Aurangzeb's Death & The Deadly Maratha Civil War! Shahu Returns | स्वराज्याचे टेन्शन

१७१२ हे साल स्वराज्यासाठी साक्षात मृत्यूचा सापळा बनून आले! चंद्रसेन जाधव फितूर होऊन मुघलांना आणि निझामाला जाऊन मिळाला. पण सर्वात भयंकर आणि डेंजरस संकट आले ते थेट कोकणातून! मराठा आरमाराचे सम्राट कान्होजी आंग्रे यांनी शाहू महाराजांच्या विरोधात भयंकर बंड पुकारले... त्यांनी तत्कालीन पेशवे बहिरोपंत पिंगळे यांचा दारुण पराभव करून त्यांना चक्क अंधाऱ्या तुरुंगात टाकले! एवढेच नाही, तर ते स्वतःची मोठी फौज घेऊन थेट साताऱ्याच्या दिशेने चालून येऊ लागले. संपूर्ण साताऱ्यात आणि महाराजांच्या गोटात जीवघेणे टेन्शन पसरले! राज्याला आता कोण वाचवणार? नोव्हेंबर १७१३ मध्ये शाहू महाराजांनी बाळाजी विश्वनाथ यांना बोलावून त्यांच्या गळ्यात थेट पेशवेपदाची माळ घातली! नवीन पेशवे बाळाजींनी तलवारीपेक्षा बुद्धीचा आणि संवादाचा एक ऐतिहासिक मास्टरस्ट्रोक खेळला. ते स्वतः कान्होजी आंग्रे यांना भेटण्यासाठी लोणावळ्याजवळ गेले. अत्यंत पॉवरफुल आणि लॉजिकल शब्दांत त्यांनी कान्होजींना समजावले... "तुमचे वडील तुकाजी यांनी शिवाजी महाराजांची अत्यंत प्रामाणिक सेवा केली होती... मग तुम्ही आता शाहू महाराजांशी बंड का करत आहात? जर तुम्ही महाराजांना राजा मानले, तर संपूर्ण कोकणचे सरखेल म्हणून तुम्हाला मान्यता दिली जाईल!" बाळाजींच्या या अचूक संवादाने कान्होजींचा राग पूर्णपणे शांत झाला. कालचा भयंकर शत्रू आज स्वराज्याचा सर्वात ताकदवान मित्र बनला! शत्रूला मित्र बनवण्याचे हे रहस्य अफलातून होते! पण स्वराज्याच्या या प्रवासात... एक अत्यंत क्रूर आणि नीच गद्दार बाळाजी आणि बाजीरावासाठी मृत्यूचा सापळा रचून बसला होता! तो गद्दार कोण होता? ... [Music Fades Out]... Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

बाळाजी विश्वनाथ यांनी शून्यातून सुरुवात करून पुण्याचे सरसुभेदार होण्यापर्यंत मजल मारली होती... पण १७०४ ते १७०७ या काळात स्वराज्यावर एक भयंकर टेन्शन पसरले होते! खुद्द औरंगजेब लाखोची फौज घेऊन महाराष्ट्रात ठाण मांडून बसला होता. आणि सर्वात भयंकर गोष्ट म्हणजे... साक्षात छत्रपती शिवाजी महाराजांचे नातू, शाहू महाराज... हे लहानपणापासून मुघलांच्या लाल रंगाच्या तंबूंच्या कैदेत अडकले होते! शाहू महाराजांची सुटका करण्यासाठी बाळाजी विश्वनाथ यांनी थेट मुघल छावणीत अत्यंत गुप्तपणे संपर्क साधायला सुरुवात केली. साक्षात मृत्यूच्या जबड्यात हात घालण्याचा हा प्रकार होता! अखेर २० फेब्रुवारी १७०७ मध्ये तो ऐतिहासिक प्रसंग घडला... मराठा साम्राज्य संपवण्याची प्रतिज्ञा करणारा औरंगजेब स्वतःच अहमदनगर जवळ मातीत कायमचा मिसळला! औरंगजेबाच्या मृत्यूनंतर सत्तेसाठी झालेल्या रक्तरंजित संघर्षात आझम शाहने शाहू महाराजांची मुक्तता केली. तब्बल १८ वर्षांच्या भयंकर तुरुंगवासानंतर हा खरा वारसदार मायभूमीत परतत होता! पण