Tạp chí Việt Nam

Hà Nội đang xem xét cho phép xuất khẩu 5 nhóm đất hiếm đã qua chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Với trữ lượng khoảng 3,5 triệu tấn đất hiếm, đứng thứ 6 thế giới, Việt Nam thu hút Hàn Quốc, Nhật Bản, Liên Hiệp Châu Âu về hợp tác đầu tư, chuyển giao công nghệ và khai thác trong bối cảnh Trung Quốc, quốc gia chiếm hơn 90% sản lượng đất hiếm tinh chế và nam châm toàn cầu, liên tục siết chặt xuất khẩu. Đất hiếm (REE) gồm 17 nguyên tố hóa học (không thực sự hiếm trong tự nhiên nhưng khó khai thác, phân tách, tinh luyện) có vai trò quan trọng trong công nghiệp công nghệ cao, từ điện tử tiêu dùng, xe điện đến quốc phòng. Trong Đề xuất danh mục 17 khoáng sản chiến lược được phép xuất khẩu, được trang Xây dựng Chính sách đăng ngày 08/10/2026,Việt Nam quy định đất hiếm phải “chế biến sâu đến một trong các sản phẩm sau : oxide riêng rẽ của các nguyên tố đất hiếm ; kim loại đất hiếm ; hợp kim đất hiếm ; bột hợp kim đất hiếm ; nam châm vĩnh cửu đất hiếm”. Wolfram cũng phải “qua hóa luyện, tinh sạch, chuyển hóa tạo amoni paratungstat (APT) hoặc wolfram oxide” trước khi xuất khẩu… Định hướng này phù hợp với mục tiêu “đến năm 2030, Việt Nam làm chủ một số công nghệ chế biến sâu đất hiếm, vật liệu bán dẫn”. Một số doanh nghiệp như Shin-Etsu của Nhật Bản, cùng với SGI và LS của Hàn Quốc đang tham gia phát triển năng lực chế biến sâu đất hiếm tại Việt Nam. Liên Hiệp Châu Âu cũng tìm cách thúc đẩy hợp tác về wolfram, đất hiếm và antimon thông qua hỗ trợ tài chính, công nghệ, khảo sát tài nguyên, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu… Tập đoàn Mỹ Elmet ký thỏa thuận hợp tác chiến lược về đầu tư và thu mua wolfram với Masan High-Tech Materials. Đọc thêmLiên Âu tìm nguồn cung ứng khoáng sản thiết yếu từ Việt Nam để bớt phụ thuộc Trung Quốc Có thể thấy Trung Quốc chưa xuất hiện nổi bật trong những dự án hợp tác này. Để hiểu lý do tại sao, RFI Tiếng Việt phỏng vấn phó giáo sư địa-chính trị Laurent Gédéon, Đại học Công Giáo Lyon (Université catholique de Lyon), nhà nghiên cứu tại Viện Đông Á - IAO thuộc, Trường Sư phạm Lyon (Ecole normale supérieure de Lyon). RFI : Liệu Việt Nam có thể thực sự tận dụng chiến lược “Trung Quốc+1” để nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu nếu vẫn phụ thuộc đáng kể vào Trung Quốc về đầu vào chiến lược ?  PGS Laurent Gédéon : Trước tiên cần nhắc lại rằng chiến lược “Trung Quốc+1” là mô hình đa dạng hóa chuỗi cung ứng sản xuất, trong đó các doanh nghiệp bổ sung ít nhất một quốc gia khác vào cơ sở hiện có ở Trung Quốc. Mục tiêu của chiến lược này là tránh phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất, trong trường hợp này là Trung Quốc, để tìm nguồn cung ứng hoặc sản xuất và tăng khả năng phục hồi của doanh nghiệp trước những biến động hoặc những thay đổi địa-chính trị. Không thể phủ nhận rằng Việt Nam được hưởng lợi từ chiến lược này bởi vì Việt Nam là một trong những điểm đến hàng đầu của “Trung Quốc+1” vì nhiều lý do, như vị trí địa lý gần Trung Quốc, chi phí lao động cạnh tranh và Hà Nội có nhiều hiệp định thương mại tự do đã ký với các quốc gia hoặc nhóm quốc gia khác nhau. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng sự phụ thuộc đáng kể vào Trung Quốc về nguồn cung nguyên vật liệu chiến lược và linh kiện trung gian đang trở thành rào cản đối với Việt Nam trong việc nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trên thực tế, rất nhiều nhà máy tại Việt Nam vẫn phải nhập khẩu linh kiện điện tử, vải và nguyên liệu thô từ Trung Quốc để phục vụ cho công đoạn lắp ráp cuối cùng. Tình trạng phụ thuộc này tiềm ẩn hai yếu tố rủi ro. Đọc thêmĐất hiếm Việt Nam: Mỹ đánh giá trữ lượng thấp hơn nhiều so với dự báo trước đó Thứ nhất, trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế gay gắt giữa Trung Quốc với Liên Hiệp Châu Âu và đặc biệt là với Hoa Kỳ, việc Việt Nam nhập khẩu sản phẩm Trung Quốc, chỉ thực hiện một số thay đổi nhỏ, không có giá trị gia tăng thực sự, rồi xuất sang phương Tây, đặc biệt là Mỹ, có thể bị xem là hành vi né tránh thuế quan đối với sản phẩm Trung Quốc. Điều này có nguy cơ khiến Việt Nam phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt hải quan. Rủi ro thứ hai liên quan đến khả năng dễ bị tổn thương trước các cú sốc. Nếu Trung Quốc đóng cửa biên giới hoặc hạn chế xuất khẩu linh kiện do một cuộc khủng hoảng y tế, như trường hợp Covid, hoặc bất ổn địa-chính trị, các nhà máy Việt Nam có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng thiếu nguyên liệu để sản xuất. Để tránh những hạn chế này, Việt Nam cần phát triển mô hình kinh tế theo hướng phát triển công nghệ cao. Việt Nam cần từng bước xây dựng một nền tảng công nghiệp cho phép chuyển đổi từ lắp ráp (ví dụ điện thoại thông minh) sang sản xuất chất bán dẫn, thậm chí là các công nghệ xanh, vốn là những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Bên cạnh đó, Việt Nam cần đa dạng hóa nguồn cung ứng thông qua việc thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với các nước khác ngoài Trung Quốc (ví dụ Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản) để bảo đảm nguồn nguyên liệu thay thế. Tóm lại, chiến lược “Trung Quốc+1” mang lại nhiều cơ hội phát triển kinh tế, kỹ năng cho Việt Nam nhưng sự phụ thuộc vào Trung Quốc vẫn hạn chế  tiềm năng tăng trưởng của Việt Nam. Để tiến xa hơn và tăng cường tự chủ công nghiệp, Hà Nội cần chuyển đổi từ một trung tâm lắp ráp đơn thuần thành một trung tâm sản xuất tích hợp. RFI : Việt Nam có trữ lượng khoáng sản chiến lược và đất hiếm tương đối quan trọng nhưng tại sao vẫn chưa khai thác được thế mạnh này ?  Laurent Gédéon : Đúng, đây là một vấn đề đáng quan tâm bởi vì Việt Nam sở hữu một trong những nguồn tài nguyên địa chất lớn nhất hành tinh, với trữ lượng ước tính 3,5 triệu tấn oxide đất hiếm (đứng thứ 6 thế giới). Tuy nhiên, sản lượng khai thác vẫn nhỏ, chiếm chưa đến 1% toàn cầu. Khoảng cách này được giải thích thông qua ít nhất năm yếu tố, trong đó có yếu tố công nghệ, quy định và cơ cấu. Lý do đầu tiên liên quan đến sự độc quyền công nghệ tinh luyện của Trung Quốc. Mặc dù việc khai thác quặng thô không gặp khó khăn nhưng quá trình tinh luyện và tách kim loại đòi hỏi kỹ thuật hóa học phức tạp. Trung Quốc nắm giữ gần như độc quyền công nghệ và bí quyết cần thiết để tinh chế các loại quặng này đến hơn 90%. Trong khi đó, Việt Nam còn thiếu các kỹ năng công nghiệp tiên tiến và cơ sở hạ tầng cần thiết cho quá trình tinh luyện. Vì vậy, Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc chuyển đổi quặng thành nguyên liệu có giá trị cao phục vụ sản xuất pin xe điện hoặc chip điện tử. Lý do thứ hai xuất phát từ chính sách cấm xuất khẩu đất hiếm thô chưa qua chế biến của Việt Nam. Nhằm tránh thất thoát và bán tháo tài nguyên với giá thấp, Hà Nội yêu cầu quá trình chế biến và tạo giá trị gia tăng phải được thực hiện trong nước theo chiến lược quốc gia được hoạch định sẵn. Tuy nhiên, chính sách này đã khiến một số nhà đầu tư nước ngoài e ngại. Đọc thêmChống tham nhũng và độc quyền công nghệ Trung Quốc: Hai hạn chế đối với khai thác đất hiếm Việt Nam Lý do thứ ba liên quan đến các vụ bê bối tham nhũng trong ngành khai khoáng Việt Nam. Trong những năm gần đây, một số lãnh đạo doanh nghiệp khai khoáng lớn đã bị bắt vì liên quan đến khai thác trái phép, buôn lậu và gian lận khoảng sản. Những vụ việc này khiến chính phủ tạm ngừng cấp phép khai thác và quy trình đấu thầu các mỏ mới, do đó làm tê liệt các dự án liên doanh với các công ty phương Tây hoặc Nhật Bản. Lý do thứ tư liên quan đến tác động tiêu cực về môi trường và xã hội. Quá trình khai thác, tinh luyện đất hiếm đòi hỏi sử dụng lượng lớn axit và tạo ra chất thải gây ô nhiễm nghiêm trọng. Chính quyền Việt Nam đã tính đến hạn chế này, bởi vì các mỏ đất hiếm chủ yếu nằm ở khu vực vùng núi và nông thôn Tây Bắc. Lý do thứ năm xuất phát từ sự thiếu ổn định và nhất quán trong khung pháp lý về khoáng sản và địa chất. Những thay đổi thường xuyên cùng sự thiếu rõ ràng về thuế, quyền sở hữu tài sản và chuyển giao công nghệ đã làm nản lòng các nhà đầu tư nước ngoài tiềm năng. RFI : Như đã đề cập ở trên, Trung Quốc đi đầu trong lĩnh vực khai thác và chế biển đất hiếm. Tại sao Việt Nam lại ưu tiên kêu gọi sự hợp tác từ các nước phương Tây thay vì Trung Quốc ? Trên thực tế, gần đây, một tập đoàn Mỹ đã mua cổ phần của Masan High-Tech Materials. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ Úc trong việc khai thác và phát triển các loại khoáng sản chiến lược, đặc biệt là đất hiếm. Laurent Gédéon : Không thể phủ nhận rằng việc Việt Nam lựa chọn hợp tác với các đối tác phương Tây là một quyết định chiến lược có chủ đích. Điều này được thể hiện qua việc tập đoàn Mỹ Elmet Group mua 4,99% cổ phần của Masan High-Tech Materials (MSR) với giá khoảng 125 triệu đô la. Theo tôi, có thể nêu một số lý do khiến Hà Nội từ chối giao phó tài nguyên cho Trung Quốc. Nguyên nhân chủ yếu là Việt Nam muốn giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, quốc gia có quan hệ cạnh tranh địa-chính trị lâu đời với Việt Nam, đặc biệt tại Biển Đông. Giao phó việc khai thác và chế biến khoáng sản chiến lược cho Bắc Kinh sẽ đồng nghĩa với việc Hà Nội từ bỏ chủ quyền kinh tế, đồng thời làm gia tăng sự mất cân bằng quyền lực giữa hai nước. Thách thức thứ hai là tiếp cận chuyên môn công nghệ. Nhìn chung, Trung Quốc không muốn chuyển giao công nghệ tinh luyện tiên tiến nhằm duy trì thế độc quyền trong lĩnh vực này. Khi hướng đến hợp tác với các đối tác phương Tây, Hà Nội hy vọng sẽ dễ dàng nhận lại được lợi ích dưới hình thức chia sẻ kỹ năng. Điển hình, hợp tác giữa hai tập đoàn Masan High-Tech Materials và Elmet vừa bảo đảm khả năng tiếp cận thị trường Bắc Mỹ cho wolfram của Việt Nam, vừa góp phần phát triển năng lực chế biến công nghiệp trong nước. Đọc thêmKhai thác đất hiếm : Mặt trái của công nghệ chuyển đổi năng lượng Lý do thứ ba xuất phát từ những biện động địa-chính trị toàn cầu, nổi bật là sự trỗi dậy của các cuộc xung đột cường độ cao giữa các quốc gia. Trong bối cảnh đó, các bên tìm cách bảo vệ ngành công nghiệp quốc phòng ở mức tối đa. Trung Quốc bị nhiều nước phương Tây coi là đối thủ cạnh tranh, thậm chí là kẻ thù tiềm tàng, cho nên họ chủ động tìm các chuỗi cung ứng thay thế, trong đó có Việt Nam. Xu hướng này mở ra cơ hội cho Hà Nội. RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn phó giáo sư Laurent Gédéon, Đại học Công Giáo Lyon, nhà nghiên cứu tại Viện Đông Á, Trường Sư phạm Lyon.

