Długa Historia Krótka

W marcu 1975 roku mało znany bokser Chuck Wepner powalił Muhammada Alego i wytrzymał z nim prawie piętnaście rund. Tę walkę oglądał bezrobotny aktor Sylvester Stallone. Trzy i pół dnia później miał gotowy scenariusz filmu, który zdobędzie Oscara dla najlepszego filmu roku. W tym odcinku opowiadam, kim był Stallone, zanim został gwiazdą, i dlaczego odrzucił setki tysięcy dolarów, żeby sam zagrać Rocky'ego.Dowiecie się, jak Henry Winkler uratował scenariusz przed telewizją, jak Carl Weathers dostał rolę Apolla, obrażając Stallone'a na przesłuchaniu, i dlaczego scena na słynnych schodach powstała w pośpiechu, zanim przyjechała policja. Usłyszycie też, jak Stallone jechał na zdjęcia przez całe Stany pociągiem z psem, który zagrał potem w filmie, i jak po pokazie dla 900 osób z branży był pewien, że wszystko zawalił. A także o tym, dlaczego zakończenie filmu nakręcono dwa razy i co wydarzyło się na gali oscarowej, kiedy na scenę wszedł Muhammad Ali. Jest też polski wątek: jak „Rocky” trafił do kin w PRL i kim był Edward Lutczyn, autor jego polskiego plakatu. Na koniec: pomnik, schody i pięćdziesiąte urodziny filmu w 2026 roku.Wszystkie odcinki podcastu „Długa historia krótka”, a także nasze inne produkcje, serial audio „W pętli” i bajkę „Przygody Psa Briksia”, znajdziesz na ⁠serialaudio.com⁠.Wybrane źródła:Rocky (Wikipedia)Sylvester Stallone on the fight to make „Rocky” (CBS News)Chuck Wepner (Wikipedia)Henry Winkler Played Crucial Role in Helping Sylvester Stallone Make „Rocky” (The Hollywood Reporter)Carl Weathers Looks Back on Creed (The Hollywood Reporter)Rocky: An Oral History (Philadelphia Magazine)Rocky (1976) (katalog AFI)Rocky Steps (Wikipedia)Muzyka: pixabay.com/

W 2014 roku „Forbes” wycenił majątek Elizabeth Holmes na 4,5 miliarda dolarów. Dwa lata później na zero. Jej firma Theranos obiecywała dziesiątki badań z jednej kropli krwi i zebrała od inwestorów ponad 700 milionów dolarów. W 2022 roku sąd skazał Holmes na ponad 11 lat więzienia za oszustwo. To historia firmy, jej upadku i ludzi, którzy ją zdemaskowali.

Znasz go na pamięć i wstajesz na jego dźwięk. Ale czy wiesz, o czym naprawdę śpiewasz?„Mazurek Dąbrowskiego” to ponad 140 lat historii zamkniętych w czterech zwrotkach. Jest w nim potop szwedzki i hetman Czarniecki, rozbiory, Napoleon Bonaparte i Legiony Dąbrowskiego. Napisano go we Włoszech w 1797 roku, kiedy Polski nie było na mapie, a zaborcy postanowili wymazać nawet jej nazwę.W odcinku usłyszysz między innymi:– skąd w ogóle wziął się pomysł, że państwo ma mieć hymn,– jak upadała Rzeczpospolita i co łączy tę historię z Ameryką,– jak Józef Wybicki napisał pieśń w Reggio nell'Emilia,– dlaczego w polskim hymnie jest Napoleon, a we francuskim go nie ma,– kim była Basia i którą linijkę większość z nas śpiewa z błędem,– jak legioniści trafili na Haiti, a melodia hymnu do Jugosławii,– i jak pieśń z Reggio wróciła do Włoch na Monte Cassino.Odcinek na Święto Niepodległości, 11 listopada.Rozdziały:1. Zanim Polska zniknęła2. Pieśń z Reggio3. Długi marsz do PolskiŹródła:dzieje.pl, Zintegrowana Platforma Edukacyjna (zpe.gov.pl), Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie (oddział Muzeum Narodowego w Gdańsku), Wikipedia i Wikimedia Commons.Nagranie hymnu:„Mazurek Dąbrowskiego”, See page for author, Public domain, via Wikimedia Commons: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mazurek_Dabrowskiego.ogg