पिक्चर अभी बाकी होता... महाराणी ताराबाई यांनी शाहू महाराजांना राजा मानण्यास स्पष्ट नकार दिला आणि त्यांना तोतया ठरवले! स्वराज्याच्या गादीसाठी आता घरातच भयंकर आणि रक्तरंजित यादवी युद्ध पेटणार होते... ताराबाईंनी आपले सर्वात बलाढ्य सेनापती धनाजीराव जाधव यांना शाहू महाराजांना संपवण्यासाठी अंगावर सोडले! संपूर्ण महाराष्ट्रात एकच हाहाकार उडाला. आता शाहू महाराज कसे वाचणार? धनाजीराव जाधव यांची ती भयंकर तलवार कुणाचे रक्त सांडणार? आणि संकटात धावून येणारा बाळाजी आता कोणता डाव टाकणार? ... [Music Fades Out] Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

१७१२ हे साल स्वराज्यासाठी साक्षात मृत्यूचा सापळा बनून आले! चंद्रसेन जाधव फितूर होऊन मुघलांना आणि निझामाला जाऊन मिळाला. पण सर्वात भयंकर आणि डेंजरस संकट आले ते थेट कोकणातून! मराठा आरमाराचे सम्राट कान्होजी आंग्रे यांनी शाहू महाराजांच्या विरोधात भयंकर बंड पुकारले... त्यांनी तत्कालीन पेशवे बहिरोपंत पिंगळे यांचा दारुण पराभव करून त्यांना चक्क अंधाऱ्या तुरुंगात टाकले! एवढेच नाही, तर ते स्वतःची मोठी फौज घेऊन थेट साताऱ्याच्या दिशेने चालून येऊ लागले. संपूर्ण साताऱ्यात आणि महाराजांच्या गोटात जीवघेणे टेन्शन पसरले! राज्याला आता कोण वाचवणार? नोव्हेंबर १७१३ मध्ये शाहू महाराजांनी बाळाजी विश्वनाथ यांना बोलावून त्यांच्या गळ्यात थेट पेशवेपदाची माळ घातली! नवीन पेशवे बाळाजींनी तलवारीपेक्षा बुद्धीचा आणि संवादाचा एक ऐतिहासिक मास्टरस्ट्रोक खेळला. ते स्वतः कान्होजी आंग्रे यांना भेटण्यासाठी लोणावळ्याजवळ गेले. अत्यंत पॉवरफुल आणि लॉजिकल शब्दांत त्यांनी कान्होजींना समजावले... "तुमचे वडील तुकाजी यांनी शिवाजी महाराजांची अत्यंत प्रामाणिक सेवा केली होती... मग तुम्ही आता शाहू महाराजांशी बंड का करत आहात? जर तुम्ही महाराजांना राजा मानले, तर संपूर्ण कोकणचे सरखेल म्हणून तुम्हाला मान्यता दिली जाईल!" बाळाजींच्या या अचूक संवादाने कान्होजींचा राग पूर्णपणे शांत झाला. कालचा भयंकर शत्रू आज स्वराज्याचा सर्वात ताकदवान मित्र बनला! शत्रूला मित्र बनवण्याचे हे रहस्य अफलातून होते! पण स्वराज्याच्या या प्रवासात... एक अत्यंत क्रूर आणि नीच गद्दार बाळाजी आणि बाजीरावासाठी मृत्यूचा सापळा रचून बसला होता! तो गद्दार कोण होता? ... [Music Fades Out] Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

विस्तीर्ण आणि खवळलेला अरबी समुद्र... किनाऱ्यावर आदळणाऱ्या त्या महाभयंकर लाटा... आणि त्याहूनही भयंकर अशी जंजिऱ्याच्या सिद्दीची दहशत! ... विचार करा, सतराव्या शतकाच्या शेवटच्या दशकाचा तो काळ. कोकणातील निसर्गरम्य श्रीवर्धन आणि दांडा राजपुरी या भागात भट घराणे पिढ्यानपिढ्या देशमुख म्हणून आपला मानाचा कारभार पाहत होते. हे घराणे त्यांच्या अफाट बुद्धिमत्तेसाठी आणि कष्टासाठी संपूर्ण कोकणात आणि रायगड परिसरात प्रसिद्ध होते. पण