Pandora, thương hiệu trang sức Đan Mạch, chọn Việt Nam làm cứ điểm chế tác trang sức cao cấp lớn nhất thế giới. Nhà máy trị giá 150 triệu đô la, khánh thành ngày 01/10/2026, vận hành hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo và sử dụng 100% vàng, bạc tái chế. Sự kiện diễn ra nhân dịp Việt Nam và Đan Mạch kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Trong chuyến thăm Đan Mạch (19-21/10) của tổng bí thư-chủ tịch nước Tô Lâm, hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Phát biểu tại lễ khánh thành nhà máy Pandora ngày 01/10, đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam Lina Gandløse Hansen nhấn mạnh dự án góp phần thúc đẩy triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác Chiến lược xanh, được hai nước thiết lập năm 2023, trong đó ưu tiên hợp tác chuyển đổi năng lượng, ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, thông qua các hoạt động đầu tư, sản xuất và triển khai nguồn nhân lực. Phát triển nguồn nhân lực tay nghề cao Nhà máy Pandora Production Vietnam được xây dựng trên diện tích 7,5 ha tại Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore III (VSIP III), thành phố Hồ Chí Minh. Đây là cơ sở sản xuất đầu tiên của Pandora ngoài Thái Lan và là nhà máy thứ tư của tập đoàn trên toàn cầu. Cơ sở sản xuất tại Việt Nam nằm trong chiến lược tăng cường sự linh hoạt và củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng để đáp ứng nhu cầu thị trường, theo giải thích của bà Berta de Pablos-Barbier, tổng giám đốc điều hành Pandora : « Tại Việt Nam, chúng tôi thực sự có những lợi thế tốt nhất từ ​​cả hai phía. Chúng tôi có thể hoạt động tại một quốc gia sở hữu cơ sở hạ tầng tuyệt vời, từ thị trường và môi trường kinh doanh thuận lợi đến sự ổn định cao. Đặc biệt, với tư cách là thương hiệu dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực chế tác trang sức, chúng tôi nhận thấy Việt Nam có truyền thống chế tác trang sức lâu đời nên có thể tiếp cận đội ngũ nghệ nhân lành nghề và nguồn nhân tài dồi dào tại đây. Chúng tôi xây dựng cơ sở này không phải cho một quý tới, mà là cho cả thập kỷ tiếp theo của Pandora. Mục tiêu cốt lõi là bảo đảm tầm nhìn dài hạn, giúp Pandora không bị ảnh hưởng bởi những biến động ngắn hạn của thị trường ». Xét về số lượng sản phẩm bán ra, Pandora là thương hiệu kiêm nhà sản xuất trang sức lớn nhất thế giới, nổi tiếng với các dòng trang sức có giá cả phải chăng dành cho thị trường đại chúng. Theo báo cáo thường niên năm 2025 của Pandora, được AP trích dẫn, hãng đã bán được 112 triệu sản phẩm trang sức trong năm này, tương đương với hơn ba sản phẩm được bán ra mỗi giây. Nhà máy mới hiện đại bậc nhất đặt tại thành phố Hồ Chí Minh, là cơ sở chế tác trang sức cao cấp lớn nhất thế giới, sẽ giúp nâng tổng năng lực sản xuất của hãng thêm khoảng 50%. Khi vận hành hoàn chỉnh, nhà máy dự kiến sử dụng khoảng 7.000 nhân viên tại Việt Nam. « Chúng tôi dự kiến ​​đạt sản lượng lên tới 60 triệu sản phẩm mỗi năm khi vận hành hết công suất. Tất nhiên, con số này còn tùy thuộc vào độ phức tạp trong quá trình chế tác từng món đồ. Như vậy, tính trung bình, chúng tôi sẽ đạt khoảng 5 triệu sản phẩm mỗi tháng. Cơ sở tại Việt Nam là một mắt xích trong mạng lưới chế tác toàn cầu của Pandora, cho phép chúng tôi linh hoạt sản xuất mọi bộ sưu tập và dòng sản phẩm, sử dụng đa dạng vật liệu và kỹ thuật chế tác. Chúng tôi tiếp tục định hướng sản xuất bền vững, đồng thời từng bước gia tăng năng lực sản xuất tại Việt Nam để nắm bắt những cơ hội tăng trưởng to lớn mà Pandora đang có ». Sản xuất bền vững : Năng lượng tái tạo và 100% vàng, bạc tái chế Công ty Cổ phần Giải pháp Năng lượng Thông minh Việt Nam - Singapore (VSSES) là nhà cung cấp nguồn điện mặt trời cho toàn bộ hoạt động chế tác của nhà máy Pandora. Ông Mads Twomey-Madsen, giám đốc phụ trách Phát triển Bền vững của Pandora, nhấn mạnh toàn bộ chuỗi cung ứng được vận hành bằng năng lượng sạch, kể cả các công đoạn tiêu tốn nhiều năng lượng như nung nóng và tinh luyện kim loại để bỏ tạp chất. « Chúng tôi sử dụng một số vật liệu khác trong các sản phẩm trang sức Pandora. Dù tỷ lệ sử dụng thấp hơn nhiều so với vàng và bạc, nhưng chúng vẫn có. Vì vậy, chúng tôi sẽ tiếp tục chuyển đổi sang các nguồn vật liệu tái chế. Việc sắp xếp lại chuỗi cung ứng và các quy trình liên quan mỗi loại vật liệu đều cần thời gian, để tiến gần đến mục tiêu mọi vật liệu làm nên sản phẩm đều tuân thủ các nguyên tắc kinh tế tuần hoàn ». Nhìn chung, theo bà Berta de Pablos-Barbier, tổng giám đốc điều hành Pandora, sản xuất bền vững là điểm nổi bật của của Pandora, trong đó có nhà máy ở Việt Nam : « Phát triển bền vững là trọng tâm trong mọi hoạt động của Pandora và chúng tôi tin rằng hai mục tiêu này không hề đối lập nhau. Hoàn toàn có thể đạt được tăng trưởng kinh doanh mạnh mẽ mà vẫn cắt giảm lượng phát thải carbon, như kết quả mà doanh nghiệp đã chứng minh trong năm qua. Ngay từ khi bắt đầu hoạt động tại Việt Nam, Pandora đã đưa ra mục tiêu phát triển bền vững vào chiến lước sản xuất. Dù đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn từ tất cả các bộ phận, chúng tôi vẫn bảo đảm chỉ sử dụng năng lượng tái tạo. Cơ sở sản xuất của Pandora tại Việt Nam đã đạt chứng nhận LEED Gold, một trong những tiêu chuẩn cao nhất dành cho các công trình bền vững, và chúng tôi sẽ tiếp tục duy trì hoạt động sản xuất dựa trên nguồn bạc và vàng tái chế ». Từ tháng 08/2024, Pandora chuyển sang sử dụng 100% vàng và bạc tái chế trong các sản phẩm trang sức mới. Nguồn nguyên liệu được cung cấp dưới dạng kim loại tinh chế dạng hạt nhỏ từ các đơn vị tái chế tại châu Âu và châu Á, thu hồi từ nhiều sản phẩm khác nhau. Trả lời chương trình tin tức tài chính và kinh doanh Squawk Box Asia của đài truyền hình CNBC ngày 02/10, bà Berta de Pablos-Barbier, tổng giám đốc điều hành Pandora, giải thích : « Hiện tại, Pandora chỉ tìm đến các nguồn cung cấp kim loại tái chế có chứng nhận. Nguồn nguyên liệu có thể đến từ nhiều ngành công nghiệp, như từ các chất bán dẫn hoặc bất cứ đồ gì khác. Pandora cũng thu hồi các sản phẩm tại các cửa hàng của hãng. Sau khi thu gom, kim loại được nấu chảy và tái chế, đưa trở lại chuỗi sản xuất, mang lại cho chúng vòng đời sử dụng mới ». Theo ông Saleem H. Ali, đứng đầu chương trình về khoáng sản thiết yếu và chuyển đổi năng lượng bao trùm tại Đại học Liên Hiệp Quốc (United Nations University, tại Tokyo, Nhật Bản), cam kết sử dụng vàng và bạc tái chế của Pandora là một bước đi mang ý nghĩa quan trọng. « Nếu họ cam kết thực hiện điều đó thì đây là một bước tiến lớn, bởi vì vàng là vật liệu có khả năng tái chế rất tốt. Xét trên nhiều phương diện, vàng được xem là vật liệu lý tưởng cho nền kinh tế tuần hoàn. Nó không bị oxy hóa. Đó chính là lý do khiến nó có giá trị cao đến vậy. Chúng ta thậm chí vẫn còn lưu giữ được vàng từ thời Ai Cập cổ đại trong tình trạng rất tốt ». Kim cương nhân tạo, thân thiện với môi trường Pandora đẩy mạnh đầu tư vào kim cương tổng hợp trong phòng thí nghiệm nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm có giá thành phải chăng và bền vững. Bà Pablos-Barbier giải thích : « Kim cương nuôi trong phòng thí nghiệm có vẻ ngoài giống hệt kim cương khai thác tự nhiên, không thể phân biệt bằng mắt thường. Người tiêu dùng trẻ ngày càng quan tâm đến môi trường, dù xu hướng này có thể khác nhau tùy theo khu vực địa lý. Thị trường cũng đang chuyển dịch rõ rệt : Lần đầu tiên vào năm ngoái, lượng kim cương nuôi cấy bán ra đã vượt kim cương khai thác tự nhiên. Pandora xem việc chuyển sang sử dụng kim cương tổng hợp là lựa chọn tất yếu trong chiến lược phát triển bền vững, nhất là Pandora lại là công ty hàng tiêu dùng đầu tiên trở thành công ty bền vững nhất trên thế giới ». Ngoài chi phí thấp, kim cương nhân tạo còn giúp giảm khoảng 90% lượng khí thải carbon. Chiến lược này phù hợp với việc Pandora sử dụng vàng, bạc tái chế và năng lượng tái tạo tại nhà máy mới ở Việt Nam, qua đó thúc đẩy sản xuất thân thiện với môi trường. « Pandora lựa chọn kim cương nuôi trong phòng thí nghiệm nhờ lượng khí phát thải CO2 thấp hơn 90% so với kim cương khai thác tự nhiên, phù hợp với các mục tiêu bền vững của hãng. Trong 5 năm qua, dù tăng trưởng gần 50%, Pandora vẫn giảm được 17% lượng phát thải carbon. Do đó, để duy trì xu hướng đó, chúng tôi chắc chắn tiếp tục sử dụng kim loại tái chế và kim cương nhân tạo ». Tại lễ khánh thành nhà máy Pandora, phó chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh, Nguyễn Lộc Hà, kỳ vọng dự án sẽ lan toả kinh nghiệm về sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn và quản trị bền vững, góp phần củng cố vị trí của Việt Nâm trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngày 29/09/2026, Trung Quốc và Lào đã khánh thành một cơ sở quân sự chung tại sân bay nằm ở phía bắc thủ đô Viêng Chăn, theo thông báo từ chính phủ hai nước. Trung tâm Hỗ trợ và Huấn luyện Quân sự Chung nhằm mục đích bảo đảm "công tác huấn luyện và phát triển kỹ năng cho các phi công không quân Lào".  Như vậy là bên cạnh căn cứ hải quân Ream ở Cam Bốt, với việc khánh thành cơ sở quân sự này, Trung Quốc đang mở rộng sự hiện diện quân sự ở Lào, gia tăng áp lực đối với Việt Nam, trong những năm qua đã cố duy trì ảnh hưởng ở hai nước láng giềng và cũng là đồng minh truyền thống.  Vừa tái đắc cử tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam, ngày 05/02/2026, ông Tô Lâm đã đến thủ đô Viêng Chăn trong chuyến công du ngoại quốc đầu tiên sau Đại hội Đảng lần thứ 14. Nhưng đáng chú ý nhất là cuộc gặp giữa ông Tô Lâm với lãnh đạo hai đảng cầm quyền ở Cam Bốt và Lào tại Phnom Penh vào tháng 2. Theo báo chí Việt Nam, trong cuộc gặp thượng đỉnh này, lãnh đạo ba nước đã nhất trí "giữ vững nguyên tắc không cho phép bất kỳ cá nhân, tổ chức nào sử dụng lãnh thổ nước này gây phương hại đến an ninh mỗi nước". Kể từ năm 1945, Việt Nam luôn coi Lào và Cam Bốt là một phần trong phạm vi ảnh hưởng của mình và vẫn lo ngại viễn cảnh hai nước láng giềng phía tây rơi vào tầm kiểm soát của Trung Quốc. Hiện nay, trong khuôn khổ chính sách quốc phòng "Bốn Không" (không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế), chiến lược hiện nay của Hà Nội là duy trì ảnh hưởng tại Lào và Cam Bốt mà không bị coi là thế lực bá quyền trong khu vực.  Trả lời RFI Việt ngữ ngày 13/08, tiến sĩ Vũ Xuân Khang, học giả thỉnh giảng về quan hệ quốc tế tại đại học Boston College, Hoa Kỳ, nhắc lại: "Sau khi rút quân khỏi Lào và Cam Bốt lần lượt vào các năm 1988 và 1989, Việt Nam đã duy trì ảnh hưởng tại đây chủ yếu bằng phương tiện ngoại giao. Trước hết, nói về Lào thì Việt Nam vẫn duy trì mối quan hệ đặc biệt được đúc kết từ giai đoạn 1975, sau khi chính quyền Pathet Lào nắm quyền kiểm soát đất nước thay cho chính quyền Hoàng gia Lào. Quan trọng hơn cả là Hiệp định Hữu nghị và hợp tác Việt Nam-Lào được ký kết vào năm 1977. Về bản chất, đây là một hiệp định xác nhận hai nước là đồng minh quân sự, Việt Nam nói rõ an ninh của Lào cũng là an ninh của Việt Nam. Trong giai đoạn Việt Nam chống lại Khmer Đỏ thì Lào cũng giúp Việt Nam truy quét lực lượng này ở biên giới Lào-Cam Bốt. Hiệp định này vẫn liên tục được lãnh đạo Đảng và Nhà nước hai bên gia hạn, kể cả sau khi chiến tranh Đông Dương lần ba kết thúc và năm sau sẽ là kỷ niệm 50 năm hiệp định này. Đây là một điểm đáng chú ý: Việt Nam tuyên bố không tham gia liên minh quân sự theo chính sách "Bốn Không", nhưng lại duy trì mối quan hệ đồng minh với Lào, để bảo vệ sườn phía tây của mình. Đối với Cam Bốt, mặc dù nước này không có hiệp định hữu nghị và hợp tác với Việt Nam như Lào, Việt Nam tiếp tục duy trì ảnh hưởng của mình qua quan hệ thân cận với gia đình cựu thủ tướng Hun Sen, mà con trai là Hun Manet hiện đang làm thủ tướng. Dù sao thì Hun Sen là một trong các lãnh đạo Cam Bốt mà Việt Nam đã tin tưởng để thay thế Khmer Đỏ và vẫn là một chính trị gia không có tư tưởng chống Việt Nam cực đoan so với các thành phần khác trong chính trường  Cam Bốt. Quan trọng nhất là Việt Nam mong muốn Cam Bốt giữ được ổn định chính trị dưới sự lãnh đạo của gia tộc Hun Sen để các thành phần chống Việt Nam cực đoan không có cơ hội nắm quyền lực. Lào và Cam Bốt là hai nước Việt Nam đã mời tham dự duyệt binh nhân kỷ niệm quốc khánh 80 năm vào tháng 9 năm ngoái để khẳng định quan hệ gắn bó mật thiết giữa 3 nước Đông Dương." Nhưng trong những năm qua, có vẻ như Lào và Cam Bốt ngày càng lọt vào vòng ảnh hưởng của Trung Quốc. Hiện nay Bắc Kinh đang kiểm soát hai nước láng giềng của đến mức độ nào? Nhà nghiên cứu Vũ Xuân Khang cho biết:  "Có thể thấy là từ năm 1991 trở đi, ảnh hưởng của Trung Quốc tại Lào và Cam Bốt trở nên mạnh mẽ hon. Đối với Lào, Trung Quốc bắt đầu có ảnh hưởng nhiều hơn kể từ sau những năm 2010, bắt đầu bằng việc Lào vay tiền của Trung Quốc trong dự án "Một vành đai, Một con đường" để xây dựng các công trình lớn, bao gồm đường sắt Côn Minh-Viêng Chăn trị giá 6 tỷ đô la, hay là các công trình thủy điện nhằm biến Lào trở thành "Bình điện của Đông Nam Á", trị giá gần 2 tỷ đô la. Theo số liệu của Viện Lowy, Úc, khoản nợ mà Lào phải gánh đã tăng từ dưới 4 tỷ đô la vào năm 2010 lên thành 10 tỷ vào năm 2019, trong đó nợ Trung Quốc là hơn 5 tỷ. GDP của Lào chỉ vào khoảng 18 tỷ đô la. Những khoản đầu tư này chưa mang lại hiệu quả kinh tế cao. Lào đang ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào tín dụng của Trung Quốc để chi trả các khoản nợ và duy trì cơ sở hạ tầng tại nước này. Đối với Cam Bốt, Trung Quốc từ năm 2012 đã là đối tác thương mại lớn nhất với tổng trị giá $18 tỷ đô la vào năm 2024. Cũng như đối với Lào, Trung Quốc đang giúp Cam Bốt phát triển cơ sở hạ tầng qua những dự án trọng điểm, như sân bay quốc tế Techo trị giá 2 tỷ đô la, đưòng cao tốc Phnom Penh-Sihanoukville trị giá 2 tỷ đô la và không thể không nhắc đến