Dynia w oknie czy znicz na grobie? W tym odcinku opowiadam jedną historię o dwóch tradycjach.Zaczynamy dwa tysiące lat temu, przy ogniskach Celtów i Słowian, którzy – nic o sobie nie wiedząc – tej samej jesiennej nocy czekali na powrót zmarłych. Potem ich drogi się rozchodzą. Ciastka dla dusz, irlandzka legenda o Skąpym Jacku i wielki głód prowadzą nas do Ameryki, gdzie z nocy psikusów rodzi się „cukierek albo psikus”. W Polsce poznajemy dziadów proszalnych, wypominki, „Dziady” Mickiewicza, znicze w Dolince Katyńskiej i pierwszą kwestę na Powązkach.Na koniec sprawdzamy, jak to się stało, że dziś w Polsce mamy i Halloween, i Wszystkich Świętych – i co te dwie tradycje łączy.

Kto ukradł nam godzinę? Historia zmiany czasuDwa razy w roku przestawiamy zegarki i prawie nikt nie wie, dlaczego. Czy chodzi o oszczędzanie prądu? O rolników? Okazuje się, że rolnicy byli jednymi z największych przeciwników zmiany czasu.W tym odcinku opowiadam, jak żartobliwy list Benjamina Franklina, pasja nowozelandzkiego zbieracza owadów i poranne przejażdżki angielskiego budowniczego doprowadziły do tego, że pół świata przestawia zegarki. A także o tym, jak pomysł, którego nie chciał żaden parlament, wprowadziła w końcu wojna.W odcinku usłyszysz m.in.:dlaczego Franklin chciał budzić paryżan z armat,jak William Willett wydał majątek na kampanię i nie dożył jej sukcesu,czemu w 1974 roku Amerykanie po kilku miesiącach mieli dość czasu letniego przez cały rok,co się dzieje z pociągiem nocnym, kiedy cofamy zegarki,czy zmiana czasu naprawdę oszczędza energię i jak wpływa na zdrowie,dlaczego Unia Europejska od 2019 roku nie potrafi z niej zrezygnować.W nocy z 24 na 25 października cofamy zegarki o godzinę. Dobrze ją wykorzystajcie, najlepiej na sen.