ऐकणाऱ्यांनो... तो काळ अत्यंत डेंजरस आणि अस्थिर होता! जंजिऱ्याचा सिद्दी साक्षात सैतानाचा अवतार बनून वावरत होता. त्याच्या क्रूरतेची कोणतीही सीमा उरली नव्हती. याच काळात सिद्दीच्या अघोरी राजकारणाने एक काळजाचा थरकाप उडवणारी घटना घडवली... सिद्दीने रागाच्या भरात जानोजी भट नावाच्या एका प्रतिष्ठित माणसाला चक्क एका गोणपाटात म्हणजेच पोत्यात कोंबले! एवढेच नाही, तर त्या पोत्याचे तोंड घट्ट शिवून त्याला जिवंतपणी खवळलेल्या समुद्रात फेकून दिले! या भयानक आणि निर्घृण हत्येने संपूर्ण कोकणात साक्षात मृत्यूचे टेन्शन पसरले... बाळाजी विश्वनाथ यांनी हे सर्व स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिले. त्यांना कळून चुकले की आपली जन्मभूमी आता राहण्यायोग्य उरलेली नाही. आपला जीव आणि स्वाभिमान वाचवण्यासाठी या मास्टरमाईंड माणसाने आपली पिढ्यानपिढ्या चालत आलेली देशमुखी आणि संपत्ती एका रात्रीत वाऱ्यावर सोडली! स्वतःची पत्नी राधाबाई, मुले आणि परिवाराला घेऊन भर रात्री काळोखाचा फायदा घेत बाळाजींनी सह्याद्रीच्या घाटाच्या दिशेने पळ काढला... त्यांच्या या भयानक प्रवासात भानू घराण्यातील काही लोकही सोबत होते. साक्षात मृत्यू पाठीवर धावत असतानाही स्वतःच्या माणसांना सोबत घेऊन चालणारा हा खरा हिरो होता. पण ही तर फक्त एक सुरुवात होती... एका अज्ञात वाटेवर चालून नव्या महासाम्राज्याची स्वप्ने पाहणारा हा माणूस देशावर आल्यावर पुढे काय करणार होता? ... [Music Fades Out] Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

कोकणच्या त्या जीवघेण्या अंधारातून निसटून बाळाजी विश्वनाथ देशावर तर आले... पण इथेही मृत्यूचे तांडव सुरूच होते! १६९० च्या दशकात औरंगजेबाची लाखोची मुघल फौज स्वराज्याचे अक्षरशः लचके तोडत होती. छत्रपती राजाराम महाराजांना जीव वाचवण्यासाठी थेट दक्षिणेत जिंजीला पळून जावे लागले होते... अशा जळत्या वातावरणात बाळाजी विश्वनाथ सासवड नावाच्या गावात एक निर्वासित म्हणून पोहोचले. त्यांच्याकडे ना पैसा होता... ना कोणती फौज! पण या माणसाच्या डोक्यात एक अत्यंत शार्प सुपर-कॉम्प्युटर दडलेला होता. युद्धाच्या या काळात केवळ तलवार चालवून भागत नसते, तर फौजेला रसद पुरवणे आणि पैशांची उभारणी करणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. बाळाजींचा महसुलाचा अभ्यास इतका दांडगा होता की सासवडचे अंबाजी पुरंदरे त्यांच्यावर पार फिदा झाले! लवकरच ही चर्चा स्वराज्याचे महान सेनापती धनाजीराव जाधव यांच्यापर्यंत पोहोचली. कागदपत्रांचा अचूक हिशेब ठेवून राजकारण फिरवणारा बाळाजींसारखा कूटनीतीज्ञ संपूर्ण दख्खनमध्ये दुसरा नव्हता! १६९६ मध्ये पुणे प्रांताचे सभासद... आणि १६९९ मध्ये ते थेट पुण्याचे सरसुभेदार बनले! याच काळात १६९७ च्या सुमारास त्यांची भेट महान आणि गूढ तपस्वी ब्रह्मेंद्र स्वामींशी झाली. स्वामींनी बाळाजींच्या डोळ्यांतील ती धगधगती आग अचूक ओळखली आणि त्यांना आपला विशेष आशीर्वाद दिला... आणि याच यशाच्या काळात, १८ ऑगस्ट १७०० सालात त्यांच्या घरी एका नव्या आणि भयंकर वादळाचा जन्म झाला... ज्याला जग पुढे बाजीराव म्हणून ओळखणार होते! पण स्वराज्यावर आता औरंगजेबाच्या मृत्यूनंतर कोणते नवे आणि भयंकर संकट कोसळणार होते? शाहू महाराज परत आल्यावर काय होणार? ... [Music Fades Out] Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