kênh đào Phù Nam, mà Việt Nam đã nhiều lần bày tỏ quan ngại, trị giá 1.7 tỷ đô la. Trung Quốc hiện đang đóng góp 1/3 tổng đầu tư nước ngoài FDI tại Cam Bốt. Quan hệ Trung Quốc - Cam Bốt không dừng lại ở hợp tác kinh tế mà còn liên quan đến quân sự, quân cảng Ream đã được sửa chữa với tiền của Trung Quốc và hai nước đã diễn tập quân sự ở đây. Năm ngoái, khi xung đột biên giới giữa Thái Lan và Cam Bốt bùng phát, tờ New York Times của Mỹ ghi nhận Trung Quốc hỗ trợ Cam Bốt khoảng 700 quả tên lửa cũng như đạn pháo cho các hệ thống pháo bắn loạt, pháo tự hành, và súng phòng không. Quân trang của Trung Quốc được bảo quản ở quân cảng Ream trước khi được chuyển ra mặt trận ở biên giới phía bắc với Thái Lan." Tầm ảnh hưởng của Trung Quốc ở hai nước L ào và Cam Bốt, đặc biệt là sự hiện diện quân sự của Trung Quốc ở Cam Bốt, dĩ nhiên là rất đáng lo ngại đối với Việt Nam, theo nhận định của nhà nghiên cứu Vũ Xuân Khang: "Việt Nam không mong muốn hai nước Lào và Cam Bốt trở thành căn cứ quân sự của bất kỳ nước nào, do vị trí địa lý quan trọng của cả hai. Việc Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng từ kinh tế, chính trị, đến quân sự ở hai nước láng giềng Đông Dương này là một mối lo đối với Hà Nội. Hiện nay Trung Quốc không có căn cứ quân sự ở Lào. Ở Cam Bốt thì sự hiện diện quân sự của Trung Quốc đang ngày càng lớn, nhưng vẫn còn hạn chế và kể từ năm 1991 Hiến pháp Cam Bốt cũng như Hiệp định Hòa bình Paris không cho phép một nước nào thiết lập căn cứ quân sự dài hạn ở đây. Việt Nam có cơ sở để lo ngại về sự hiện diện của Trung Quốc, nhưng cũng cần phải nhấn mạnh là Cam Bốt hiện nay không giống Khmer Đỏ, do chính quyền của gia đình cựu thủ tướng Hun Sen không có các hành động khiêu khích, quấy phá, hay bài Việt Nam. Trung Quốc cũng hiểu là họ phải tôn trọng quyền lợi an ninh chính đáng của Việt Nam ở Đông Dương, nếu không sẽ lại đẩy Việt Nam vào phe một cường quốc khác như trong giai đoạn Việt Nam liên minh với Liên Xô vào năm 1978  để chống lại ảnh hưởng của Trung Quốc tại Cam Bốt và chống lại Khmer Đỏ. Do đó Trung Quốc và Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì quan hệ trao đổi, hợp tác, để tránh xảy ra xung đột hay hiểu lầm về quan hệ của mình với hai nước Lào và Cam Bốt." Trong cuộc tranh giành ảnh hưởng với Trung Quốc tại Lào và Cam Bốt, hiện nay Việt Nam khai thác ngày càng nhiều thế mạnh về cơ sở hạ tầng kết nối với hai nước láng giềng. Cụ thể, từ năm 2001, cảng Vũng Áng ở tỉnh Hà Tĩnh, cảng lớn gần biên giới Việt-Lào nhất, đã được phát triển với ba bến tàu, trở thành một cửa ngõ hàng hải quan trọng của Lào. Hành lang Viêng Chăn - Vũng Áng chỉ dài 585km, tức là ngắn hơn khoảng 200 km so với tuyến đường qua ngỏ Bangkok đến cảng Laem Chabang của Thái Lan, giúp tiết kiệm thời gian vận chuyển và chi phí cho các doanh nghiệp Lào. Về phần Cam Bốt, một phần ba thương mại quốc tế của nước này là qua ngỏ sông Mekong và phụ thuộc vào các cảng của Việt Nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh và Cái Mép - Thị Vải, để tiếp cận đường biển. Trong nỗ lực thoát khỏi sự phụ thuộc đó, Phnom Penh đã cho xây kênh đào Funan Techo do Trung Quốc tài trợ, một tuyến đường thủy nội địa dài 180 km lấy nước từ sông Mekong và nối Phnom Penh với cửa ngõ hàng hải tại cảng Kep. Đáp lại, Hà Nội đã xây dựng tuyến đường dẫn dài 4,9 km từ thị trấn Hà Tiên, nằm sát biên giới đất liền của Cam Bốt, đến cảng Hà Tiên, cách Kep khoảng 25 km.  Có quy mô lớn hơn nhiều đó là dự án cảng nước sâu lưỡng dụng Hòn Khoai, tại tỉnh Cà Mau. Khi đi vào hoạt động, Hòn Khoai có thể trở thành trung tâm trung chuyển lớn, thậm chí lấn át cả dự án Kênh đào Funan Techo, nhờ khả năng tiếp nhận các tàu có kích cỡ vượt xa năng lực của các cảng Cam Bốt. Không chỉ phục vụ thương mại, cơ sở hạ tầng lưỡng dụng tại Hòn Khoai còn có thể hỗ trợ và giám sát một trong những hành lang hàng hải quan trọng nhất Đông Nam Á. Cảng này có thể đóng vai trò đối trọng chiến lược trước khả năng mở rộng ảnh hưởng của hải quân Trung Quốc tại Vịnh Thái Lan, đặc biệt là từ căn cứ hải quân Ream của Cam Bốt. Nói chung, trong cuộc tranh giành ảnh hưởng với Trung Quốc ở Lào và Cam Bốt, Việt Nam có những lợi thế nào và có những điểm bất lợi nào so với Bắc Kinh? Tiến sĩ Vũ Xuân Khang ghi nhận: "Lợi thế của Việt Nam bao gồm vị trí địa lý và quan hệ chính trị rất gắn bó với hai nước Lào và Cam Bốt. Đối với Lào thì Việt Nam đã giúp Lào có được cảng biển ở Vũng Áng, đây là điều mà Trung Quốc không thể cho Lào được, do tỉnh Vân Nam cũng nằm sâu trong đất liền. Việt Nam cũng có quan hệ đồng chí thân thiết với lãnh đạo Đảng và Nhà nước Lào, chưa có một lãnh đạo Lào nào có lịch sử chống Việt Nam. Trái lại, trong giai đoạn 1978-1988, Lào đã ngả về phe Việt Nam để chống Trung Quốc. Cam Bốt không giáp Trung Quốc nên sự hiện diện quân sự của Trung Quốc ở đây sẽ dễ bị phát hiện hơn trong tương lai và Trung Quốc sẽ khó can thiệp trực tiếp vào Cam Bốt. Trái lại, Việt Nam đang nỗ lực xây dựng cơ sở hạ tầng cảng biển ở phía Tây Nam để kiểm soát các hành động quân sự ở bờ biển Cam Bốt . Bất lợi của Việt Nam vẫn là hạn chế về nguồn lực và tiềm lực kinh tế. Trung Quốc là một siêu cường về mọi mặt, nên họ có thể dễ dàng chạy đua vũ trang với Việt Nam nếu cần. Trung Quốc là đối tác kinh tế hàng đầu của cả Lào và Cam Bốt, có thể dễ dàng sử dụng nguồn lực kinh tế đó gây áp lực buộc chính quyền hai nước không được quá thân thiết với Việt Nam. Chưa kể Trung Quốc có thể trực diện đối đầu với Việt Nam ở biên giới Việt-Trung, nếu Việt Nam có bất kỳ ý định nào biến Lào và Cam Bốt thành căn cứ quân sự để chống Trung Quốc."    

Việt Nam đã tái khởi động 2 dự án nhà máy điện hạt nhân đầu tiên, Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, đồng thời dự trù sau đó có thể sẽ tiến tới triển khai thêm các công nghệ lò phản ứng module nhỏ (SMR). Chưa biết các dự án đó sẽ được hoàn thành đúng kỳ hạn hay không, nhưng có nguy cơ Việt Nam sẽ thiếu hụt nhân lực để vận hành các nhà máy điện hạt nhân.  Việt Nam đã bắt đầu nghiên cứu phát triển điện hạt nhân từ đầu những năm 2000, nhằm đa dạng hóa nguồn cung và đáp ứng nhu cầu điện trong dài hạn. Sau quá trình khảo sát, tỉnh Ninh Thuận (cũ) đã được lựa chọn để xây dựng 2 nhà máy điện hạt nhân đầu tiên. Năm 2009, Quốc Hội thông qua chủ trương đầu tư dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận. Tuy nhiên, đến năm 2016, dự án bị tạm dừng "do điều kiện chưa cho phép". Mãi đến năm 2024, Quốc Hội Việt Nam mới thông qua quyết định khởi động lại dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận. Mục tiêu đề ra là đưa hai nhà máy này vào hoạt động vào năm 2035.  Trước mắt Việt Nam sẽ hợp tác với Nga để xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Ngày 23/3/2026, Việt Nam và Nga đã ký Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ Việt Nam. Nhà máy sẽ được xây dựng bằng công nghệ của Nga và được tài trợ bằng khoản vay từ Nga. Theo hãng thông tấn TASS, tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông EEF 2026 (01-04/09/2026), giám đốc điều hành Tập đoàn Năng lượng Hạt nhân Nhà nước Nga Rosatom, ông Alexey Likhachev, cho biết công tác thi công hợp đồng xây dựng và vận hành Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 “đang được tiến hành khẩn trương.” Cụ thể, "công tác soạn thảo hợp đồng và đạt được các thỏa thuận ràng buộc pháp lý về tiến độ và cấu trúc dự án đang được tiến hành khẩn trương. Lò phản ứng thế hệ III+ VVER-1200 đã được chọn cho dự án". VVER*1200 là một lò phản ứng áp dụng công nghệ mới nhất của Nga, có công suất khoảng 1.200 Megawatt. Còn về dự án Ninh Thuận 2, sau khi Nhật Bản rút, chính phủ Việt Nam hiện đang xem xét chọn một đối tác công nghệ "phù hợp". Hàn Quốc (với tập đoàn KEPCO) là một trong những đối tác tiềm năng đã bày tỏ mong muốn và sẵn sàng hợp tác toàn diện trong các khâu từ xây dựng nhà máy, vận hành, bảo đảm an toàn, cho đến đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, trả lời RFI Việt ngữ ngày 09/10/2026, giáo sư Phạm Duy Hiển, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt, cho rằng Việt Nam không thể nào hoàn tất được dự án nhà máy điện hạt nhân vào thời điểm 2035 như dự kiến, vì từ đây đến đó chỉ còn 10 năm: "Kinh nghiệm từ những nước đã làm như Bangladesh, từ lúc động thổ, bắt đầu xây dựng trên công trường thì phải mất 7 năm sau may ra mới đưa nhà máy vào vận hành được. Bangladesh đã lùi lại kế hoạch vận hành bao nhiêu năm rồi, lần này định là vào tháng 12 năm nay, nhưng không biết có làm được hay không.  Mà trước khi động thổ thì cần phải có một thời gian chuẩn bị nhiều, kể cả việc xét duyệt dự án thì phải mất mấy năm. Cho nên không thể nào năm 2035 mà xong được. Dự án nhà máy điện thứ hai thì Nhật đã rút lui rồi, bây giờ chắc là Hàn Quốc sẽ nhảy vào được thôi. Chưa có thông tin chính thức gì về chuyện này. Nhưng mà thực ra tôi nghĩ Việt Nam chỉ có thể xúc tiến một lúc một nhà máy thôi, sau đó từ từ tính sau, chứ nhân lực như thế này lấy đâu ra để mà làm nhiều được!" Một trong những vấn đề lớn nhất của Việt Nam hiện nay đó là đào tạo đủ nguồn nhân lực để vận hành các nhà máy điện hạt nhân một khi hoàn thành. Theo báo chí trong nước, trong cuộc họp báo của bộ Khoa Học và Công Nghệ tháng 9 vừa qua, ông Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam, đã nhìn nhận: "Kế hoạch quy hoạch phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử đã được ban hành, có đặt ra nhiệm vụ về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Tuy nhiên, việc triển khai đến nay vẫn chưa thực sự hiệu quả. Một phần vì thiếu kinh phí, phần khác do chưa xác định được đầy đủ những nhiệm vụ cụ thể và nhu cầu đối với công nghệ hạt nhân ở các bộ, ngành khác." Theo thẩm định, một nhà máy điện hạt nhân có thể cần khoảng 1.000 người, trong đó phần lớn là nhân viên vận hành, kỹ thuật và hỗ trợ (khoảng 700-800 người), còn đội ngũ nhân lực cốt lõi khoảng 200-300 người. Theo ông Trần Chí Thành, trước đây, Việt Nam đã từng cử gần 100 người sang Nga và Nhật Bản để đào tạo về điện hạt nhân. Tuy nhiên, sau khi trở về, một bộ phận trong số này đã chuyển sang làm việc ở những lĩnh vực khác. Số người quay lại làm việc trong lĩnh vực hạt nhân hiện có lẽ chỉ còn khoảng 30%. Vấn đề là ở Việt Nam hiện nay chưa có những chương trình đào tạo về kỹ thuật hạt nhân bài bản như các quốc gia khác, cho nên trước mắt vẫn phải đưa người đi đào tạo ở nước ngoài, chủ yếu chắc sẽ là ở Nga. Nhưng theo giáo sư Phạm Duy Hiển, quan trọng hơn hết là đào tạo được những chuyên gia đủ khả năng thẩm định để xét duyệt dự án nhà máy điện hạt nhân:  "Vấn đề này là tùy thuộc vào cách làm điện hạt nhân như thế nào. Nếu như làm điện hạt nhân để mà dần dần tiến đến làm chủ được công nghệ, tự anh có thể thay thế một phần công việc thì khác. Còn nếu như mà làm kiểu như để cho người ta chỉ đâu mình làm đó thì khác. Về cách thứ nhất, hai nước Hàn Quốc và Trung Quốc rất thành công, tức là họ có phần chuyển giao công nghệ từ bên ngoài. Sau khi chuyển giao công nghệ đó một thời gian tương đối ngắn thì họ có thể làm chủ được công nghệ, như là Hàn Quốc có thể tự xây dựng được nhà máy điện hạt nhân, thậm chí còn xuất khẩu được sang các nước khác. Trung Quốc cũng tự xây dựng được và do nhu cầu xây dựng trong nước rất  lớn cho nên họ tự lực cánh sinh được. Nhưng Việt Nam chưa chắc đã bắt chước như thế được, bởi vì lực lượng công nghiệp của Việt Nam thấp hơn nhiều so với hai nước đó. Thứ hai, nếu muốn làm điện hạt nhân mà dần dần làm chủ công nghệ thì trước hết phải có những người làm trong cái gọi Ủy ban an toàn quốc gia, tức là cơ quan tiếp nhận các kế hoạch của nước ngoài để tự xem xét, thẩm định, phán xét được các dự án đó, nhất là về mặt môi trường, về mặt địa chất. Hiện nay Việt Nam ngay chỗ đấy là cũng đã thiếu người rồi. Cũng đã có kế hoạch đào tạo, nhưng ta không nên hiểu đào tạo là cử người đi học ở nước ngoài. Đào tạo ở đây là phải thông qua làm việc trong nước, mà muốn làm như vậy thì Việt Nam phải cho chạy được một lò phản ứng công suất lớn, chứ còn công suất như lò Đà Lạt thì chỉ làm những việc ứng dụng thôi. Trước đây chính ông Putin, lúc bấy giờ đang làm thủ tướng, đã đề nghị Nga giúp Việt Nam xây một trung tâm hạt nhân như thế. Câu chuyện này đã nói từ cái năm 2010, nhưng cho đến bây giờ cũng chưa đâu vào đâu cả. Kinh nghiệm của nhiều nước là muốn có được người giỏi làm chủ được công nghệ thì phải đào tạo qua những cơ sở như thế. Chẳng hạn Bắc Triều Tiên cũng làm theo cách như vậy." Theo báo chí trong nước, Việt Nam đang triển khai dự án xây dựng một lò hạt nhân nghiên cứu mới tại Đồng Nai, với công suất dự kiến cao hơn khoảng 30 lần so với lò Đà Lạt. Nhưng đối với điện hạt nhân, quá trình đào tạo không thể thực hiện trong thời gian ngắn. Đội ngũ kỹ sư cần nhiều năm học tập, thực hành và tích lũy kinh nghiệm trước khi có thể đảm nhiệm các vị trí chuyên môn tại nhà máy. Về điểm này, giáo sư Phạm Duy Hiển ghi nhận: " Như Nga đã làm cho Bangladesh, tức là họ đưa những người chưa biết gì sang Nga để đào tạo cho các cơ quan pháp quy ở Bangladesh. Còn mình thì bây giờ sắp đến thì chưa biết sẽ làm như thế nào, nhưng phải có đàm phán về những chuyện đó. Chứ còn đào tạo người để điều khiển lò phản ứng thì không khó. Ta phải phân biệt với việc đào tạo những người để vận hành nhà máy điện hạt nhân. Còn những người tiếp thu được công nghệ và phát triển cho mình để làm chủ được công nghệ thì phải đào tạo cách khác, mất rất nhiều thời gian.  Nước Nga có những cơ sở đào tạo tốt lắm, ở nhiều nơi lắm. Trước đây mình đã dự định làm ( nhà máy điện hạt nhân ) rồi không làm nữa, nhưng mình cũng đã đưa người sang đào tạo bên đấy nhiều. Bây giờ cũng lâu rồi, mười mấy năm nay những người đó phân tán đi đâu hết. Nhưng đó cũng chỉ là những người được đào tạo để vận hành lò phản ứng."  

Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung giúp Việt Nam hưởng lợi từ chiến lược “Trung Quốc+1” của các doanh nghiệp nước ngoài. Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cũng chuyển hoạt động kinh doanh sang Việt Nam để “lách” các biện pháp hạn chế xuất khẩu trực tiếp từ Trung Quốc. Tính đến cuối tháng 09/2026, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký tại Việt Nam đạt 50,36 tỷ đô la, tăng 76,4% so với cùng kỳ năm trước. Đây là chiến lược ngoại giao đa chiều và tiếp cận đa hướng, “giữ thái độ cởi mở, duy trì hợp tác kinh tế với càng nhiều đối tác càng tốt”, theo nhận định của Ted Osius, nguyên đại sứ Mỹ tại Việt Nam, hiện là nhà đầu tư kiêm cố vấn tại thành phố Hồ Chí Minh, được Bloomberg trích dẫn ngày 11/07/2026. Trong chiến lược này, Việt Nam cố gắng duy trì cân bằng giữa hai cường quốc Mỹ và Trung Quốc, đồng thời là hai đối thủ thương mại. Mỹ giữ vai trò quan trọng vì là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, trong khi Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất, đặc biệt trong lĩnh vực cung cấp thiết bị điện tử. Trong cuộc cạnh tranh giữa hai cường quốc, Việt Nam bị chỉ trích là “sân sau” cho hàng Trung Quốc xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ cao nhất trong số các đối tác thương mại của Washington, khiến Mỹ đe dọa áp thuế cao. Gần đây, sau chuyến công tác tới New York của chủ tịch nước Tô Lâm, Hà Nội thông báo hai bên sắp đạt được thỏa thuận về thuế. Trả lời Bloomberg, ông Tô Lâm cho biết Việt Nam cam kết mua thêm các mặt hàng công nghệ cao như máy bay để thu hẹp thâm hụt thương mại. Ông cho rằng “hoạt động xuất khẩu của Việt Nam phù hợp với nhu cầu của Mỹ và không cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm của Hoa Kỳ”. Đọc thêmViệt Nam : Tổng bí thư, chủ tịch nước Tô Lâm chuẩn bị một vòng công du Âu – Mỹ Ngay sau đó, tổng thống Mỹ Donald Trump trải thảm đỏ, đón tiếp trọng thị chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Hai nước cũng gia hạn đình chiến thương mại. Liệu những dấu hiệu hòa hoãn này có lợi cho Hà Nội hay không ? Trả lời RFI Tiếng Việt, tiến sĩ Vũ Khang, chuyên nghiên cứu về Việt Nam, học giả thính giảng tại Khoa Chính trị học Đại học Boston tại Hoa Kỳ, nhận định Hà Nội chỉ có thể hưởng lợi khi mối quan hệ của hai đại cường Trung Quốc và Mỹ không quá hòa dịu cũng không quá đối đầu. RFI : Trong chuyến công du Mỹ từ ngày 23-25/09 của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tổng thống Donald Trump có nhiều cử chỉ hòa dịu. Nếu Washington và Bắc Kinh tiếp tục xu hướng hòa dịu, điều đó sẽ làm thay đổi bài toán cân bằng chiến lược của Hà Nội như thế nào ? Việt Nam sẽ có thêm dư địa hay là gặp nhiều thách thức hơn trong việc thúc đẩy quan hệ với Hoa Kỳ ? Tiến sĩ Vũ Khang : Quan hệ Mỹ-Trung có ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách ngoại giao đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam. Nền tảng chính sách này dựa vào một trật tự thế giới mở, nơi mà các cường quốc tôn trọng quyền lợi của các nước nhỏ và luật pháp quốc tế. Việt Nam không muốn một lần nữa bị đẩy vào thế bị động nếu như Mỹ và Trung Quốc bắt tay nhau và chia nhỏ thế giới thành các khu vực ảnh hưởng riêng biệt hoặc là hai nước này nổ ra một xung đột và bắt buộc Việt Nam phải chọn phe. Việt Nam được hưởng lợi nhiều nhất khi mà quan hệ Mỹ-Trung không quá thân thiện hay là cũng không quá thù địch. Trong trường hợp này, Việt Nam có thể hưởng lợi từ chuyển dịch vốn và nhà máy từ Trung Quốc và vẫn có thể duy trì được quyền tiếp cận thị trường Mỹ. Đọc thêmViệt Nam cố giữ cân bằng trong quan hệ với Mỹ và Trung Quốc Do vậy, việc Mỹ-Trung xoa dịu trong thời điểm áp lực thương chiến và địa-chính trị vấn đề Đài Loan đang ngày càng gia tăng sẽ giúp Việt Nam có thêm dư địa để giữ cả quan hệ với Trung Quốc và Mỹ ổn định. Và tất nhiên, từ góc nhìn của Việt Nam, việc hai nước này có mối quan hệ thân thiết với Hà Nội vẫn là điều ưu tiên trên hết. RFI : Tổng bí thư-chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm cũng có chuyến công tác New York từ ngày 20 đến 23/09. Chuyến đi của ông Tô Lâm có tạo ra được bước đột phá mới trong quan hệ Việt - Mỹ ? Vũ Khang : Chuyến đi của tổng bí thư-chủ tịch nước Tô Lâm đến Mỹ tiếp tục khẳng định đường lối đối ngoại độc lập tự chủ của Việt Nam và trong đó, Mỹ là một đối tác rất là quan trọng. Nếu nhìn vào lịch trình của ông Tô Lâm, một trong những chủ đề thảo luận chính lần này chính là mức thuế quan mà Mỹ có thể áp đặt lên Việt Nam. Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, chỉ trong 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã đạt mức thặng dư vượt trên 100 tỷ đô la Mỹ, tăng gần 23% so với cùng kỳ năm trước. Và mức thặng dư này đã đẩy Việt Nam lên vị trí số 1, cao hơn cả những đối tác thương mại lớn khác của Mỹ như là Trung Quốc, Mêhicô, Đài Loan về thâm hụt thương mại. Đọc thêmĐối tác châu Á giúp Việt Nam tạo thế cân bằng với nhà đầu tư phương Tây Ngoài vấn đề thuế quan, ông Tô Lâm cũng bày tỏ mong muốn doanh nghiệp Mỹ hỗ trợ Việt Nam đào tạo chuyên môn để có thể giúp Việt Nam tăng vị trí cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu và Mỹ sẽ tiếp tục mở rộng thị trường cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Đổi lại, Việt Nam vẫn sẽ sẵn sàng nhập khẩu sản phẩm công nghệ và dịch vụ từ Mỹ để làm giảm thâm hụt thương mại giữa hai bên. Tuy vậy, hiện giờ vẫn chưa có một thỏa thuận thuế quan nào đạt được giữa Mỹ và Việt Nam. RFI : Liệu sau chuyến công du này, vấn đề thuế quan Mỹ đối với Việt Nam sẽ tiến triển như thế nào trong thời gian tới ? Vũ Khang : Việt Nam mong muốn biến vấn đề thuế quan trở thành một lĩnh vực đôi bên cùng có lợi. Việt Nam muốn gia tăng giá trị sản phẩm xuất khẩu, đổi lại Mỹ có thể bán được nhiều hàng hóa và dịch vụ cho Việt Nam hơn. Tuy vậy, chính sách thuế quan của tổng thống Donald Trump nói chung lại luôn đặt quyền lợi của Mỹ lên trên hết, bất chấp ảnh hưởng tới hình ảnh hoặc là lòng tin của các đồng minh và đối tác đối với Mỹ. Việc tổng thống Trump sẵn sàng đánh thuế quan lên tất cả các đồng minh lâu năm cho thấy sự tương đồng về lợi ích chiến lược chưa chắc đã bảo đảm một mức thuế quan hợp lý cho cả hai bên. Chính sự khó đoán này khiến việc đạt được một thỏa thuận thuế quan rất là khó khăn đối với Việt Nam bởi vì nếu như lợi ích chiến lược hội tụ không thể bảo đảm cho một thỏa thuận thuế quan hợp lý thì chúng ta không có những cơ sở để đoán là Mỹ có thể áp đặt thuế quan một cái mức chấp nhận được. Đọc thêmBa cuộc điều tra của Mỹ và tác động đến thương mại với Việt Nam Và khó khăn hơn cho Việt Nam là việc Việt Nam luôn bị đẩy vào thế chống đỡ, kể cả khi Tòa án Tối cao đã bác bỏ mức thuế quan 20% mà Mỹ áp đặt đối với Việt Nam, bởi vì chính sách của tổng thống Trump phần lớn rất là khó đoán. Nếu nhìn rộng hơn về vấn đề thuế quan và quan hệ tay ba Mỹ, Việt Nam và Trung Quốc, chúng ta có thể thấy Việt Nam hoàn toàn không muốn bị đặt vào một tình thế phải chọn một trong hai. Nếu như Mỹ đặt điều kiện Việt Nam ngả về Mỹ để đổi lại một mức thuế quan thấp thì Việt Nam sẽ ngay lập tức đối diện áp lực từ Trung Quốc khi mà Bắc Kinh cũng đã cảnh cáo các quốc gia không nên theo phe Mỹ để phân tách kinh tế khỏi Trung Quốc trong trường hợp mà Mỹ sử dụng thuế quan để đạt được mục đích đó. Đối với Việt Nam, chọn bên nào cũng sẽ bất lợi. RFI : Vậy đâu là những khác biệt và trở ngại trong quan hệ Việt - Mỹ hiện nay, bất chấp lợi ích chiến lược ngày càng hội tụ giữa hai nước ? Vũ Khang : Vào đầu tháng 7 năm nay, tàu sân bay Mỹ George Washington đã ghé thăm cảng Đà Nẵng. Chuyến thăm này cho thấy hai quốc gia vẫn có những lợi ích chung, như là duy trì môi trường hòa bình ổn định dựa trên luật pháp quốc tế ở Biển Đông bất chấp những bất đồng về thuế quan. Đọc thêmLần đầu tiên từ ba năm qua, một tàu sân bay Mỹ thăm Việt Nam Cũng có những tin đồn là Việt Nam sẽ mua vũ khí sát thương từ Mỹ như máy bay F-16, máy bay vận tải C-130 hay là trực thăng S-92. Nếu như Việt Nam mua vũ khí của Mỹ trong thời gian sắp tới thì đây sẽ là một mũi tên trúng hai mục đích. Thứ nhất, Việt Nam vừa có thể hiện đại hóa và đa dạng hóa nguồn cung vũ khí khỏi Nga. Thứ hai, Việt Nam vừa có thể làm giảm thâm hụt thương mại với Mỹ. Tuy vậy, vẫn có những khác biệt rất lớn về kỳ vọng của mối quan hệ Việt - Mỹ bất chấp những lợi ích chiến lược ngày càng hội tụ. Trong khi Mỹ mong Việt Nam có thể tham gia một liên minh chống Trung Quốc hay là ít nhất là ngả về phía Mỹ thì Việt Nam vẫn chỉ coi Mỹ là một trong nhiều đối tác chiến lược toàn diện của mình và vẫn mong muốn duy trì chính sách đối ngoại « Bốn Không », bao gồm Việt Nam sẽ không đứng về phía nước này để chống lại nước kia hoặc là Việt Nam sẽ không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự ở trên lãnh thổ của mình. Đọc thêmViệt Nam và Hoa Kỳ, những đồng minh tình thế ? Chính sự chênh lệch về kỳ vọng trong mối quan hệ này có thể dẫn tới những bất đồng chính sách về Trung Quốc giữa Mỹ và Việt Nam. Trong hoàn cảnh xấu nhất, Mỹ hoàn toàn có thể trả đũa Việt Nam nếu như Washington thất vọng về việc lôi kéo Hà Nội vào một liên minh chống Trung Quốc không thành. Những biện pháp trả đũa đó có thể đến từ thuế quan hay là những cấm vận về kinh tế nếu như Hà Nội không cải thiện về hồ sơ nhân quyền mặc dù là Mỹ và Việt Nam đã có những đối thoại về sự khác biệt về những vấn đề này. RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn Tiến sĩ Vũ Khang, học giả thính giảng tại Khoa Chính trị học Đại học Boston tại Hoa Kỳ.

