miastorie

W historii budowy płockiej rafinerii wyraźnie odbijają się wielkie nadzieje i dylematy PRL-owskiego skoku w nowoczesność: wiara w chemizację, "czystą" ropę i obietnica, że przemysł może żyć w zgodzie z przyrodą. W miastorii o Płocku lat 50. i 60. mamy do czynienia ze sporem węgla z ropą, bocianami żyjącymi na terenie kombinatu, ambitnymi inżynierami z Petrobudowy, niesforną kozą z filmu Skolimowskiego oraz śniętymi rybami w Wiśle, o których usłyszała cała Polska dzięki telewizyjnemu teleturniejowi. To historia rozpięta między decyzją o rurociągu Przyjaźń w 1959 roku, a tajną ekspertyzę z 1969 roku, która obnażyła rozdźwięk między wizją a rzeczywistością, ujawniając skalę środowiskowych zniszczeń.O płockiej petrochemii, socjalistycznym holizmie i niespełnionej płockiej ekoutopii rozmawiają dr Jan Burek z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Dawid Kiljański, prowadzący podcastu miastorie.

1 stycznia 1999 roku Łomża utraciła status stolicy województwa na skutek wprowadzonej wówczas reformy administracyjnej. Choć status ten dzierżyła niecałe ćwierć wieku, był to dla historii i tożsamości miasta moment ważny, skutki samej reformy okazały się zaś dalekosiężne. Jak wyglądała reforma? Dlaczego Łomża pozostaje w lokalnym konflikcie z Białymstokiem? Jaką rolę w łomżyńskiej miastorii odgrywają Roman Dmowski, Edward Gierek, Jerzy Buzek, krowy, lalkarze i szczypiorniści?O tym, jak Łomża stała się porzuconym dzieckiem polskiej transformacji rozmawiają Jakub Stepaniuk, badacz Wschodu, oraz Dawid Kiljański, prowadzący podcastu miastorie.

W dziejach Mławy odbija się pełen kontrastów mikroświat pogranicza: mozaika żydowskiego życia religijnego i świeckiego, a zarazem tragiczny zmierzch społeczności obecnej tu przez niemal pół tysiąca lat. Zapraszamy do mławskiej miastorii, w której przyglądamy się tętniącym życiem szkołom, bibliotekom i klubom sportowym, wewnętrznym sporom tradycjonalistów z chasydami oraz galerii nietuzinkowych mławskich Żydów – od paryskich artystek po czołowych polityków i pisarzy. To opowieść o ideowych starciach, prężnych instytucjach i sąsiedzkich napięciach, rozpięta między XVI-wiecznymi przybyszami a powojennym lapidarium z ocalałych macew.W echa dawnego sztetla wsłuchują się Maciej Ząbecki, mławski regionalista, oraz Dawid Kiljański, prowadzący podcastu miastorie.

Gliwice przez stulecia były miastem czeskim, habsburskim i wreszcie pruskim, ale czy kiedykolwiek piastowskim? Mają wszak „Zamek Piastowski" i herb z orłem Piastów, lecz problem w tym, że zamek nigdy zamkiem nie był, a piastowski orzeł w herbie trafił tam z woli cesarza Habsburgów. Zapraszamy do miastorii o grodzie nad Kłodnicą w której prześledzimy zmiany dynastycznych panów, narodziny tożsamości, dzieje pierwszej śląskiej "konstytucji" i spotkamy rozzuchwalonych żołnierzy króla Sobieskiego.Piastowskiej alternatywy w dziejach Gliwic poszukują Arek Czapla, regionalista i znawca historii Śląska oraz Dawid Kiljański, prowadzący podcastu miastorie. 

Augustów, w czasie istnienia II Rzeczypospolitej, stał się jednym z najprężniej działających polskich ośrodków wczasowych i rekreacyjnych, okres ten jednak brutalnie przerwał wybuch II wojny światowej. Wraz z wojną przyszły dwie trudne okupacje, a w ślad za rzekomym wyzwoleniem w 1945 roku represje na augustowskiej ludności nie ustały – doszło do bezwzględnej sowieckiej zbrodni znanej dziś jako obława augustowska. W lipcowej miastorii o losach miasta i ofiar obławy, a także o walce o pamięć rozmawiają dr Łukasz Faszcza z Instytutu Pileckiego – Domu Pamięci Obławy Augustowskiej i Dawid Kiljański, prowadzący podcastu miastorie. Uwaga: odcinek zawiera opisy przemocy. 