29 września 1887 roku czytelnicy „Kuriera Codziennego” dostali pierwszy odcinek powieści, która dziś jest jedną z najważniejszych polskich książek. W tym odcinku opowiadam, kim był Aleksander Głowacki, czyli Bolesław Prus: chłopak, który jako piętnastolatek uciekł do powstania, niedoszły naukowiec i jeden z najpopularniejszych felietonistów Warszawy.Dowiecie się, skąd wziął się tytuł „Lalka” i co ma z nim wspólnego proces o skradzioną zabawkę. Dlaczego druk powieści stanął na kilka miesięcy, a gazeta łatała dziurę opowiadaniem Sienkiewicza. Jak Prus opisał Paryż, w którym nigdy nie był. I dlaczego zakończenie do dziś budzi spory. Na koniec: od filmu Wojciecha Jerzego Hasa po dwie nowe ekranizacje z 2026 roku.Wybrane źródła:„Lalka” Prusa. Wszystko zaczęło się od kryminalnej zagadki (Polskie Radio 24)O powstaniu Lalki (blog „Lalka Bolesława Prusa”)Lalka (powieść) (Wikipedia)„Lalka” była serialem już w XIX wieku (National Geographic Polska)136 lat temu ukazał się pierwszy odcinek powieści Lalka (twoje-miasto.pl)B. Prus, Słówko o krytyce pozytywnej (Serwis Humanistyczny Hamlet)Szare dnie i krwawe godziny, czyli Wokulski w Paryżu (Zintegrowana Platforma Edukacyjna)Bolesław Prus (1847–1912) (dzieje.pl)Bolesław Prus czyli Aleksander Głowacki (Portal Polonii)Stefan Godlewski i tablice na Krakowskim Przedmieściu (whu.org.pl)Lalka 2026 – serial Netflixa czy film kinowy? (historia.org.pl)Lalka (film 2026) (Wikipedia)Muzyka: Abydos_Music (Jérôme Chauvel), pixabay.com/pl/users/abydos_music-27178115Źródła„Lalka” Prusa. Wszystko zaczęło się od kryminalnej zagadki (Polskie Radio 24): pochodzenie tytułu.O powstaniu Lalki (blog „Lalka Bolesława Prusa”): notka w „Gazecie Polskiej” z 9 lutego 1887, proces w Brnie.Lalka (powieść) (Wikipedia): „Trzy pokolenia”, daty druku, przerwa w druku, zmiana nazwiska Moraczewskiego, wydanie 1890.The Doll (Prus novel) (Wikipedia): daty pierwodruku, proces w Brnie.„Lalka” była serialem już w XIX wieku (National Geographic Polska): przerwa w druku, nakład, prośby redakcji.Lalka opracowanie (zanotowane.pl): przerwy w druku w 1888 roku, prośby redakcji, „Ta trzecia” Sienkiewicza.Co oznacza tytuł „Lalka”? (TVN): wypowiedź Prusa z 1890 roku o pannie Izabeli.Szare dnie i krwawe godziny, czyli Wokulski w Paryżu (Zintegrowana Platforma Edukacyjna): pierwszy pobyt Prusa w Paryżu w 1895 roku.Powiadam tobie, cud, nie miasto! Paryż w „Lalce” (Magdalena Czachorowska, UKW): trasa podróży z 1895 roku, most na Sekwanie.Obraz Paryża w Lalce (klp.pl): Paryż z map i przewodników.Bolesław Prus (1847–1912) (dzieje.pl): Białka, więzienie, praca u Lilpopa i Raua, fotografia.Patron szkoły: Bolesław Prus (SP w Mirczu): śmierć rodziców, artykuł „O elektryczności”.Bolesław Prus (Wikipedia): data bitwy pod Białką, pseudonim od herbu.Bolesław Prus czyli Aleksander Głowacki (Portal Polonii): „Nowiny”, studia, lęk przestrzeni.Satyryczna publicystyka Bolesława Prusa (Zintegrowana Platforma Edukacyjna): „Kroniki tygodniowe” od 1875 roku.Stefan Godlewski i tablice na Krakowskim Przedmieściu (whu.org.pl): tablice Wokulskiego i Rzeckiego z 1937 roku.Domy z „Lalki” Bolesława Prusa (Dolnośląska Biblioteka Publiczna): odtworzenie tablicy po wojnie.Lalka – serial (TheTVDB): emisja serialu Bera od 1978 roku.Lalka 2026 – serial Netflixa czy film kinowy? (historia.org.pl): daty premier obu ekranizacji z 2026 roku.Lalka (film 2026) (Wikipedia): obsada, czas trwania, powrót Marka Kondrata.Lalka – recenzja filmu (naekranie.pl): serial jako luźna interpretacja, film bliższy książce.136 lat temu ukazał się pierwszy odcinek powieści Lalka (twoje-miasto.pl): przerwa w druku po wyjeździe do Nałęczowa.B. Prus, Słówko o krytyce pozytywnej (Serwis Humanistyczny Hamlet): polemika ze Świętochowskim, „Kurier Codzienny” 1890.Samobójstwo, ucieczka czy nowy wynalazek? (zero.pl): zarzuty Świętochowskiego wobec kompozycji.Lalka – streszczenie (klp.pl): scena w Skierniewicach, dróżnik Wysocki

Odkryj historię nagrody, która nie powstała z miłości do kina, lecz jako narzędzie Louisa B. Mayera do zarządzania konfliktami w branży i blokowania związków zawodowych. W tym odcinku prześwietlamy ewolucję Oscarów – od 15-minutowej kolacji w 1929 roku po współczesne, globalne widowisko telewizyjne.

Film "Wielki Marty", mimo że jego premiera odbędzie się dopiero za kilka dni, już wywołał ogromne poruszenie. Jest powszechnie typowany na film roku, a odtwórca głównej roli, Timothée Chalamet, uznawany jest za murowanego kandydata do Oscara.W tym odcinku chcę opowiedzieć nieco o samym filmie, który wkrótce trafi do kin w Polsce, ale przede wszystkim skupić się na postaci Marty’ego Rismana — człowieka, który stał się inspiracją dla filmowego bohatera.Zarówno film, jak i życie Rismana to niezwykle fascynująca historia osoby z nizin, stojącej od początku na przegranej pozycji underdoga, który dosłownie znikąd dostał się na salony Nowego Jorku i całych Stanów Zjednoczonych, stając się legendą popkultury oraz tenisa stołowego.Zapraszam do odcinka.

Zapraszam do wysłuchania historii jak powstał i jak prawie nie powstał najbardziej popularny film świąteczny w Polsce. Zaczynamy :)

Hej W dzisiejszym odcinku opowiadam historię najpopularniejszego burgera w Polsce. Burger Drwla każdego roku wywołuje w całym kraju historię, zastanawiam się dlaczego. Zapraszam