Hợp tác về công nghệ lượng tử giữa Việt Nam và Pháp, đặc biệt là với Khu đô thị khoa học công nghệ Paris-Saclay, đang trở thành trọng tâm trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa Hà Nội và Paris, trong bối cảnh Việt Nam muốn đưa công nghệ lượng tử vào nhóm công nghệ chiến lược quốc gia. Công nghệ lượng tử được coi là một trong những trụ cột chiến lược quan trọng nhất của kỷ nguyên công nghệ mới, với tiềm năng tạo ra đột phá trong an ninh mạng, tài chính, y tế, năng lượng, vật liệu mới và trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ lượng tử cũng mang ý nghĩa chiến lược đối với quốc phòng, an ninh, kinh tế số và năng lực cạnh tranh quốc gia.   Do các tiềm năng to lớn đó, nhiều quốc gia như Pháp, Nga, Mỹ, Liên Hiệp Châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản… đã đầu tư hàng tỷ đôla vào nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các nền tảng tính toán lượng tử, truyền thông lượng tử và cảm biến lượng tử. Trong chuyến thăm chính thức nước Pháp ( 10 và 11/09/2026 ), khi gặp tổng thống Emmanuel Macron, tổng bí thư đảng Cộng sản kiêm chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm đã đề nghị Paris “hỗ trợ Việt Nam từng bước phát triển công nghệ lượng tử.” Trong chuyến đi này, ông Tô Lâm đã đến thăm Paris-Saclay là thung lũng công nghệ và khu đô thị khoa học hàng đầu của Pháp, cụ thể là đã đến thăm Ủy ban Năng lượng nguyên tử Pháp (CEA) và trung tâm nghiên cứu của tập đoàn công nghệ Thales, để thúc đẩy hợp tác giữa hai nước về công nghệ. Khả năng hợp tác về công nghệ lượng tử đã được nêu lên trong cuộc gặp giữa lãnh đạo Việt Nam với các nhà khoa học gốc Việt làm việc tại Paris - Saclay, trong đó có giáo sư Lại Ngọc Điệp, hiện giảng dạy tại École Normale Supérieure Paris-Saclay, Đại học Paris-Saclay. Trả lời RFI Việt ngữ qua điện thoại ngày 19/09/2029, giáo sư Lại Ngọc Điệp trước hết giải thích về tầm quan trọng của công nghệ lượng tử: “Công nghệ lượng tử những năm gần đây được nói rất nhiều ở các nước đã phát triển rồi và các nước như Việt Nam thì cũng bắt đầu phải nói đến, bởi vì công nghệ lượng tử là một cái gì đó rất mới, có những tính chất rất ưu việt so với các công nghệ “cổ điển”. Ví dụ như máy tính lượng tử hay truyền thông lượng tử dựa vào tính chất vật lý lượng tử nên thao tác tính toán sẽ nhanh hơn rất nhiều so với các máy tính cổ điển. Thực ra bản chất thì hiệu ứng lượng tử đã xuất hiện ở trong các công nghệ trước đây, như laser hay là các pin Mặt trời, v.v… Tuy vậy, các hiệu ứng đấy xảy ra ở trạng thái là một tập hợp nhiều hạt. Cho nên các hiệu ứng lượng tử đặc biệt thì lại không được sử dụng và quan sát được. Ngày nay, dựa trên công nghệ khoa học tiên tiến, người ta có thể thao tác các hạt vật chất ở cấp độ nhỏ nhất có thể. Ví dụ như người ta nói đến nguyên tử, hay nói đến một hạt electron, hay là ánh sáng thì người ta nói đến một hạt photon. Khi mà công nghệ cho phép thao tác ở một hạt cơ bản như vậy thì chúng ta sẽ khai thác được hiệu ứng lượng tử. Và như vậy chúng ta có thể tạo được các sản phẩm gọi là lượng tử, ví dụ như máy tính lượng tử hay truyền thông lượng tử. Ở các nước phát triển, người ta đã có những nền tảng về mặt lý thuyết, cũng như là công nghệ cho phép họ thực hiện được các sản phẩm lượng tử như vậy, chẳng hạn như Pháp có rất nhiều người được giải Nobel về lượng tử, có rất nhiều phòng thí nghiệm. Cho nên, khoảng 10 năm trở lại đây thì họ đã  có những start-up để đưa ra các sản phẩm lượng tử, như máy tính lượng tử hay truyền thông lượng tử. Máy tính lượng tử là một máy tính mà về mặt lý thuyết ưu việt so với máy tính cổ điển, tức là nó có thể giải quyết được các bài toán lớn mà máy tính cổ điển phải dùng đến cả 500 năm thì bây giờ máy tính năng tử nó sẽ cho cho phép giải quyết trong vòng vài phút hoặc vài giờ. Nhưng tính ưu việt đấy chỉ giải quyết các bài toán lớn, ví dụ như dự báo thời tiết, sản xuất thuốc, hay điều trị bệnh cần phải có một số lượng tính toán khổng lồ và cần một thời gian nhanh thì máy tính lượng tử sẽ phát huy được tính ưu việt. Về truyền thông thì chúng ta biết là ngày nay internet đã phát triển rất mạnh và có lẽ là trao đổi cũng rất là thuận tiện. Nhưng truyền thông hiện tại là truyền thông “cổ điển”, tức là nếu ai đấy muốn nghe thông tin mà chúng ta trao đổi thì người ta hoàn toàn có thể nghe được. Khi chúng ta truyền tải thông tin thông qua internet thì thực ra là chúng ta đang làm các qubit vào các chùm laser, mỗi một qubit như vậy sẽ được thể hiện thông qua hàng tỷ photon. Nếu ai đấy muốn nghe trộm thì chỉ cần ngắt 1.000 photon là có thể đọc được thông tin chúng ta truyền tải, mà đối tác của chúng ta hoàn toàn không biết là có người nghe trộm. Truyền thông cổ điển là truyền thông thực ra không bảo mật. Một số ngành nghề có nhu cầu truyền thông bảo mật hơn, như quân đội, công an, hay một số ngành nghề khác. Lúc ấy lượng tử phát huy được thế mạnh, bởi vì truyền thông bằng phương pháp lượng tử tức là thay vì gửi một tỷ photon cho một qbit, thì bây giờ chúng ta sẽ gửi một photon thôi. Photon là hạt cuối cùng của ánh sáng rồi nó không thể được chia đôi nữa, vì vậy khi chúng ta dùng một photon để truyền tải một qbit đi, nếu có ai đấy nghe trộm chúng ta hoàn toàn biết được là thông tin của chúng ta đã bị lộ.  Công nghệ lượng tử hiện được Việt Nam xếp vào nhóm công nghệ chiến lược quốc gia, theo danh mục hồi tháng 5 của Chính phủ. Hệ sinh thái lượng tử trong nước cũng đang hình thành, với Mạng lưới đổi mới sáng tạo và chuyên gia công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum) thành lập tháng 8/2025, kết nối nhà khoa học, trường đại học, doanh nghiệp và các công ty khởi nghiệp start - up. Về tiềm năng phát triển công nghệ lượng tử ở Việt Nam, giáo sư Lại Ngọc Điệp nhận định:  “Có lẽ Việt Nam sẽ gặp khó khăn, bởi vì bao nhiêu năm chúng ta đã không có điều kiện để làm nghiên cứu sâu, cho nên có rất nhiều lĩnh vực mà chúng ta thua kém các nước phát triển. Riêng về lượng tử thì lại càng kém hơn, bởi vì đó là một môn vật lý khó khăn hơn, thế hệ trẻ cũng không học nhiều, thành ra chúng ta bây giờ thiếu gần như ở tất cả các công đoạn, thiếu về công nghệ lõi, không có các phòng thí nghiệm, trang thiết bị, dây chuyền sản xuất và ngay cả nhân lực cũng không có. Bây giờ muốn tham gia cuộc chơi này, chúng ta phải có một kế hoạch làm việc rất bài bản, để sau 5, năm 10 năm có thể bắt kịp với thế giới, để tham gia cuộc đua lượng tử và sau đấy thì sẽ mang các ứng dụng lượng tử đấy vào các ngành nghề. Vậy thì Pháp nói chung và trung tâm công nghệ Paris-Saclay nói riêng có thể hỗ trợ như thế nào cho Việt Nam phát triển ngành công nghệ lượng tử ? Giáo sư Lại Ngọc Điệp nhấn mạnh là trong lĩnh vực này, Việt Nam phải tự lực nhiều hơn: Nếu nói về tham gia con đường lượng tử thì Việt Nam cũng không phải là bắt đầu bằng con số 0. Chúng ta rất mạnh về mảng lý thuyết, tính toán. Tức là nhiều người làm về toán học, về lý thuyết, hoặc là tin học của Việt Nam đang tham gia vào chuỗi lượng tử này và làm rất mạnh ở phần tính toán. Thế nhưng, phần thực nghiệm, mà Việt Nam gọi là công nghệ lõi, thì chúng ta Việt Nam lại không có những phòng thí nghiệm lượng tử, cũng như không có nhân lực về thực nghiệm.  Riêng về mặt này thì Pháp lại rất mạnh, bởi vì Pháp đã có nền khoa học phát triển rất lâu đời về mặt lý thuyết cũng như thực nghiệm. Vật lý lượng tử phát triển rất mạnh ở các cấp độ, từ trường đại học cho đến các trung tâm nghiên cứu và nằm rải rác trên toàn nước Pháp. Thế nhưng, ở Pháp có lẽ có hai cực rất mạnh về lượng tử, được thể hiện qua các giải Nobel chẳng hạn như cực Paris - Saclay hiện đang xếp số 13 của thế giới. Cực thứ hai nằm ở trong Paris cũng đã từng đoạt giải Nobel và cũng phát triển về lượng tử rất mạnh. Paris- Saclay rất là mạnh bởi vì họ đã có hai, ba giải Nobel liên quan đến lượng tử. Ngoài các giải Nobel ra thì các nhóm nghiên cứu rất là mạnh và họ đã chuyển thành các start-up ( công ty khởi nghiệp). Nếu nói về máy tính lượng tử thì là đã có hai start-up thuộc đại học Paris - Saclay là Quandela, máy tính lượng tử dựa trên công nghệ photon, và cái công ty thứ hai là Pasqal, sản xuất máy tính điện tử dựa trên công nghệ nguyên tử. Đại học Paris-Saclay rất mạnh cả về nghiên cứu cũng như công nghệ, khi tổng bí thư - chủ tịch nước sang thăm Pháp thì không có lý do gì lại không thăm và trao đổi với đại học Paris-Saclay, nhờ họ giúp đỡ để chúng ta có thể học tập và sau này có thể phát triển, làm việc với họ. Thế nhưng, chuyến thăm của tổng bí thư do thời gian hơi ngắn nên một số dự định ban đầu đã không được thực hiện. Tổng bí thư có gặp một số đơn vị như là Thales hay CEA ( Ủy ban Năng lượng Nguyên tử ) hay Viện Bách Khoa Paris, nhưng họ không đề cập đến công nghệ lượng tử, chỉ đề cập đến những vấn đề khác như năng lượng, không gian hay AI ( trí tuệ nhân tạo ). Thực ra một cuộc gặp về công nghệ lượng tử đã được lên kế hoạch nhưng không thực hiện được. Chỉ có trong cuộc gặp của tổng bí thư với lại 7 chuyên gia gốc Việt ở Pháp, chúng tôi có trao đổi với tổng bí thư cùng với các cán bộ cao cấp là chúng ta có những người Việt làm việc về lĩnh vực lượng tử này, cũng như là nhiều đối tác của Pháp cũng rất là nhiệt tình đối với khoa học Việt Nam nói chung và đối với công nghệ lượng tử nói riêng. Chúng ta nên tận dụng đội ngũ khoa học gốc Việt, cũng như sự hợp tác của Pháp trong lĩnh vực lượng tử để có thể phát triển khoa học lượng tử trong nước, mà thực ra là phát triển công nghệ lõi, tức là thực nghiệm cũng như đào tạo con người. Pháp cũng coi lượng tử là một công nghệ chiến lược và họ đầu tư khá nhiều tỷ euro cho việc phát triển công nghệ này. Vì vậy họ cũng chỉ có thể giúp đỡ chúng ta ở một phần nào đấy, tức là có thể giúp đào tạo nghiên cứu sinh hoặc là đào tạo master. Tôi nghĩ rằng Việt Nam, như cuộc trao đổi của chúng tôi với tổng bí thư, phải phát triển công nghệ lượng tử một cách độc lập, tự lực, bằng chính con người của Việt Nam, hoặc tận dụng nguồn trí thức Việt Kiều, những người tâm huyết muốn phát triển công nghệ đó cho Việt Nam.  Như giáo sư Lại Ngọc Điệp có nói ở trên, trong số hai start-up ở Paris-Saclay, có công ty Quandela chuyên phát triển công nghệ máy tính lượng tử sử dụng photon. Theo báo chí Việt Nam, trong khuôn khổ chuyến thăm Pháp của ông Tô Lâm, lãnh đạo tỉnh Gia Lai đã đến tham quan nhà máy sản xuất công nghệ lượng tử của Quandela, tìm kiếm cơ hội hợp tác trong lĩnh vực lượng tử. Chuyến thăm diễn ra ngay trước thời điểm triển khai máy tính lượng tử quang tử Âu Cơ, dự kiến được thiết lập tại Trường Đại học Quang Trung (QTU), tỉnh Gia Lai, thông qua hợp tác giữa Quandela và với công ty khởi nghiệp Quanova của Việt Nam, với sự hỗ trợ tài chính của Nam Á Bank. Thỏa thuận hợp tác giữa Quandela và Quanova đã được chính thức hóa trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam – Pháp, nhân chuyến thăm Pháp của tổng bí thư, chủ tịch nước Tô Lâm. Theo thỏa thuận, Quanova đóng vai trò là nhà tích hợp chiến lược cho Quandela tại thị trường Việt Nam, dựa trên nền tảng đã được triển khai giữa Quandela và các đối tác Việt Nam. Một trong những sáng kiến cụ thể đầu tiên trong khuôn khổ hợp tác với Quanova là chương trình đào tạo công nghệ lượng tử tại Trường Đại học Quang Trung. Quanova sẽ đại diện cho Trường Đại học Quang Trung (QTU) và Nam A Bank hợp tác cùng Quandela triển khai các hoạt động phát triển, tích hợp và thương mại hóa các giải pháp dựa trên công nghệ tính toán lượng tử quang học.

Úc và Việt Nam tăng cường hợp tác trong 3 lĩnh vực trọng điểm: Khai thác khoáng sản thiết yếu, công nghệ bán dẫn và công nghệ mới nổi, xây dựng chuỗi cung ứng chip. Đây cũng là những nội dung chính trong kế hoạch 10 nhóm công nghệ chiến lược nhằm nâng cao năng lực tự chủ của Việt Nam. Úc nổi tiếng về công nghệ khai khoáng và vị thế cường quốc tầm trung, tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam hợp tác mà không chịu áp lực phải “chọn phe” giữa Mỹ và Trung Quốc. Tuyên bố chung về nâng cao sức chống chịu kinh tế và Tuyên bố tầm nhìn kết nối khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, được ký nhân chuyến công du Úc của tổng bí thư-chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 08/2026, mở ra “tiềm năng rất lớn”. Trả lời phỏng vấn RFI Tiếng Việt, tiến sĩ Nguyễn Thế Phương, chuyên ngành an ninh hàng hải, Đại học New South Wales, Canberra, Úc, nhận định hai tuyên bố trên “bao hàm yếu tố khai thác khoáng sản đất hiếm và chuyển giao công nghệ”. Khai thác khoáng sản thiết yếu Khoáng sản thiết yếu được đặc biệt chú trọng do nhu cầu chung gia tăng và Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi số, công nghệ xanh. Nghị định ngày 02/07/2025 liên quan đến Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Địa chất và Khoáng sản nêu rõ : “Khoáng sản chiến lược quan trọng gồm khoáng sản phóng xạ, đất hiếm và các khoáng sản thiết yếu khác phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững và tăng cường quốc phòng, an ninh của đất nước”. (1) Việt Nam có trữ lượng lớn khoáng sản quý hiếm, đặc biệt trữ lượng đất hiếm đứng thứ 6 thế giới (3,5 triệu tấn), nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Tuy nhiên, triển vọng đang mở ra khi Việt Nam và Úc thúc đẩy hợp tác “khai thác khoáng sản thiết yếu”. Đây là yếu tố đầu tiên trong “ba mảng hợp tác” song phương, theo giải thích của tiến sĩ Nguyễn Thế Phương : “Khai thác khoáng sản thiết yếu sẽ tập trung vào ba điểm. Trước tiên là đầu tư và chuyển giao công nghệ chế biến sâu. Hai nước sẽ cố gắng là đẩy mạnh thu hút các tập đoàn lớn của Úc trong lĩnh vực tài nguyên khoáng sản đầu tư vào Việt Nam trong các dự án thăm dò, khai thác, đặc biệt là chế biến sâu các khoáng sản tại Việt Nam thay vì Việt Nam chỉ xuất khẩu quặng thô. Thứ hai, Úc sẽ hỗ trợ Việt Nam xây dựng toàn bộ quá trình áp dụng các tiêu chuẩn mới và quá trình truy xuất nguồn gốc. Tại vì như chúng ta biết, lĩnh vực khai thác, cũng như xuất khẩu các loại khoáng sản, đặc biệt là đất hiếm trên thế giới, hiện giờ bây giờ là lĩnh vực cạnh tranh mà muốn tham gia vào toàn bộ quy trình này ở mức độ toàn cầu thì phải có tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc minh bạch. Do đó, Úc sẽ là nước hỗ trợ Việt Nam trong việc xây dựng toàn bộ hệ thống quy chuẩn này, giúp cho Việt Nam có đủ điều kiện tham gia vào chuỗi công ứng công nghệ cao do Mỹ dẫn dắt. Đọc thêmBang giao Úc-Việt: 63 năm nhìn lại Điểm thứ ba là cả hai bên sẽ thiết lập cơ chế đối thoại cấp bộ trưởng về năng lượng khoáng sản. Cơ chế này sẽ triển khai định kỳ. Thông qua cơ chế này, hai bên mong muốn là sẽ gỡ bỏ các rào cản chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp hai bên kết nối và xây dựng chuỗi cung ứng khoáng sản tự chủ và minh bạch. Đây là điểm mà chưa nước nào có, mới chỉ có Úc và Việt Nam có. Đây là những vấn đề liên quan đến khoáng sản thiết yếu”. Đây là điểm được nêu trong “Chiến lược địa chất, khoáng sản và công nghiệp khai khoáng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” được công bố ngày 01/04/2023, với những nhiệm vụ trọng tâm : Đẩy mạnh điều tra, thăm dò, đánh giá, xác định trữ lượng và tài nguyên đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội ; cập nhật, đồng bộ quy hoạch và cơ sở dữ liệu ; tăng cường quản lý tài nguyên, cấp phép và kiểm soát hoạt động khai thác, bảo đảm khai thác tiết kiệm, hiệu quả ; phát triển công nghệ chế biến sâu, nâng cao giá trị khoáng sản, ứng dụng thiết bị hiện đại, tái chế, giảm chất thải, bảo vệ môi trường ; ưu tiên khoáng sản chiến lược ; bảo đảm nguồn nguyên liệu trong nước, an ninh quốc gia và phát triển bền vững. (2) Công nghệ bán dẫn và công nghệ mới nổi Mảng hợp tác thứ hai sẽ là công nghệ bán dẫn và công nghệ mới nổi. Ngày 30/04/2026, Việt Nam công bố Danh mục công nghệ chiến lược, gồm 10 nhóm, trong đó có công nghệ số, năng lượng và vật liệu tiên tiến, chip bán dẫn… và hàng loạt sản phẩm công nghệ chiến lược trọng điểm như : AI, chip bán dẫn, hydrogen xanh, công nghệ lượng tử, vệ tinh quỹ đạo thấp nhằm thúc đẩy tự chủ công nghệ. (3) Việt Nam cũng đề ra chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050, theo đó mục tiêu đến 2050 có 300 công ty thiết kế, 3 nhà