साताऱ्याला शाहू महाराजांचा तो दिमाखदार राज्याभिषेक पार पडला... पण जून १७०८ मध्ये सेनापती धनाजीराव जाधव यांचे अचानक निधन झाले! त्यांच्या मृत्यूनंतर शाहू महाराजांनी त्यांचा गर्विष्ठ मुलगा चंद्रसेन जाधव याला सेनापती बनवले. चंद्रसेन हा बाळाजींच्या अफाट बुद्धिमत्तेचा भयंकर राग करायचा. तो सतत बाळाजींना संपवण्याची संधीच शोधत होता. आणि १७११ सालात त्याला ही संधी मिळाली... बाळाजींच्या फौजेतील पिराजी नावाचा एक सैनिक एका हरणाची शिकार करत होता. ते घाबरलेले हरीण आपला जीव वाचवण्यासाठी चंद्रसेनाच्या गोटातील व्यासराव नावाच्या ब्राह्मणाच्या तंबूत घुसले. व्यासरावाने त्याला वाचवण्याचा प्रयत्न केला... पण पिराजीचा भाला चुकून व्यासरावाला लागला आणि तो रक्ताच्या थारोळ्यात खाली कोसळला! या एका घटनेवरून चंद्रसेनाच्या रागाचा भयंकर ज्वालामुखी उसळला. त्याने आपला इगो दुखावल्यामुळे बाळाजींकडे त्या सैनिकाची थेट मागणी केली. पण बाळाजींनी आपल्या प्रामाणिक सैनिकाला देण्यास स्पष्ट नकार दिला! इगो दुखावलेल्या चंद्रसेनाने आपली हजारोची फौज बाळाजींना मारण्यासाठी मागे सोडली... बाळाजी आपली पत्नी राधाबाई आणि अकरा वर्षांचा तरुण बाजीराव यांना घेऊन वाऱ्याच्या वेगाने घोड्यावरून पळत होते! पाठीवर साक्षात मृत्यू तलवारी उपसून धावत होता... नीरा नदीच्या खोऱ्यातील परिंचे नावाच्या गावात पिलाजी जाधवराव स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता देवासारखा मदतीला धावून आला आणि त्याने या कुटुंबाला सुरक्षित वाचवले. पण लहान बाजीराव आणि बाळाजी या भयंकर संकटातून पूर्णपणे कसे निसटणार? आणि राजकारणात तो नवा शत्रू कोण उभा राहणार होता? ... [Music Fades Out] Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

शाहू महाराजांवर धनाजीराव जाधवांसारखे भयंकर सेनापती चालून येत आहेत... हे जीवघेणे टेन्शन आपण मागच्या भागात पाहिले! धनाजीराव जाधव म्हणजे साक्षात मृत्यूचे दुसरे नाव. त्यांच्या घोड्यांच्या टापांचा आवाज ऐकून मुघल सरदारही थरथर कापत असत. आणि आता हेच धनाजीराव शाहू महाराजांना संपवण्यासाठी खेड नावाच्या गावाजवळ येऊन थडकले होते! संपूर्ण स्वराज्याचा श्वास रोखला गेला होता. दोन मराठा फौजा एकमेकांच्या रक्ताला तहानल्या होत्या. जर हे युद्ध झाले असते, तर मराठ्यांचे अतोनात नुकसान झाले असते... पण इथेच बाळाजी विश्वनाथ यांनी आपला ऐतिहासिक मास्टरस्ट्रोक खेळला! बाळाजी त्यावेळी धनाजीरावांचे कारभारी होते. त्यांनी आणि खंडो बल्लाळ यांनी स्वतःचा जीव धोक्यात घालून अंधाऱ्या रात्रीत धनाजीरावांची गुप्त भेट घेतली. त्यांनी अत्यंत पॉवरफुल शब्दांत धनाजीरावांना सांगितले... "आपण ज्यांच्यावर तलवार उगारत आहात, ते साक्षात शिवाजी महाराजांचे रक्त आहेत!" बाळाजींच्या त्या भेदक संवादामुळे धनाजीरावांसारख्या पोलादी योद्ध्याचे मन पिघळले. दुसऱ्या दिवशी खेडच्या मैदानावर युद्ध सुरू झाले खरे... पण ते फक्त एक दिखाव्याचे युद्ध होते! धनाजीरावांनी आपली तलवार म्यानातच ठेवली आणि ते शाहू महाराजांना जाऊन मिळाले! एकही थेंब रक्त न सांडता बाळाजींनी हा सर्वात मोठा विजय मिळवून दिला. जानेवारी १७०८ मध्ये शाहू महाराजांचा राज्याभिषेक झाला आणि त्यांनी बाळाजींना 'सेनाकर्ते' अशी पदवी दिली! समोरच्याचे मन जिंकून लढाई जिंकण्याचा हा स्वॅग भयंकर होता! पण... हे सुख फार काळ टिकणार नव्हते. एका क्षुल्लक हरणाच्या शिकारीवरून राजकारणाचा असा भडका उडणार होता की... ... [Music Fades Out] Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

दिल्लीचे ते अरुंद रस्ते, कट-कारस्थानांचा तो काळोख आणि मराठ्यांचे सांडलेले रक्त! इसवी सन सतराशे एकोणीस च्या सुरुवातीला बाळाजी विश्वनाथ आणि तरुण बाजीराव पंधरा हजार मराठा फौजेसह दिल्लीत पोहोचले. दिल्लीच्या त्या भव्य लाल किल्ल्यात सय्यद बंधू आणि बादशहा फर्रुखसियर यांच्यात भयंकर आणि जीवघेणा संघर्ष पेटला होता. अठरा वर्षांच्या बाजीरावाने मुघल दरबारातील ती सडलेली व्यवस्था आणि तो पोकळपणा स्वतःच्या तीक्ष्ण नजरेने पहिल्यांदाच पाहिला. पण ऐकणाऱ्यांनो, या मोहिमेत एक अत्यंत दुःखद आणि काळजाचा थरकाप उडवणारी घटना घडली. मार्च महिन्याच्या सुरुवातीला, अमीन खान या मुघल सरदाराच्या चिथावणीवरून दिल्लीच्या रस्त्यांवर अचानक दंगल उसळली. मुघलांच्या सैन्याने आणि दिल्लीच्या उन्मत्त जमावाने मराठ्यांवर अत्यंत भ्याड आणि भयंकर हल्ला चढवला! काहीही चूक नसताना मराठ्यांची अक्षरशः कत्तल सुरू झाली. या अचानक झालेल्या आणि अनपेक्षित हल्ल्यात परसोजी भोसले यांचा मुलगा संताजी भोसले आणि बाळाजी महादेव भानू यांच्यासारख्या दिग्गज सरदारांसह तब्बल पंधराशे मराठा सैनिक दिल्लीच्या त्या रस्त्यांवर रक्ताच्या थारोळ्यात तडफडून मेले! स्वतःच्या माणसांचे सांडलेले ते रक्त आणि तो भयंकर विश्वासघात तरुण बाजीरावाने स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिला. त्याचे रक्त खवळून उठले आणि त्याच्या डोळ्यांत रागाचा एक भयंकर ज्वालामुखी उसळला. सय्यद बंधूंनी अखेर फर्रुखसियरला अंधारकोठडीत डांबून अत्यंत क्रूरपणे ठार मारले आणि मराठ्यांना त्यांच्या सनदा तसेच येसूबाईंची सुटका करून दिली. पण या रक्तरंजित प्रवासाने बाजीरावाच्या आयुष्याला कायमची कलाटणी दिली. मुघल साम्राज्य बाहेरून कितीही मोठे आणि बलाढ्य वाटत असले, तरी ते आतून पूर्णपणे कुजून गेले आहे, हे या अठरा वर्षांच्या तरुणाने अचूक हेरले. याच