Kalisz jest powszechnie uznawany za najstarsze miasto w Polsce, a jego korzenie sięgają głęboko w dzieje ziem polskich. Czy Kalisia zanotowana przez Ptolemeusza w II wieku n.e. na podstawie relacji rzymskich kupców wędrujących szlakiem bursztynowym to ten sam Kalisz, który znamy dziś? Czy ciągłość między pradawną osadą Lugiów, piastowskim grodem na Zawodziu a średniowiecznym miastem lokacyjnym to fakt czy jedynie efektowna hipoteza? W głębię kaliskiej miastorii zaglądają Mikołaj Mikołajczyk, z Działu Naukowo-Oświatowego Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej oraz Dawid Kiljański, prowadzący podcastu miastorie.

W historii Żyrardowa, jak w soczewce, widać dzieje rewolucji przemysłowej na ziemiach polskich, perypetie świata pracy, a także wzlot i upadek ruchu robotniczego.Zapraszamy do pierwszomajowej miastorii w której spotkamy, między innymi, XIX-wiecznych fabrykantów, robotniczych buntowników, komunistycznego prezydenta oraz niepokorne szpularki, a to wszystko na przestrzeni kilkunastu dekad intensywnej żyrardowskiej historii, od ministra Druckiego-Lubeckiego po ministrę Bochniarz. O dziejach żyrardowskich ludzi pracy rozmawiają dr Jan Burek z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Dawid Kiljański, prowadzący podcastu miastorie.

27 marca 1962 roku, po wielu miesiącach pracy garstki śmiałków, otwarta została pierwsza stała galeria sztuki współczesnej w Elblągu – Galeria EL. Otwierając ją, ponad sześć dekad temu, pośród gruzów dawnej dominikańskiej i ewangelickiej świątyni, młody plastyk przemysłowy Gerard Kwiatkowski zapewne nie przeczuwał, że w ciągu nadchodzących dziesięcioleci przedsięwzięcie to będzie stanowić unikalny na skalę Polski i Europy eksperyment artystyczny, prawdziwe laboratorium sztuki.O niezwykłych losach Kwiatkowskiego, Galerii EL i elbląskiego Biennale rozmawiają Marcin Marucha, miłośnik historii i prowadzący podcastu "Miejsca Nieoczywiste" oraz Dawid Kiljański, prowadzący podcastu miastorie.

Dziś o godzinie 8.15 wciągnięto flagę polską na gmachu urzędu pełnomocnika Rządu Rzeczpospolitej w Szczecinie - taką notatkę 30 kwietnia 1945 roku sporządził Piotr Zaremba, pierwszy polski prezydent Szczecina. Rozpoczął się polski okres w wielowiekowej historii tego pomorskiego miasta.O jego nieoczywistych powojennych losach, żmudnej odbudowie, przejściowej wielokulturowości oraz oporowi wobec władzy komunistycznej dowiecie się z najnowszej miastorii.

Wraz z dr Joanną Orzeł z Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego, zbieramy Was w podróż śladami polskiej szlachty i magnaterii, która w XVII i XVIII coraz liczniej odwiedzała zachodnioeuropejskie miasta. Czym była “tura kawalerska”? Co w europejskich miastach interesowała szlachciców najmocniej? Jakie przed podróżą mieli o nich pojęcie przed wyjazdem z Rzeczpospolitej? Czy mieli sobie coś ze współczesnych turystów lub “erasmusowych" studentów? W jakich dramatycznych, a jednocześnie ważnych dla Europy, wydarzeniach brał udział ojciec polskiego króla jako młodzieniec?O tym wszystkim (i nie tylko), dowiecie się z dzisiejszego odcinka! Zapraszamy!