máy chế tạo chip, 20 nhà máy đóng gói và kiểm thử (OSAT), đào tạo hơn 100.000 kỹ sư/cử nhân ngành bán dẫn. (4) Lộ trình được chia thành ba giai đoạn : Giai đoạn 1 (2024-2030) : Hình thành nền tảng, thu hút FDI, phát triển nhân lực ; Giai đoạn 2 (2030-2040) : Trở thành trung tâm công nghiệp bán dẫn - điện tử toàn cầu ; Giai đoạn 3 (2040-2050) : Là nước đi đầu, làm chủ R&D trong bán dẫn. Úc sẽ hỗ trợ Việt Nam như thế nào trong quá trình này ? Tiến sĩ Nguyễn Thế Phương giải thích : “Úc cũng là một quốc gia đóng vai trò tác nhân kết nối các hệ sinh thái công nghệ của cả hai bên. Điểm này liên quan đến những yếu tố, ví dụ đào tạo nguồn nhân lực, thúc đẩy Trung tâm Công nghệ Chiến lược Việt-Úc. Đây là giai đoạn hai và sẽ tập trung vào một số loại công nghệ, ví dụ như là trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử và mạng viễn thông thế hệ mới. Chúng ta biết là Úc là quốc gia nói tiếng Anh và có hệ thống các trường đại học đào tạo đứng top đầu thế giới, gần Việt Nam. Cho nên Việt Nam mong muốn trở thành một hub đào tạo để Việt Nam có thể tiếp cận các loại công nghệ mới. Đọc thêmÚc và Việt Nam nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược toàn diện Điểm thứ ba là xây dựng chuỗi cung ứng chip. Việt Nam hiện tại đang đóng góp vai trò là trung tâm đóng gói kiểm thử và sản xuất cho hệ sinh thái chip. Trong khi Úc có thể bảo đảm nguồn nguyên liệu đầu vào tại vì Úc có các loại khoáng sản rất quan trọng : silicon, lithium, kim loại hiếm và Úc có nền tảng thiết kế chip cũng tương đối ổn. Đó là về công nghệ bán dẫn, công nghệ mới nổi”. Trung tâm Công nghệ Chiến lược Việt-Úc (AVSTC) được thành lập ngày 11/06/2025 nhằm thúc đẩy hợp tác trong các công nghệ mới và trọng yếu, tạo điều kiện đổi mới sáng tạo, tăng cường khả năng chống chịu trước các mối đe dọa mạng trên toàn cầu. Giai đoạn II của Trung tâm Công nghệ Chiến lược Úc-Việt đã được công bố tháng 08/2026. Phát triển năng lượng sạch và chuyển giao công nghệ sạch Cả Việt Nam và Úc đều cam kết mạnh mẽ “đạt được phát thải ròng bằng không” vào năm 2050. Theo trang web của chính phủ Úc liên quan đến Viện trợ phát triển tại Việt Nam, chính quyền Canberra cam kết “hợp tác với Việt Nam để hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng”. Úc sẽ hỗ trợ chuyển giao công nghệ sạch, theo giải thích của tiến sĩ Nguyễn Thế Phương. “Quan hệ song phương thời gian tới sẽ ảnh hưởng vào những điểm như sau : Thứ nhất là phát triển năng lượng tái tạo và hydrogen xanh. Úc có thế mạnh vượt trội về công nghệ điện gió ngoài khơi. Việt Nam đang phát triển về offshore wind - điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và hydrogen xanh. Ở mảng này, hai bên sẽ tăng cường hợp tác chuyển giao công nghệ và xây dựng các sàn giao dịch và các dự án sản xuất hydro ammonia tại Việt Nam. Điểm này được nhắc tới trong chuyến thăm của chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm. Thứ hai, ngoài năng lực thì cần phải có tài chính. Úc sẽ là nước giúp Việt Nam phát triển “tài chính xanh” và hỗ trợ chuyển giao năng lượng. Úc thông qua các gói viện trợ phát triển cũng như là các quỹ đầu tư tư nhân để giúp Việt Nam hiện đại hóa hạ tầng lưới điện, tăng khả năng hấp thụ nguồn năng lượng tái tạo. Bởi vì ngoài xây dựng nguồn năng lượng phát điện thì đấu nối là điều rất là quan trọng. Nếu không có đấu nối thì cũng không phát huy tối đa được các dự án điện xanh. Trong vòng 5, 6 năm trở lại đây, Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn trong việc đấu nối. Úc sẽ giúp Việt Nam về mặt tài chính, các quỹ để phát triển lĩnh vực này. Đọc thêmViệt Nam phải nhập khẩu than từ Úc để đáp ứng nhu cầu năng lượng Phần thứ ba là thương mại năng lượng. Trong ngắn và trung hạn, Úc sẽ bảo đảm cung cấp nguồn khí hỏa lỏng tự nhiên và than sạch ổn định cho Việt Nam, giúp Việt Nam bảo đảm an ninh năng lượng trong quá trình chuyển đổi dần sang nguồn năng lượng xanh. Đây cũng là một điểm khá là quan trọng. Sau xung đột ở eo biển Hormuz, có thể thấy rằng bảo đảm được nguồn cung năng lượng cho nền kinh tế vận hành là một chuyện rất quan trọng và nó không chỉ liên quan tới kinh tế mà còn liên quan tới an sinh xã hội. Và một trong những điểm mà Việt Nam ưu tiên trong thời điểm hiện tại là bảo đảm quá trình nhập khẩu năng lượng, cũng như là nguồn cung năng lượng được ổn định. Nền kinh tế với mục tiêu 10%, để đạt được mục tiêu đó thì đảm bảo năng lượng sẽ là một trong cái chiến lược ưu tiên cốt lõi. Và Úc sẽ giúp Việt Nam trong việc bảo đảm, ví dụ về than sạch, khí hóa lỏng. Bởi vì bản thân Úc cũng có trữ lượng lớn các loại khoáng sản này”. Tiến sĩ Nguyễn Thế Phương cho rằng với mối quan hệ song phương phát triển tốt đẹp như hiện nay, Việt Nam kỳ vọng rằng Úc sẽ là một đối tác cung cấp những khoáng sản, năng lượng, công nghệ, kiến thức trong việc phát triển lĩnh vực khoa học công nghệ và năng lượng.

Theo các số liệu chính thức, chỉ trong 8 tháng đầu năm nay (2026), Việt Nam đã tiếp đón gần 16 triệu du khách quốc tế, tăng 14,4 % so với cùng kỳ năm ngoái. Ngành du lịch Việt Nam còn có tham vọng sẽ tiếp đón tổng cộng 25 triệu du khách trong năm nay. Thế nhưng, khi trao đổi với RFI Việt ngữ, một số doanh nghiệp tham gia Hội chợ du lịch quốc tế IFTM Top Resa tại Paris ( 15-17/09/2026 ) đều than phiền là số khách của họ, ít ra là từ châu Âu, vẫn chưa tăng trở lại như trước đây, phần lớn là do tác động của chiến tranh Trung Đông. Trả lời RFI Việt ngữ tại hội chợ IFTM Top Resa, cô Đào Thị Thùy Linh, giám đốc công ty Asia Viva Travel, được thành lập năm 2019, chủ yếu phục cho du khách châu Âu ( Pháp,Ý, Tây Ban Nha, Bắc Âu…) , cho biết:  “Con số của Nhà nước là con số ghi nhận khi nhập cảnh và xuất cảnh. Thực tế con số tại các doanh nghiệp thì có một sự sụt giảm, như tại công ty Asia Viva Travel. Chúng tôi có ghi nhận sự sụt giảm nghiêm trọng vào khoảng tháng 2 và tháng 3, thậm chí là tháng 5, tháng 6. Tuy nhiên, từ cuối tháng 6 đến tháng 9/2026, chúng tôi đã ghi nhận sự sôi động trở lại của những giao dịch từ những đơn vị đã chốt đơn cho cuối năm nay và năm sau.   Thẳng thắn mà nói thì vẫn còn những sụt giảm và vắng vẻ hơn. Khách có xu hướng sẽ chốt sát nút hơn so với trước đây. Trước đây họ có thể chốt từ 3 đến 6 tháng trước, nhưng bây giờ họ có thể chốt tháng trước, tháng sau. Thời gian họ quyết định sẽ sát hơn, tùy thuộc vào chuyến bay, rồi sẽ nhìn vào tình hình quốc tế xem có ổn định chưa thì họ mới quyết định có chốt đi hay không. Với khoảng 30, 40 nhân sự khối văn phòng, với các anh chị em hướng dẫn viên, hay những bà con làm ở tuyến điểm, hoặc là chèo đò, lái xe, tôi nghĩ rằng đó là một sự thách thức đối với cả tất cả chúng tôi. Bởi vì tính chất và số lượng tour giảm, thậm chí khách cũng chọn lựa những phương thức tiết kiệm hơn, hoặc là họ dùng AI để có thể tự liên hệ, dẫn đến sụt giảm về việc làm, sụt giảm về kinh doanh. Có thể họ hỏi rất là nhiều, nhưng tỷ lệ chốt đơn lại giảm. Đó là một trong những thách thức để chúng tôi duy trì và vận hành doanh nghiệp của chúng tôi.  Về phần mình, ông Edouard Georges, chủ tịch công ty lữ hành Phoenix Voyages, giải thích:  “Chiến tranh Iran đã tác động rõ rệt đến lượng khách đến Việt Nam: Các hãng hàng không vùng Vịnh đã tạm ngưng hoặc cắt giảm chuyến bay, dẫn đến việc lượng du khách châu Âu đến Việt Nam sụt giảm đáng kể. Mọi người cảm thấy lo lắng, bất an khi phải quá cảnh tại Doha, Dubai hay các thành phố khác ở vùng Vịnh để nối chuyến đến Việt Nam. Tình trạng sụt giảm lượng khách này đang ảnh hưởng đến toàn khu vực, bao gồm cả Việt Nam, Cam Bốt và Thái Lan. Chúng tôi đã phải gánh chịu hậu quả từ tháng Hai hoặc tháng Ba. Đến nay, tình hình vẫn chưa thực sự khả quan hơn.Tôi nghĩ tình trạng này sẽ còn kéo dài thêm một thời gian nữa, mặc dù lịch bay đang dần ổn định và chúng tôi kỳ vọng sẽ sớm thấy lại tần suất hai hoặc ba chuyến mỗi ngày, thay vì chỉ một chuyến như hiện nay, đến Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh chẳng hạn. Có hai yếu tố tác động ở đây, gồm bối cảnh quốc tế, nhưng cũng cần kể đến yếu tố giá cả. Giá vé máy bay đã tăng mạnh, dù là các chuyến bay thẳng của Vietnam Airlines, hay của các hãng như Singapore Airlines, Thai Airways hoặc Cathay Pacific. Giá vé rất cao, gần như tăng gấp đôi và tất nhiên, trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế, du khách không còn đủ khả năng chi trả cho những chuyến đi xa như vậy. Thay vào đó, họ chỉ đi du lịch trong phạm vi châu Âu hoặc khu vực Địa Trung Hải, như Maroc, Ai Cập hay Hy Lạp, những điểm đến vẫn phù hợp với ngân sách du lịch của họ, dù giá cả tại đó cũng đã tăng lên.”  Tuy nhiên, cô Đào Thị Thùy Linh, giám đốc công ty Asia Viva Travel, tỏ vẻ tin tưởng Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn đối với khách quốc tế:  “Với những chính sách và với những nỗ lực từ chính phủ, từ những doanh nghiệp Việt Nam, hay với những sự kiện để quảng bá và phát triển hơn du lịch của Việt Nam đối với các đối tác trên toàn cầu có mặt tại Top Resa  2026, tôi rất tin tưởng. Qua trao đổi, làm việc và thậm chí là trao đổi rất sâu với một số đối tác thân thiết, họ cũng chia sẻ rằng Việt Nam là một điểm đến mới nổi và rất đa dạng về văn hóa, về ẩm thực, về mọi mặt, với một mức chi phí rất là hợp lý, trong bối cảnh toàn cầu nói chung gặp khó khăn như thế này. Ở Việt Nam bây giờ chúng tôi rất tự hào, vì sản phẩm rất đa dạng ở góc độ nghỉ dưỡng, du lịch y tế, thiền, yoga, trekking hay adventure, khám phá, mọi thứ đều có thể gói gọn ở hai chữ “Việt Nam”. Tôi tin đó là một  cơ hội rất lớn và rộng mở cho tương lai của chúng tôi.”  Tuy nhiên, ông Edouard Geroges, giám đốc công ty Phoenix Voyages lưu ý: "Tôi cho rằng Việt Nam mắc phải một sai lầm cơ bản, đó là mong muốn đón hàng triệu lượt khách du lịch. Tốt hơn hết là nên chọn lọc kỹ lưỡng hơn và đón ít khách hơn, những khách sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn và lưu trú lâu hơn. Chúng ta cần tập trung thu hút những du khách chất lượng cao với thời gian lưu trú dài ngày, thay vì chỉ chạy theo các con số thống kê, tự hào về việc đón 25, 26 hay 30 triệu lượt khách. Xét cho cùng, những con số đó không mang nhiều ý nghĩa. Đó là sự hiểu lầm lớn về du lịch: số lượng đơn thuần không phải là yếu tố quan trọng nhất. Điều thực sự quan trọng là thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách." Cho dù số khách quốc tế đến Việt Nam đang dần tăng trở lại, theo ông Edouard Georges, ngành du lịch Việt Nam cần tạo ra nhiều sản phẩm hơn để giữ chân du khách lâu hơn: “Mọi thứ đang dần thay đổi, nhưng chúng ta cần củng cố các sản phẩm và dịch vụ, cải thiện công tác truyền thông và, quan trọng nhất, là quảng bá du lịch Việt Nam theo ba vùng riêng biệt. Chúng ta cần quảng bá miền Bắc vào đúng mùa, làm nổi bật các cơ hội du lịch sinh thái tại đây. Chúng ta cũng cần quảng bá miền Trung, với những bãi biển tuyệt đẹp, vào thời điểm thích hợp, và cả miền Nam, có thể tập trung vào Đồng bằng sông Cửu Long cùng các hành trình đường sông, thậm chí mở rộng sang Cam Bốt. Thông qua quan hệ hợp tác với các nước láng giềng, chẳng hạn, miền Bắc có thể kết hợp rất tốt với Lào trong cùng một mùa du lịch.  Chúng ta cần tạo ra nhiều sản phẩm hơn nữa để khuyến khích du khách quay trở lại Việt Nam. Bạn có thể dành 15 ngày ở miền Bắc để thăm các cộng đồng dân tộc thiểu số, một trải nghiệm vô cùng đặc biệt, hay ngắm nhìn Vịnh Hạ Long, phải ở lại ba đêm để khám phá trọn vẹn vẻ đẹp phong phú của khu vực này, thong thả tản bộ, đọc sách và chiêm ngưỡng cảnh quan. Hiện nay, du khách thường di chuyển qua Việt Nam quá nhanh. Chúng ta cần chuyển hướng sang mô hình du lịch "chậm", khuyến khích khách hàng và du khách lưu trú lâu hơn cũng như quay trở lại một, hai, ba, thậm chí bốn lần để thực sự củng cố lượng khách du lịch.” Vấn đề là ngành du lịch Việt Nam lại đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng cả về số lượng lẫn chất lượng, đặc biệt trong các mùa cao điểm. Theo kết quả khảo sát của Hoteljob.vn (nền tảng tuyển dụng nhân sự hàng đầu trong ngành khách sạn và du lịch Việt Nam), gần 90% doanh nghiệp du lịch cho biết đang có nhu cầu tuyển dụng hoặc thiếu nhân sự. Thường xuyên thiếu nhân lực là trong lĩnh vực lưu trú, như nhân viên lễ tân, nhân viên buồng phòng, đầu bếp và nhân viên phục vụ trực tiếp. Cô Đào Thị Thùy Linh, giám đốc công ty Asia Viva Travel ghi nhận:  “Sau Covid xong thì có rất nhiều người đổi nghề. Có thể họ đã làm quá lâu trong mảng du lịch nên họ muốn trải nghiệm sang một cái mảng mới. Anh em vẫn nói vui trong nghề rằng du lịch là một công việc "tuy vất vả mà được cái nghèo"! Nói vui thế thôi nhưng tôi nghĩ đó là một công việc thú vị.  Chỉ có là khi mà lượng được đẩy lên quá cao, khi mà con số của năm 2025 là khoảng 21 triệu và chỉ tiêu đề ra cho năm 2026 là 25 triệu, thì nhân sự sẽ phải tăng lên để có thể đủ đáp ứng được những nhu cầu mới, khách hàng mới, những đối tác mới. Theo tôi, đó cũng là một trong các thách thức Việt Nam sẽ phải đối diện và phải cân bằng trong thời gian tới. Sự thành công của một tour được quyết định rất nhiều bởi năng lực của guide ( hướng dẫn viên ). Theo tôi đánh giá, với  nhu cầu của khách hàng như thế, ở Việt Nam đang bị thiếu một chút về những guide ngôn ngữ hiếm, như tiếng Pháp, tiếng Ý, tiếng Tây Ban Nha, thậm chí tiếng Đức… Đó là một trong những điểm mà tôi thấy sẽ cần một sự phối hợp liên ngành từ chính phủ, từ các trường hay từ bộ Giáo Dục để gia tăng đào tạo, hoặc là có thể áp dụng công nghệ nhiều hơn để tăng cường khả năng phục vụ khách hàng đến với Việt Nam.” Về vấn đề này, ông Edouard Georges, chủ tịch công ty lữ hành Phoenix Voyages nêu ý kiến: “Việt Nam vẫn sở hữu nguồn nhân lực dồi dào với dân số hơn 100 triệu người. Tuy nhiên, các công việc trong ngành du lịch và khách sạn không thu hút nhiều người, đó cũng là một xu hướng chung trên toàn cầu. Những công việc này thường có mức lương thấp và đòi hỏi thời gian làm việc dài, vì vậy giới trẻ thường hướng đến các lĩnh vực công nghệ cao hoặc công nghệ thông tin, với mong muốn làm ít hơn mà thu nhập lại cao hơn. Ngoài ra còn có tình trạng thiếu hụt nhân sự chất lượng cao, cụ thể là những hướng dẫn viên xuất sắc, vừa giỏi ngoại ngữ vừa có kiến ​​thức sâu rộng về văn hóa và lịch sử đất nước.  Tôi cho rằng vai trò của hướng dẫn viên đang trải qua một cuộc chuyển đổi toàn diện. Nhờ có công nghệ, như mạng wifi phủ sóng khắp nơi, Google và trí tuệ nhân tạo, khách hàng có thể dễ dàng tiếp cận thông tin. Du khách hoàn toàn có thể tự mình tìm hiểu các chi tiết về mốc thời gian, các triều đại và những sự kiện lịch sử khác. Hệ quả là vai trò của hướng dẫn viên cần chuyển hướng sang việc hỗ trợ du lịch và cung cấp dịch vụ cá nhân hóa, thay vì duy trì phong cách truyền thống mang tính hàn lâm như chỉ liệt kê các triều đại Việt Nam hay ngày tháng của các trận đánh và cuộc chiến.  Chúng ta cần suy nghĩ lại về cách đào tạo hướng dẫn viên cũng như cách tiếp cận nghề nghiệp này. Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để xây dựng những chương trình đào tạo mới, phù hợp với những thay đổi này, nhằm thu hút một thế hệ hướng dẫn viên mới. Các hướng dẫn viên kỳ cựu nói tiếng Pháp đang dần rời bỏ nghề. Tôi đã làm trong ngành 25 năm và biết rõ tất cả họ. Họ có bề dày kinh nghiệm, nhưng giờ đây phần lớn họ đã, hoặc sắp nghỉ hưu. Chúng ta cần chuyển giao thế hệ và đổi mới nghề này một chút.  Tuy nhiên, đây cũng là một vấn đề nan giải, vì hiện nay ít người còn hứng thú học các ngoại ngữ như tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha hay tiếng Đức. Trước đây, chúng ta có những người Việt từng làm việc tại Cuba hay Đông Đức và nói tiếng Đức hoặc tiếng Tây Ban Nha rất giỏi. Giờ đây, những thế hệ đó đang dần nghỉ hưu. Một số người vẫn làm việc cầm chừng, nhưng không còn hoạt động tích cực trong nghề nữa. Vì vậy, chúng ta cần tìm kiếm những người trẻ có đam mê học ngoại ngữ.  Tuy nhiên, lại nảy sinh vấn đề về trí tuệ nhân tạo: Chỉ cần nói tiếng Việt vào micro là có thể dịch ngay sang tiếng Pháp hoặc tiếng Tây Ban Nha. Liệu điều này sẽ trở thành chuẩn mực hay chỉ là một xu hướng nhất thời? Dầu sao sự tương tác giữa người với người chắc chắn vẫn là một phần quan trọng khi đến thăm một quốc gia.”

