wschód powstaje! Postaw mi wirtualną kawę na ⁠buycoffee.to⁠, dołącz do Patronek i Patronów na ⁠Patronite.pl⁠.

Od tygodnia rebelianci w Syrii dokonują spektakularnych sukcesów w zdobywaniu kolejnych terytoriów kraju, a armia Baszara al-Asada nie była w stanie powstrzymać ofensywy na strategiczne miasta jak Aleppo, Hama czy Daraa. Rebelianci nie zatrzymują się i niedługo mogą być w stanie odciąć syryjskiego dyktatora od potencjalnej pomocy z Iranu. Dotychczasowi sojusznicy Baszara al-Asada zdają się jednak nie być w stanie lub nie chcieć pomagać prezydentowi z Damaszku. Czy to już moment, w którym powinniśmy mówić o końcu syryjskiego prezydenta? Kogo w regionie i poza nim powinny cieszyć sukcesy Hajat Tahrir asz-Szam? Jakie jeszcze możliwości ma Baszar al-Asad? O tym opowiada mi Marcin Krzyżanowski, ekspert Instytutu Badań nad Turcją i wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego.