6 ขุดเพชรในพระไตรปิฎก podcast

พ้นแล้วด้วยจิตและปัญญา [6943-6t]

0:00
53:13
Rewind 15 seconds
Fast Forward 15 seconds

หมวดธรรม 5 ประการใน โยธาชีววรรค หมวดว่าด้วยนักรบอาชีพ


“ธรรมะ” ที่จะทำให้มีการบรรลุธรรมขั้นสูง คือ “เจโตวิมุตติ” และ “ปัญญาวิมุตติ” เมื่อเจริญให้มากซึ่งสมถะและวิปัสสนา จนเป็นผลให้มีการหลุดพ้นด้วยจิตกับปัญญา


ข้อที่ 71-72 ปฐม-ทุติยเจโตวิมุตติผลสูตร ว่าด้วยธรรมมีเจโตวิมุตติเป็นผล สูตรที่ ๑-๒ พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรม ๕ ประการ ที่เมื่อบุคคลนำไปปฏิบัติอย่างต่อเนื่องและทำให้มากแล้ว จะส่งผลให้บรรลุถึง เจโตวิมุตติ (ใจหลุดพ้นจากราคะ) และ ปัญญาวิมุตติ (ปัญญาหลุดพ้นจากอวิชชา) กลายเป็นพระอรหันต์ในที่สุด

  • สูตรที่ ๑ (คว่ำกิเลส): เน้นการตัดความหลงใหลในกามและสิ่งยั่วยุรอบตัว เป็นการทำลาย ราคะและความยึดติด โดยใช้กายและสิ่งภายนอกเป็นอารมณ์กรรมฐาน (อสุภะ, ปฏิกูลในอาหาร, ไม่ยินดีในโลก, มรณสัญญา, อนิจจสัญญา)
  • สูตรที่ ๒ (วิปัสสนา): เน้นการแทงตลอดใน ไตรลักษณ์ เพื่อทำลายความเห็นผิดและอวิชชา โดยไล่เรียงจากการเห็นความไม่เที่ยง สู่ความเป็นทุกข์ เป็นอนัตตา นำไปสู่การละ (ปหานะ) และความคลายกำหนัดตัณหา (วิราคะ) จนกระทั่งจิตปล่อยวางทุกสิ่งและเข้าสู่นิพพาน

ข้อที่ 73-74 ปฐม-ทุติยธัมมวิหารีสูตร ว่าด้วยบุคคลผู้อยู่ด้วยธรรม สูตรที่ ๑-๒ พระพุทธองค์ทรงต้องการเตือนสติผู้ศึกษาธรรมไม่ให้หลงติดอยู่กับ "เปลือกนอกหรือกิจกรรมทางวิชาการ" แต่ให้มุ่งเน้นไปที่ "แก่นแท้ของการปฏิบัติจริงเพื่อขัดเกลาจิตใจ" โดยพระพุทธองค์ทรงชี้ว่า การเรียน การสอน การสวด หรือการคิดตรึกตรอง แม้จะเป็นสิ่งที่ดีและจำเป็น แต่หากหยุดอยู่แค่นั้น ย่อมเรียกว่า เป็นเพียง "ผู้มากด้วยการเรียน/การแสดง/การสาธยาย/การตรึก" เท่านั้น ยังไม่ชื่อว่าเป็น "ธัมมวิหารี" (ผู้อยู่ด้วยธรรม) ที่แท้จริง

  • สูตรที่ ๑ (เน้นสมถะ): ตัดสินจาก พฤติกรรมและการกระทำ คือ เรียนรู้ธรรมแล้ว ต้องไม่ปล่อยวันคืนให้ล่วงไปเปล่า ไม่ละเลยการหลีกเร้น (ปลีกวิเวก) และมุ่งทำจิตใจให้สงบภายใน (ทำสมาธิ/ภาวนา)
  • สูตรที่ ๒ (เน้นวิปัสสนา): ตัดสินจาก ภูมิธรรมและปัญญา คือ เรียนรู้ธรรมแล้ว นำข้อธรรมนั้นมาพิจารณาจน "รู้แจ้งแทงตลอดเนื้อความแห่งธรรมที่ยิ่งขึ้นไปด้วยปัญญา" (เข้าใจความจริงของรูปนาม/ไตรลักษณ์ ไม่ใช่จำได้แค่ตัวอักษร)

*หากปฏิบัติตามทั้ง ๒ สูตรนี้อย่างสมดุล จึงจะขึ้นชื่อว่าเป็น "ผู้อยู่ด้วยธรรม" ที่พระพุทธองค์ทรงสรรเสริญ

พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๒ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๔ [ฉบับมหาจุฬาฯ] อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต โยธาชีวรรค

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

More episodes from "6 ขุดเพชรในพระไตรปิฎก"