Ngày 10/08/2026, Việt Nam đã khởi công đóng mới một tàu hộ vệ săn ngầm do trong nước thiết kế, mà một khi hoàn thành sau khoảng ba năm nữa sẽ là tàu chiến mặt nước lớn nhất của Hải quân Nhân dân Việt Nam (VPN). Tàu này, do Tổng công ty Sông Thu phối hợp Quân chủng Hải quân đóng mới, được mô tả là “tàu hộ vệ chống ngầm đa năng, sản phẩm tàu chiến lớn và hiện đại nhất từ trước đến nay do Việt Nam tự thiết kế, chế tạo”.  Truyền thông Nhà nước Việt Nam cho biết tàu hộ vệ “100% made in Vietnam”, hiện chưa được đặt tên, sẽ được trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA), tên lửa phòng không và tên lửa chống hạm tiên tiến do Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) cùng các nhà máy quốc phòng liên kết với tập đoàn này tự nghiên cứu, chế tạo. Như loại tên lửa chống hạm trang bị cho tàu được cho là biến thể hải quân của dòng tên lửa VCM-01.  Cụ thể hơn, tàu hộ vệ mới này theo dự kiến sẽ được trang bị hệ thống vũ khí nào? Những vũ khí đó có hoàn toàn do Việt Nam sản xuất? Trả lời RFI Việt ngữ ngày 15/08/2026, tiến sĩ Nguyễn Thế Phương, chuyên về an ninh hàng hải và các vấn đề hải quân, Đại học New South Wales, Canberra, Úc, cho biết:  "Hiện tại vẫn chưa rõ là tàu hộ vệ săn ngầm đa năng mới này có lượng giãn nước bao nhiêu tấn. Nhìn vào hình ảnh cũng như những thông số vũ khí của tàu, các chuyên gia dự đoán lượng giãn nước của tàu này có thể từ khoảng 2.500 tới 3.000 tấn. Cũng theo như hình ảnh được bộ Quốc Phòng Việt Nam công bố, tàu hộ vệ tầm 3.000 tấn này được trang bị thứ nhất là một khẩu pháo 76 ly AK-176. Khẩu pháo này sẽ làm nhiệm vụ bảo vệ tàu trước những mục tiêu ở gần. Ngoài ra, bởi vì đây là tàu săn ngầm, cho nên tàu sẽ được trang bị thứ nhất là hai rocket RBU-6000 làm nhiệm vụ chống tàu ngầm. Rocket này cũng đã được trang bị cho các tàu săn ngầm khác mà Việt Nam có trước đây. Tàu cũng được trang bị hai ống phóng ngư lôi 533 ly, được đặt ở hai bên mạn tàu và tàu cũng có một cái sàn đáp cho trực thăng săn ngầm Ka-27, hiện đang trong biên chế của Hải quân Việt Nam. Đó là nhóm vũ khí săn ngầm chính. Ngoài ra, đặc biệt là tàu sẽ được trang bị một hệ thống phóng thẳng đứng gồm khoảng 12 bệ phóng thẳng đứng. Theo giới chuyên gia quân sự, 12 ống phóng này được trang bị các loại tên lửa phòng không tầm ngắn, cũng do Viettel nghiên cứu phát triển. Ngoài ra, ở đầu và ở đuôi tàu sẽ được trang bị hai tên lửa vác vai phòng không tầm ngắn Igla, cũng là một sản phẩm do Việt Nam phát triển, thông qua những mẫu thiết kế của Nga. Ngoài ra, để chống drone hay tên lửa hành trình tiếp cận tầm gần, tàu cũng được trang bị hai khẩu pháo AK-630 30 ly.  Đối với chống tàu mặt nước, tàu được trang bị hai bệ 4 x 4 tên lửa hành trình chống tàu. Chắc chắn loại tên lửa được trang bị sẽ là họ tên lửa VCM-01 mà Viettel vừa phát triển và vừa công bố trong khoảng 2 - 3 năm trở lại đây. Mẫu tên lửa hành trình chống tàu này cũng dựa trên nguyên bản là mẫu Kh-35, tên lửa hành trình chống tàu của Nga. Ngoài ra, một trong những công nghệ nổi bật là tàu được trang bị loại radar mảng quét điện tử AESA bốn mặt ở trên tháp pháo của tàu. Toàn bộ hệ thống radar này cũng như các radar dẫn bắn và các loại cảm biến trên tàu đều là sản phẩm của Viettel. Giới quan sát rất quan tâm tới hệ thống radar và những loại thiết bị vũ khí, đặc biệt là các loại vũ khí chống ngầm và năng lực phát triển hệ thống ống phóng thẳng đứng, bởi vì những trang thiết bị này lần đầu tiên xuất hiện trong một tàu chiến mà Việt Nam hiện có. Ngoài ra còn có hệ thống sonar, bởi vì khi nói tới tác chiến chống ngầm thì không thể thiếu được "hệ thống định vị thủy âm dưới nước". Nếu nhìn hình ảnh thì chúng ta thấy tàu chống ngầm cũng có hệ thống sonar. Tuy nhiên chưa rõ là loại sonar mới này sẽ do Việt Nam phát triển hay do nước ngoài phát triển. Nhiều nguồn tôi tiếp cận được thì cho rằng Việt Nam sẽ mua hệ thống sonar này của Pháp, của Thales, tại vì các hệ thống sonar của Thales Việt Nam đã tiếp cận và cũng đã lắp đặt trên các tàu chống ngầm cũ   của Việt Nam rồi. Ngoại trừ hệ thống sonar và có thể là ngoại trừ tên lửa phòng không, tất cả những thứ khác từ súng cho tới rocket chống ngầm và các loại radar đều là sản phẩm của ngành công nghiệp ttong nước, không chỉ là Viettel, mà còn một số nhà máy của Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng Việt Nam sản xuất ra. Có thể thấy là từ 80 tới 90% các hệ thống vũ khí, radar và các hệ thống vận hành tàu đều là sản phẩm của Việt Nam, dựa trên các thiết kế trước đây đã được kiểm chứng trong quá trình mà Việt Nam vận hành các loại tàu chiến khác nhau.  Hiện nay, lực lượng tàu chiến mặt nước chủ lực của Hải quân Nhân dân Việt Nam bao gồm bốn tàu hộ vệ tên lửa lớp Gepard 3.9 do Nga chế tạo: Đinh Tiên Hoàng, Lý Thái Tổ, Trần Hưng Đạo và Quang Trung. Chỉ có hai tàu Trần Hưng Đạo và Quang Trung là được trang bị các hệ thống chuyên dụng cho tác chiến chống tàu ngầm. Việt Nam cũng đang vận hành sáu tàu ngầm điện-diesel lớp Kilo, cùng với một số tàu hộ vệ và tàu hộ tống đời cũ hơn do Nga, Ấn Độ và Hàn Quốc chuyển giao. Đồng thời, Việt Nam cũng mở rộng việc tự sản xuất các loại tàu tên lửa và tàu tuần tra. Tàu hộ vệ mới được kỳ vọng sẽ tăng cường khả năng của Việt Nam giám sát và ứng phó với các hoạt động trên biển, đặc biệt là tại những vùng biển đang có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc. Nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Phương nhận định: "Các loại tàu chiến mới này thứ nhất sẽ đóng vai trò như một phòng thử nghiệm cho việc phát triển các loại công nghệ và vũ khí mới của Hải quân Việt Nam trong tương lai, chứ không hẳn chỉ đóng vai trò tác chiến. Công nghệ mới nào cũng cần phải được thử nghiệm trong huấn luyện cũng như trong các cuộc diễn tập khác nhau, để xem các loại vũ khí mới đó có thực sự nó phù hợp với nhu cầu của con tàu và với mục tiêu tác chiến kỹ chiến thuật trên biển mà Hải quân Việt Nam yêu cầu hay không. Nhiệm vụ quan trọng nhất của tàu này là một phòng thí nghiệm cho các loại vũ khí mới mà Hải quân Việt Nam muốn nghiên cứu chế tạo và sản xuất. Nhiệm vụ thứ hai rõ ràng là giải cơn khát về tàu chiến mặt nước của Việt Nam chắc phải từ 5 - 6 năm nay: Tàu chiến mặt nước gần nhất mà Việt Nam mua là của Nga từ 2019. Cho tới nay đây là tàu mặt nước lớn nhất mà Việt Nam tự chủ chế tạo và sản xuất. Trong khoảng thời gian 10 năm trở lại đây,  thông qua hợp tác quốc tế và thông qua nỗ lực tự thân, Việt Nam cũng có đóng một số tàu tuần tra nhỏ, một số tàu cho Cảnh sát biển, tàu cứu hộ tàu ngầm, tàu huấn luyện, hoặc một số số tàu logistic khác, nhưng tàu chiến mặt nước từ 2019 đến nay chưa có. Trong tương lai, cho tới năm 2030, Việt Nam mong muốn xây dựng được một năng lực tác chiến hải quân hiện đại đủ khả năng răn đe, chống xâm nhập, chống tiếp cận ở Biển Đông, đặc biệt là xung quanh khu vực tranh chấp. Việc sở hữu được một tàu chiến mặt nước có lượng giãn nước lớn, khoảng 3.000 tấn, sẽ giúp Việt Nam cải thiện năng lực tác chiến mặt nước. Chưa kể là, nếu như tốc độ đóng tàu này tốt, nếu như những năng lực hải quân, công nghiệp quốc phòng thử nghiệm tốt, thì khả năng sắp tới Việt Nam sẽ xây dựng một mô hình tương đương với mô hình hạm đội của các nước phương Tây. Không lớn bằng mô hình hạm đội đó   nhưng cũng đủ để Việt Nam có thể duy trì một lực lượng tác chiến độc lập, cơ động và giúp Việt Nam giải quyết các vấn đề trên biển một cách chủ động hơn."  Theo nhận định của hãng tin Anh Reuters ngày 12/08, việc đóng mới loại tàu hộ vệ này “đánh dấu một bước tiến nữa trong nỗ lực của Việt Nam nhằm phát triển ngành công nghiệp quốc phòng nội địa và giảm sự phụ thuộc vào các trang thiết bị có nguồn gốc từ Nga”. Hà Nội ngày càng chú trọng phát triển các giải pháp thay thế trong nước, trong bối cảnh các lệnh trừng phạt và sự giám sát quốc tế đối với trang thiết bị quốc phòng Nga gây khó khăn cho việc mua sắm và bảo trì khí tài. Về điểm này, tiến sĩ Nguyễn Thế Phương ghi nhận: "Ở thời điểm hiện tại thì ưu tiên của Việt Nam sẽ là phát triển một nền công nghiệp quốc phòng nội địa tự thân, hiện đại, lưỡng dụng và ngày càng bớt phụ thuộc vào các nhà cung cấp vũ khí nước ngoài trong mọi lĩnh vực quốc phòng mà Việt Nam có thể tự nghiên cứu và tự chế tạo vũ khí. Quá trình phát triển vũ khí hải quân này đã có từ 10 năm rồi, đặc biệt là từ sau sự kiện Hải Dương 981, Việt Nam bắt đầu dồn nguồn lực vào phát triển công nghiệp quốc phòng, mà công nghiệp đóng tàu chiến là một trong những cấu thành quan trọng của toàn bộ tổ hợp công nghiệp quốc phòng đó. Phải 10 năm sau cho đến bây giờ, chúng ta mới thấy được một số thành tựu nhất định. Vẫn còn rất nhiều thứ phải vượt qua, ví dụ như giới quan sát cũng nói rằng là ngành đóng tàu Việt Nam vẫn chưa có tự chủ được hoàn toàn 100%. Hay là hệ thống động cơ của con tàu mới, Việt Nam cũng vẫn chưa có đủ năng lực để chế tạo hệ thống động cơ hộp số và động cơ vận hành con tàu. Nhiều nguồn tin nói là Việt Nam sẽ không mua hệ thống động cơ từ Nga, mà sẽ mua động cơ từ Đức cho tàu mới này. Nó cũng cho thấy tư duy của Việt Nam là không một quốc gia nào có thể trở thành một đối tác đóng vai trò quá lớn. Đây cũng là bài học mà Việt Nam rút ra được từ cuộc chiến Nga-Ukraina. Những yếu tố mang tính cải thiện năng lực của toàn bộ chuỗi cung ứng công nghiệp quốc phòng thứ nhất là sẽ giúp Việt Nam bớt phụ thuộc vào Nga, sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn trong việc thực thi chiến lược hiện đại hóa quân đội, hiện đại hóa Hải quân Việt Nam. Thứ hai, nó cũng giúp cho nền công nghiệp quốc phòng Việt Nam có thêm nguồn lực. Ở đây là nguồn lực không chỉ tới từ nhà nước mà còn là hợp tác công tư trong công nghiệp, mở rộng thị trường cho ngành công nghiệp, bởi vì bất cứ ngành công nghiệp nào cũng cần có thị trường để tồn tại. Chỉ dựa hoàn toàn vào ngân sách nhà nước thì không ổn. Ở đây phải có sự tham gia của tư nhân, một số nhà thầu quốc phòng.  Ở thời điểm hiện tại thì Việt Nam cũng sẽ không ưu tiên mua sắm theo kiểu  chỉ mua vũ khí, mà Việt Nam cũng đòi hỏi ở các đối tác của mình một số điều khoản về chuyển giao công nghệ. Đó là lý do mà gần đây Việt Nam liên tiếp nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với một số nước, nhất là một số nước rất mạnh về công nghiệp quốc phòng như Nhật Bản, Hàn Quốc. Hàn Quốc là nhà xuất khẩu quốc phòng lớn thứ chín thế giới. Những đối tác song phương quan trọng như vậy sẽ giúp mở rộng nguồn cung cấp công nghệ và giúp Việt Nam ngày càng giảm phụ thuộc vào Nga, cũng như giảm phụ thuộc vào bất kỳ một quốc gia nào khác. Càng ít phụ thuộc thì càng chủ động trong quá trình hoạch định chính sách, cũng như trong quá trình hiện đại hóa quân đội cũng như Hải quân nói riêng."  Việt Nam cũng đang chuẩn bị tổ chức Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam lần thứ ba tại Hà Nội vào tháng 12 tới. Sự kiện được tổ chức hai năm một lần này nhằm mục đích quảng bá ngành công nghiệp quốc phòng trong nước, đồng thời là cơ hội để Việt Nam tìm kiếm thêm nhiều nhà cung cấp trang thiết bị quân sự quốc tế. Tại triển lãm đầu tiên vào năm 2024, Việt Nam đã công bố tên lửa chống hạm đầu tiên do trong nước sản xuất mang tên Trường Sơn, cũng do Viettel phát triển.

Tháng 02/2026, Liên Hiệp Châu Âu (EU) đưa Việt Nam vào danh sách các khu vực không hợp tác về thuế do “chưa đạt mức xếp hạng tối thiểu là “Tuân thủ phần lớn” (Largely Compliant) theo đánh giá của Diễn đàn Toàn cầu về cơ chế trao đổi thông tin theo yêu cầu”. Đến tháng 08, Việt Nam đã nộp hồ sơ đề nghị đánh giá chuyên sâu, hướng tới nâng hạng tuân thủ, đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các khu vực không hợp tác về thuế của EU (1). Được rút hỏi danh sách đen về thuế không chỉ giúp Việt Nam tránh các biện pháp trừng phạt phòng vệ từ các đối tác lớn như Liên Hiệp Châu Âu, mà còn củng cố uy tín quốc gia trong hệ thống tài chính toàn cầu. Đây có thể được coi là mục đích chính trong chuyến thăm công tác tại Pháp của tổng bí thư-chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm từ ngày 09 đến 11/09/2026. Pháp có thể hỗ trợ được Việt Nam như thế nào trong lần đánh giá sắp tới của Liên Hiệp Châu Âu, dự kiến diễn ra tháng 10/2026 ? RFI Tiếng Việt phỏng vấn giám đốc nghiên cứu Benoît de Tréglodé, Viện Nghiên cứu Chiến lược Trường Quân sự Pháp, IRSEM. RFI : Trong bản cập nhật ngày 17/02/2026, Việt Nam và chín vùng lãnh thổ và quốc gia khác nằm trong danh sách "các khu vực pháp lý thuế không hợp tác" của Liên Hiệp Châu Âu. Đợt đánh giá tiếp theo dự kiến ​​vào tháng 10/2026. Quyết định của Liên Âu gây bất lợi như thế nào cho Việt Nam về hình ảnh và các quyết định đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ cũng mở ba cuộc điều tra đối với Việt Nam ? Benoît de Tréglodé : Điều đầu tiên cần lưu ý là trong thời gian qua đã diễn ra nhiều cuộc tiếp xúc cấp cao giữa tổng thống Pháp và chủ tịch nước kiêm tổng bí thư Việt Nam. Đây là lần thứ ba hai nhà lãnh đạo gặp nhau trong chưa đầy hai năm. Cuộc gặp đầu tiên diễn ra bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Cộng đồng Pháp ngữ tại Villers-Cotterêts năm 2024, tiếp đó là cuộc gặp tại Hà Nội vào tháng 05/2025 và lần này là cuộc gặp thứ ba. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng quan hệ song phương vẫn chưa đạt được tốc độ phát triển như kỳ vọng của cả hai nước. Trong bối cảnh đó, có một số vấn đề đáng được xem xét. Chuyến đi lần này mang tính chất chuyến công tác, không phải chuyến thăm cấp Nhà nước, do đó nội dung làm việc sẽ không chỉ giới hạn ở các vấn đề song phương. Dù một số ý kiến cho rằng hợp tác trong lĩnh vực không gian và hàng hải sẽ được thảo luận nhưng tôi cho rằng Việt Nam còn quan tâm đến nhiều mục tiêu quan trọng khác. Đáng chú ý, phái đoàn tháp tùng ông Tô Lâm từ ngày 09 đến 11/09 có quy mô rất lớn, khoảng 180 thành viên. Việt Nam hiện có hai mối quan tâm hàng đầu. Thứ nhất là việc bị Liên Hiệp Châu Âu đưa vào “danh sách đen về thuế” đối với các quốc gia không hợp tác từ ngày 17/02/2026. Vấn đề này sẽ được xem xét lại vào tháng 10 tại Bruxelles. Trước đó, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã cử một phái đoàn tới hỗ trợ Việt Nam đáp ứng các tiêu chí về minh bạch và hợp tác thuế quốc tế. Sẽ phải chờ xem tác động của phái đoàn này. Tuy nhiên, Liên Hiệp Châu Âu không nhất thiết phải tuân theo các khuyến nghị của OECD. Trong bối cảnh đó, Paris đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam. Với vị thế là một trong những quốc gia có ảnh hưởng trong Liên Hiệp Châu Âu, Pháp có thể ủng hộ quan điểm của Hà Nội và vận động để Việt Nam được rút khỏi nhóm 10 nước trong danh sách đen về thuế. Đọc thêmLiên Hiệp Châu Âu đưa Việt Nam vào “danh sách đen” thuế vì vấn đề minh bạch Điểm thứ hai, việc Việt Nam bị đưa vào danh sách đen có thể là một yếu tố làm phức tạp thêm, gây ảnh hưởng đến tiến trình phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư EU-Việt Nam (EVIPA) tại các nước thành viên. Đối với Việt Nam, EVIPA là một ưu tiên chiến lược, thường được Hà Nội nhắc đến, bởi vì hiệp định này nhằm tăng cường bảo đảm pháp lý cho các nhà đầu tư châu Âu, khuyến khích đầu tư vào cơ sở hạ tầng, năng lượng, công nghiệp và công nghệ, phù hợp với những ưu tiên đầy tham vọng mà ông Tô Lâm đang thúc đẩy. Paris cũng chưa phê chuẩn Hiệp định này. Quá trình đã được khởi động và dự kiến sẽ sớm có tiến triển. Việc Pháp sớm phê chuẩn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam. Nhìn chung, các ưu tiên của Việt Nam hiện nay tập trung vào hai nội dung chính : Trước hết là các vấn đề tài chính và kinh tế liên quan đến Liên Hiệp Châu Âu ; tiếp đến là các nội dung hợp tác song phương. Những vấn đề gắn với Bruxelles được xem là then chốt để Việt Nam triển khai chương trình phát triển kinh tế đầy tham vọng của ông Tô Lâm. RFI : Hà Nội lấy làm tiếc quyết định của Liên Hiệp Châu Âu không phản ánh chính xác những nỗ lực của Việt Nam trong việc tăng cường tính minh bạch của hệ thống thuế. Đồng thời, Việt Nam đã thực hiện nhiều cải cách. Những cải cách đó là gì ? Và liệu chúng có khả năng thuyết phục Bruxelles xem xét lại quyết định trong đợt đánh giá sắp tới không ? Benoît de Tréglodé : Tôi không phải là chuyên gia tài chính của OECD hay cơ quan giám sát thuế của Liên Hiệp Châu Âu, nhưng có thể khẳng định rằng việc Bruxelles đưa Việt Nam vào danh sách đen về thuế là một tín hiệu không thuận lợi cho Hà Nội. Sau những bất ổn của hệ thống tài chính, từ vụ bê bối Sacombank đầu những năm 2010 đến cuộc khủng hoảng ngân hàng giai đoạn 2011-2012, Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình cải cách nhằm nâng cao tính minh bạch và tăng cường mức độ hội nhập của nền kinh tế vào hệ thống quốc tế. Trên thực tế, chính quyền Việt Nam đã thực hiện nhiều cải cách để tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, ngăn các tổ chức tài chính gặp khó khăn làm suy yếu toàn bộ hệ thống, tăng cường kiểm soát nợ xấu, củng cố vai trò của Ngân hàng Nhà nước và chấp nhận rộng rãi hơn các chuẩn mực quốc tế như Basel II (về tiêu chuẩn và quy định ngân hàng). Đọc thêmEU-Việt Nam vượt bão thuế quan Mỹ qua Hiệp định Thương mại Tự do EVFTA ? Tuy nhiên, theo đánh giá của Liên Hiệp Châu Âu, các cam kết cải cách được đưa ra trong thập niên 2010 vẫn chưa được thực hiện đầy đủ, dẫn đến việc Việt Nam bị đưa trở lại vào diện theo dõi và giám sát về thuế trong lần đánh giá tháng 02/2026. Dù vậy, khả năng Việt Nam được rút khỏi danh sách này trong thời gian tới là hoàn toàn có cơ sở. Trong bối cảnh đó, tôi nghĩ Hà Nội đang nỗ lực củng cố và bảo vệ vị thế của mình thông qua việc tăng cường quan hệ với một quốc gia thành viên có tầm ảnh hưởng trong Liên Hiệp Châu Âu. RFI : Trong trường hợp Liên Hiệp Châu Âu đánh giá những cải cách này là chưa đủ, như nêu ở trên. Và nếu Việt Nam vẫn nằm trong danh sách đen về thuế, điều này sẽ tác động như thế nào đến đất nước trong những năm tới, khi thực hiện mục tiêu tăng trưởng hàng năm ít nhất là 10% ? Benoît de Tréglodé : Không thể nói rằng điều này sẽ ngăn cản đầu tư của châu Âu tại Việt Nam, vì đây chỉ là một trong những yếu tố trong quan hệ song phương. Tuy nhiên, việc Việt Nam xuất hiện trong danh sách đen về thuế, với những biện pháp thuế bất lợi, sẽ tác động đến sức hấp dẫn của Việt Nam trong mắt các chính phủ và doanh nghiệp châu Âu. Tác động của việc này thể hiện trên nhiều phương diện. Trước hết, các giao dịch tài chính giữa Việt Nam và châu Âu có thể trở nên phức tạp, tốn thời gian hơn do phải trải qua các quy trình kiểm tra, thẩm định nghiêm ngặt hơn. Trong trường hợp phát sinh nghi ngờ, các cơ quan và tổ chức liên quan sẽ phải tiến hành xác minh kỹ hơn về nguồn gốc dòng tiền, hồ sơ thuế… Các thủ tục này sẽ làm gia tăng chi phí cho các doanh nghiệp. Và đây không phải là điều tích cực cho lắm. Tác động thứ ba, tôi cho là cũng rất quan trọng, liên quan đến hệ thống ngân hàng Việt Nam. Đây là điều thực sự không cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang theo đuổi chương trình cải cách kinh tế và hiện đại hóa đầy tham vọng dưới sự lãnh đạo của tổng bí thư, chủ tịch nước Tô Lâm. Chẳng hạn, một ngân hàng Pháp cần tài trợ cho doanh nghiệp Việt Nam. Họ không từ chối nhưng bộ phận quản trị rủi ro hoặc tuân thủ có thể yêu cầu áp dụng mức lãi suất cao hơn để bù đắp cho các chi phí và rủi ro phát sinh do Việt Nam nằm trong danh sách không hợp tác về thuế. Rủi ro là có nhưng không có nghĩa là sẽ bế tắc. Đối với phái đoàn Việt Nam, đây vẫn là một quan ngại lớn. Và để tăng cường quan hệ đối tác kinh tế với Liên Hiệp Châu Âu, Việt Nam cần phải thoát khỏi danh sách đen này. RFI : Như ông đề cập ở trên, Pháp là một thành viên chủ chốt, có ảnh hưởng trong Liên Hiệp Châu Âu. Liệu Việt Nam có thể trông cậy vào sự ủng hộ của Pháp trong đợt đánh giá sắp tới của Liên Âu ? Benoît de Tréglodé : Pháp đã thể hiện rất rõ vai trò là một đối tác tin cậy và đồng hành với Việt Nam. Hiệp định EVIPA sẽ sớm được phê chuẩn. Dĩ nhiên tôi không nắm được suy nghĩ của tổng thống Pháp nhưng nhiều khả năng các cuộc gặp từ ngày 09 đến 11/09 sẽ là dịp để Việt Nam đưa ra những trao đổi, hứa hẹn, đổi lại lời hứa của Pháp hỗ trợ Việt Nam vượt qua giai đoạn khó khăn này. Theo tôi, đây là động lực chính của Việt Nam trong chuyến công tác này và đề nghị Pháp giúp đỡ đưa Việt Nam ra khỏi danh sách đen về thuế của Liên Hiệp Châu Âu vào tháng 10 tới. Đọc thêmHiệp định Đầu tư Trung–Âu bế tắc: Việt Nam có lợi nếu Liên Âu sớm phê chuẩn EVIPA Vấn đề này cũng cần được đặt trong bối cảnh rộng hơn của chiến lược phát triển kinh tế mà ông Tô Lâm đề ra đến năm 2030. Với các mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng, bất kỳ rào cản nào làm suy giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư hoặc cản trở cho tăng trưởng của Việt Nam, đều là điều không tốt. Bên cạnh đó, một định hướng quan trọng của Việt Nam là đa dạng hóa quan hệ kinh tế đối ngoại nhằm giảm phụ thuộc vào các đối tác lớn như Trung Quốc và Hoa Kỳ. Trong chiến lược này, việc củng cố và mở rộng hợp tác với Liên Hiệp Châu Âu giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Vì vậy, Việt Nam hiện đang đứng trước hai thách thức lớn. Thứ nhất, bảo đảm rằng Hiệp định EVIPA được các nước thành viên Liên Âu phê chuẩn càng sớm càng tốt, trong đó Pháp có thể đóng vai trò hỗ trợ đáng kể. Thứ hai, Pháp có thể giúp Việt Nam tăng cường minh bạch trong lĩnh vực tài chính và thuế để sớm được đưa ra khỏi danh sách đen của Liên Hiệp Châu Âu. RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn giám đốc nghiên cứu Benoît de Tréglodé, Viện Nghiên cứu Chiến lược của Trường Quân sự Pháp (IRSEM). (1) Việt Nam hoàn thiện khuôn khổ trao đổi thông tin vì mục đích thuế.