Voorproevers

Hoe kijk je naar het verleden en de toekomst? Denk je dat we er sowieso op vooruitgaan? Of denk je dat er een muur van duisternis op ons afkomt en dat vroeger alles beter was? Je kijk op de tijd zou wel eens bepaald kunnen worden door je politieke ideeën. Of vice versa. Filosoof Tinneke Beeckman heeft er over nagedacht en een boek geschreven, toepasselijk getiteld ‘Neem de tijd.' Een boek dat uitnodigt om verder te kijken dan de eerstvolgende crisis.

Sinds mensen bestaan wordt er geworsteld met de sterfelijkheid. Want ja, jammer dat het maar voor even is. Het eeuwige leven, zou dat niet mooi zijn? Frank Westerman onderneemt in zijn boek 'Alfabet van de onsterfelijkheid' een persoonlijke zoektocht naar het uitdagen van de dood. Hij begint in zijn geboortegrond Drenthe waar in de prehistorie hunebedbouwers al bouwden voor de eeuwigheid, en komt uit bij cryoconservering: wat als hij zich laat invriezen met het oog op eeuwig leven?

Edmund de Waal is beroemd als keramist en schrijver. In zijn nieuwe boek 'Hoe te beginnen' onderzoekt hij de vraag: waar begin je als kunstenaar? Hoe belangrijk zijn leermeesters? Hoe vind je je eigen stem? De Waal verweeft zijn eigen verhaal met dat van zijn grootmoeder Elisabeth. Die correspondeerde begin 20ste eeuw als beginnende dichter met de grote Rainer Maria Rilke. Hun briefwisseling was later een grote aanmoediging voor de Waals eigen kunstenaarschap. Katrien Steyaert las het boek.

Melancholie is ongrijpbaar. Door de eeuwen heen kreeg deze raadselachtige emotie telkens een andere betekenis. Ze werd gezien als zwartgalligheid, ledigheid, genialiteit of depressie. Melancholie loopt ook als een rode draad door het leven van filosoof Jean Paul Van Bendegem, hij schreef er een persoonlijk essay over. In de reeks 'Een kleine filosofie van grote emoties'.

Textiel en technologie lijken twee werelden. Toch loopt er een rechte lijn van het weefgetouw naar de computer. De eerste programmeerbare machine was geen computer, maar een weefgetouw. Algoritmes zijn in zekere zin digitale weefsels: structuren die informatie ordenen, verbinden en transformeren. Textiel als de moeder van AI. Met een immersieve tentoonstelling laat Textirama bezoekers voelen, zien en beleven wat er technologisch allemaal met textiel mogelijk is. Een gesprek met Niek De Prest.

In het beheer van onze natuur en onze bossen is technologische innovatie niet meer weg te denken. Hoe gebruiken we drones en computermodellen om de gevolgen van klimaatverandering en extreme weersomstandigheden het hoofd te bieden? Hoe brengen we het veranderende landschap in kaart? Zit de boswachter van vandaag meer achter de computer dan tussen het groen? Goedele Van der Spiegel, administrateur-generaal van het Agentschap voor Natuur en Bos, weet er meer over.

Is het tegenwoordig makkelijker om gehackt te worden? Door de komst van artificiële intelligentie? Of misschien omdat we een groot deel van onze gegevens gratis en voor niets op sociale media delen? Inti De Ceukelaire, ethisch hacker en cybercrime onderzoeker, wil ons waarschuwen in zijn voorstelling 'Cyber charlatan'. Te zien op het Flanders Next festival.

Gaan we ooit aardappels kunnen kweken op Mars, zoals Matt Damon in 'The Martian'? Zullen we ooit contact maken met buitenaards leven, zoals in '3 Body Problem'? En worden we ooit cyborgs zoals 'The Terminator'? Het antwoord op die vragen: misschien ooit. En dat is ook de titel van de nieuwe podcastreeks van Het Geluidshuis. Over sciencefiction die misschien ooit wel werkelijkheid kan worden. Met scifi verhalen en de feiten erachter. Leen Renders en Kurt Beheydt zijn twee van de makers.

West-Europa en Amerika hebben een deel van hun welvaart te danken aan de slavenhandel en de slavenarbeid. Ook België heeft een slavernijverleden. Of beter: de Zuidelijke Nederlanden, want in de Oostenrijkse tijd werd vanuit Oostende slavenhandel georganiseerd, en enthousiaste beleggers probeerden er goed geld aan te verdienen. Stan Pannier vertelt in zijn boek 'Beleggen in Bloed' het verhaal van de schatrijke bankier Frederik Romberg, actief in de trans-Atlantische slavenhandel.

Europa is, zoals altijd, in verandering. Maar wie nu door het oude continent reist, krijgt allicht de indruk dat we in een nieuwe stroomversnelling zijn beland. Als houvast schreef Timothy Garton Ash het boek 'Europa in 7½ hoofdstukken'. Garton Ash is historicus, hoogleraar Europese Studies én hij stond op de eerste rij bij een aantal belangwekkende gebeurtenissen. Annelies Beck sprak met hem.