Sam Zemurray - człowiek, który obalił rząd Hondurasu dla bananów
Sam Zemurray (Zemuray) sprzedawał banany, które United Fruit uznawała za odpad. W 1911 roku sfinansował zamach stanu w Hondurasie, a w 1933 zwolnił cały zarząd United Fruit.Urodził się jako Szmuel Zmurri w Szarogrodzie, do Ameryki przypłynął jako piętnastolatek pod pokładem, a pierwszego banana zobaczył w Selmie w Alabamie. W porcie Mobile kupował za grosze dojrzałe banany (ripes), których wielkie firmy nie chciały wieźć koleją, i sprzedawał je prosto z wagonu, telegrafując do sklepikarzy wzdłuż torów. Potem przyszła umowa z Andrew Prestonem, własne plantacje Cuyamel Fruit Company w Hondurasie, statek Hornet, najemnicy Lee Christmasa i powrót Manuela Bonilli do władzy. Prywatna firma owocowa wymieniła rząd obcego państwa i uszło jej to na sucho. Tak wyglądała republika bananowa od środka.W 1929 roku United Fruit kupiła Cuyamel za 300 tysięcy własnych akcji i kazała Zemurrayowi odejść z branży. Cztery lata później wrócił z workiem pełnomocnictw akcjonariuszy i przejął firmę od środka. Stąd tytuł jego biografii autorstwa Richa Cohena: „The Fish That Ate the Whale”.Odcinek rozkłada jego sposób myślenia na lekcje, ale nie kończy się na sali posiedzeń. Rachunek przychodzi w Gwatemali: reforma rolna Jacobo Árbenza (Arbenza), kampania Edwarda Bernaysa, zamach stanu CIA w 1954 roku i dziesięciolecia dyktatur. Jest też filantropia, Uniwersytet Tulane i firma, którą znacie z naklejek na bananach: Chiquita.ROZDZIAŁY0:00 „Jesteście zwolnieni”. Boston, styczeń 19331:53 Chłopak, który zobaczył pierwszego banana2:44 Lekcja 1: Patrz tam, gdzie inni nie patrzą4:23 Lekcja 2: Zostań, aż cię zauważą5:28 Lekcja 3: Idź do błota7:11 Lekcja 4: Graj na całość (Honduras 1911)9:20 Lekcja 5: Wiedz, kiedy zejść ze stołu10:27 Lekcja 6: Nie oddawaj steru ludziom, którzy nie znają błota12:55 Cena: Gwatemala 195414:52 Co z tego wziąć, a czego nie15:52 Co przyniesie przyszłość, jeżeli zaczniesz dzisiaj?To pierwszy odcinek z cyklu „Ludzie na limicie”. Napiszcie w komentarzu, czy chcecie kolejne. Wcześniej na kanale o wielkich fortunach: historia Rockefellerów.ŹRÓDŁARich Cohen, „The Fish That Ate the Whale” (2012); Encyclopaedia Britannica; 64 Parishes; Business Alabama; The Christian Science Monitor; ANU – Museum of the Jewish People.ŹRÓDŁA ZDJĘĆSam Zemurray, 1934: Los Angeles Times, CC BY 4.0Parowiec Abangarez, 1912: Lisette Lebaillif, CC BY-SA 3.0Budynek United Fruit Company: Nolabob, CC BY-SA 3.0Tremont Street, Boston, lata 30.: City of Boston Archives, CC BY-SA 2.0Nabrzeże w Mobile, 1906: Harley Flowers, CC BY-SA 2.0Dojrzałe banany: Meltdown reverter, CC BY-SA 4.0Gazeta z Gwatemali, 1954: Towiki60, CC BY-SA 3.0Telegraf: Kannan Shanmugam, CC BY-SA 3.0Tulane, Gibson Hall: Infrogmation of New Orleans, CC BY-SA 3.0Banany Chiquita: UggBoy UggGirl, CC BY 2.0Pomnik w Nebaj, Gwatemala: Adam Jones, CC BY-SA 2.0Usain Bolt: Fernando Frazão / Agência Brasil, CC BY 3.0 BRWeb Summit 2017: Web Summit, CC BY 2.0Licencje: creativecommons.org/licenses/by/4.0, /by/3.0/br, /by/2.0, /by-sa/4.0, /by-sa/3.0, /by-sa/2.0Pozostałe zdjęcia: domena publiczna lub CC0 (Wikimedia Commons, Library of Congress).Okładka książki Richa Cohena „The Fish That Ate the Whale” (Farrar, Straus and Giroux, 2012) pokazana w ramach prawa cytatu.Grafiki w tym odcinku wygenerowała SI. Nie z wyboru — na tym etapie nie mam z czego zapłacić ilustratorowi. Kanał wchodzi w monetyzację przy 1000 subskrypcji i pierwsze pieniądze idą na to, żeby rysował i montował człowiek. Subskrypcja przybliża ten moment bardziej niż cokolwiek innego.Dżingiel otwierający odcinek powstał w ElevenLabs.🌐 Blog: https://coprzyniesieprzyszlosc.com📸 Instagram: https://instagram.com/co_przyniesie_przyszlosc🎵 TikTok: https://www.tiktok.com/@coprzyniesieprzyszlosc🐦 X: https://x.com/saulgoodman369👍 Facebook: https://facebook.com/coprzyniesieprzyszlosc#zemurray #unitedfruit #historia