#117 - Seth Gaaikema

In de laatste aflevering van Jemig de podcast staat de oervader van de oudejaarsconference centraal: Wim Kan. Hij begon op de radio, kwam daarna op televisie en vulde zijn conferences met vele uitdrukkingen die zich nestelden in de taal. Kamelen op ’t behang, een slak die afremt in de bocht, uithuilen en opnieuw beginnen: ze worden allemaal besproken door Hijlco Span en Ton den Boon.

Van kersttoespraak via Woord voor woord naar de Zandtovenaar: Ton en Hijlco onderzoeken de invloed van kerst op radio en televisie.

De spelprogramma Wie is de Mol? heeft ons taalgebruik beïnvloed. Ton den Boon en Hijlco Span bespreken de vindplaatsen van uitdrukkingen uit dit tv-programma. Bijvoorbeeld de frase ‘een rood scherm krijgen’. En staat de term ‘molloot’ eigenlijk al in het woordenboek?

Top of flop? Jonge mensen op weg naar het concertpodium? Ton en Hijlco presenteren de uitdrukkingen uit muziekprogramma’s op radio en tv.

Een reclame-slagzin werd vanaf de jaren tachtig onderdeel van de Nederlandse taal. Ton en Hijlco hebben het over ‘wc-eenden’: opscheppen over wat je zelf hebt gemaakt. En deze zelfpersiflage bleef niet alleen beperkt tot een reinigingsproduct.

Een gebiedende wijs als titel, maar wel bestaand uit de zachte krachten die de mens in zich heeft. Ton en Hijlco buigen zich over deze alom bekende liedtitel van Ramses Shaffy.

Van Wondere wereld tot het Huis van de toekomst. Sterrenkundige en wetenschapsjournalist Chriet Titulaer was decennialang een populair gezicht op de Nederlandse tv, waar het ging om nieuwe technische snufjes en populair-wetenschappeijke onderwerpen. En ook de baard van Chriet Titulaer is taaleigen geworden.

Aan het eind van de jaren zestig ging de tv-serie Pippi Langkous al van start, maar de uitspraken van het vrijgevochten meisje circuleren anno nu volop in de Nederlandse taal. Ton den Boon en Hijlco Span zochten uit welke Pippi Langkous-begrippen nog altijd worden gebruikt.

Het reclamefilmpje is al dik 20 jaar oud. Toch is de term ‘paarse krokodil’ uit een commercial van een verzekeringsmaatschappij, een begrip in de Nederlandse taal. Ton den Boon (De Dikke van Dale) en Hijlco Span (Volgspot) bespreken de vindplaatsen.

Hij stond bekend om zijn woordspeligheid, maar cabaretier en vertaler Seth Gaaikema bedacht ook diverse formuleringen die nog steeds hun mannetje staan in het Nederlands.