दिल्लीच्या रस्त्यांवर बाजीरावाच्या डोक्यात हे साम्राज्य मुळासकट उखडून टाकण्याची ती ऐतिहासिक आणि ब्लॉक-बस्टर व्हिजन तयार झाली! हा प्रसंग आपल्याला शिकवतो की, आयुष्यात जेव्हा तुम्हाला एखादा मोठा धक्का बसतो, तेव्हा त्या वेदनेला आपले सर्वांत मोठे शस्त्र बनवा. परिस्थितीचे अचूक निरीक्षण करणे आणि शत्रूचे कच्चे दुवे शोधून काढणे, हेच यशाचे आणि खऱ्या लीडरशिपचे सगळ्यात मोठे गमक आहे... Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

खऱ्या योद्ध्याला केवळ तलवारीची भाषा येत नसते, तर तो राजकारणाच्या बुद्धीबळावरही शत्रूला मात देतो! इसवी सन सतराशे सतरा साल उजाडले. खंडेराव दाभाडे आणि मराठ्यांच्या गनिमी काव्याने दख्खनचा मुघल सुभेदार सय्यद हुसेन अली याला पार जेरीस आणले होते. त्याला कळून चुकले होते की या सह्याद्रीच्या वाघांना युद्धाच्या मैदानात हरवणे आता अशक्य आहे. त्याच वेळी उत्तरेत, दिल्लीच्या तख्तावर एक भयंकर आणि जीवघेणे राजकारण शिजत होते. मुघल बादशहा फर्रुखसियर हा सय्यद बंधूंना मारण्याचे कट रचत होता. स्वतःचा जीव वाचवण्यासाठी आणि बादशहाला धडा शिकवण्यासाठी हुसेन अलीने अखेर मराठ्यांकडे मदतीची याचना केली! हीच ती ऐतिहासिक वेळ होती जेव्हा पेशवे बाळाजी विश्वनाथ यांनी आपला सर्वांत मोठा आणि सुपर-कूल मुत्सद्दी डाव टाकला. त्यांनी हुसेन अलीसमोर स्वराज्याच्या मान्यतेच्या, दख्खनच्या सहा सुभ्यांच्या चौथाई आणि सरदेशमुखीच्या अटी अत्यंत आक्रमकपणे ठेवल्या. आणि सर्वात महत्त्वाची अट होती, ती म्हणजे गेल्या तीस वर्षांपासून मुघलांच्या कैदेत असलेल्या शाहू महाराजांच्या मातोश्री येसूबाई आणि त्यांच्या परिवाराची तात्काळ सुटका! मरता क्या न करता? हुसेन अलीने या सर्व अटी मान्य केल्या आणि मराठ्यांच्या फौजेला आपल्यासोबत दिल्लीला येण्याची विनंती केली. ऐकणाऱ्यांनो, हा तो ऐतिहासिक क्षण होता! नोव्हेंबर सतराशे अठरा मध्ये, पंधरा हजार मराठ्यांची एक भयंकर मोठी फौज घेऊन बाळाजी विश्वनाथ दिल्लीच्या दिशेने निघाले. या ऐतिहासिक आणि थरारक मोहिमेत खंडेराव दाभाडे, संताजी भोसले यांच्यासारखे दिग्गज सेनापती होते. आणि त्यांच्याच सोबत होता अवघ्या अठरा वर्षांचा सळसळत्या रक्ताचा तरुण बाजीराव! ज्या दिल्लीने आजवर मराठ्यांना फक्त मृत्यू आणि वेदना दिल्या होत्या, त्याच दिल्लीच्या छाताडावर चालून जाण्याची ही पहिलीच वेळ होती. तरुण बाजीरावाच्या डोळ्यांत एक भयंकर आग होती. आपल्या वडिलांचे हे अचूक आणि डेंजरस राजकारण तो अत्यंत बारकाईने टिपत होता. शत्रूच्याच पैशावर आणि शत्रूच्याच मदतीने त्याच्याच राजधानीवर चालून जाण्याचा हा मराठ्यांचा नॅचरल स्वॅग पाहून संपूर्ण हिंदुस्थान हादरून गेला होता. हा प्रसंग आपल्याला शिकवतो की, राजकारणात अचूक टायमिंग अत्यंत महत्त्वाचे असते. शत्रू जेव्हा अडचणीत असतो, तेव्हा त्याचा फायदा घेऊन आपले सर्वोच्च ध्येय साध्य करण्याची कुशाग्र बुद्धिमत्ता खऱ्या लीडरकडे असलीच पाहिजे... Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

कोकणच्या त्या जीवघेण्या आणि भयानक अंधारातून निसटून बाळाजी विश्वनाथ सह्याद्रीचा अवघड घाट ओलांडून देशावर तर आले, पण इथेही परिस्थिती काही वेगळी नव्हती! देशावर तर साक्षात मृत्यूचे तांडव सुरू होते. इसवी सन सोळाशे नव्वद च्या दशकात औरंगजेबाची लाखोची मुघल फौज स्वराज्याचे अक्षरशः लचके तोडत होती. छत्रपती राजाराम महाराजांना आपला जीव वाचवण्यासाठी थेट दक्षिणेत जिंजीच्या किल्ल्यावर पळून जावे लागले होते. अशा या जळत्या आणि अत्यंत भयानक वातावरणात बाळाजी विश्वनाथ सासवड नावाच्या गावात एक निर्वासित म्हणून पोहोचले. त्यांच्याकडे ना पैसा होता, ना कोणती मोठी फौज होती. पण या माणसाच्या डोक्यात एक अत्यंत शार्प आणि डेंजरस असा सुपर-कॉम्प्युटर दडलेला होता! युद्धाच्या या काळात नुसती तलवार चालवून भागत नसते, तर फौजेला रसद पुरवणे, पैशांची उभारणी करणे आणि प्रशासनाचा गाडा हाकणे या गोष्टी अत्यंत महत्त्वाच्या असतात. बाळाजींचा या महसुलाचा आणि प्रशासनाचा अभ्यास इतका दांडगा होता की सासवडचे अंबाजी पुरंदरे त्यांच्या या अफाट बुद्धिमत्तेवर पार फिदा झाले! लवकरच बाळाजींच्या या नॅचरल टॅलेंट ची चर्चा स्वराज्याचे महान सेनापती धनाजीराव जाधव यांच्यापर्यंत पोहोचली. धनाजीरावांनी या कुशाग्र माणसाला आपल्या लष्करात एक अत्यंत महत्त्वाची जबाबदारी दिली. तलवारीच्या जोरावर लढणारे अनेक शूर योद्धे स्वराज्यात होते, पण कागदपत्रांचा आणि पैशांचा अचूक हिशेब ठेवून भल्याभल्यांचे राजकारण फिरवणारा बाळाजींसारखा कूटनीतीज्ञ संपूर्ण दख्खनमध्ये दुसरा कोणीही नव्हता! सोळाशे शहाण्णव सालात बाळाजींनी पुणे प्रांताचे सभासद म्हणून अत्यंत हुशारीने काम पाहिले आणि त्यांच्या या सुपर-डुपर कामामुळे सोळाशे नव्व्याण्णव साली ते थेट पुण्याचे सरसुभेदार बनले! कालचा एक निर्वासित माणूस आज आपल्या बुद्धीच्या जोरावर एवढ्या मोठ्या आणि पॉवरफुल पदावर पोहोचला होता. याच काळात सोळाशे सत्त्याण्णव च्या सुमारास त्यांची भेट एका महान आणि गूढ तपस्वी माणसाशी झाली, ते होते खुद्द ब्रह्मेंद्र स्वामी! स्वामींनी बाळाजींच्या डोळ्यांतील ती धगधगती आग अचूक ओळखली आणि त्यांना आपला विशेष आशीर्वाद दिला. याच स्थिरतेच्या आणि यशाच्या काळात, अठरा ऑगस्ट सतराशे सालात त्यांच्या घरी एका नव्या आणि भयंकर वादळाचा जन्म झाला. त्या मुलाचे नाव ठेवले विसाजी, ज्याला संपूर्ण जग पुढे बाजीराव म्हणून ओळखणार होते! बाळाजींचा हा प्रवास आपल्याला एक जबरदस्त शिकवण देतो. तुमच्याकडे सुरुवातीला काहीही नसू दे, पण जर तुमची बुद्धी तीक्ष्ण असेल आणि तुमची व्हिजन क्लिअर असेल, तर तुम्ही शून्यातूनही स्वतःचे महाल उभे करू शकता. योग्य माणसांची ओळख आणि स्वतःच्या टॅलेंट वरचा तो अतूट विश्वासच तुम्हाला यशाच्या शिखरावर नक्की पोहोचवतो... Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices