Lekenpraatjes VU-promovendi

Kinderen met mutaties in het CRB1-gen ontwikkelen op zeer jonge leeftijd de oogziekte Retinitis Pigmentosa (RP) of Leber Congenitale Amaurosis (LCA). Wereldwijd worden een op de 100.000 kinderen blind door mutaties in dit gen. Beide ouders zijn drager van het gen. Het netvlies bestaat uit een laag van met elkaar verbonden zenuwcellen waaronder de lichtgevoelige fotoreceptorcellen. Het licht wordt omgezet in elektrische signalen die via verschillende zenuwcellen naar de hersenen worden geleid waar het ‘zien’ plaatsvindt. Het verlies van gezichtsvermogen bij RP wordt steeds groter. LCA is een zeldzame overerfbare oogziekte dat leidt tot blindheid bij pasgeborenen. Er zijn op dit moment geen effectieve behandelmethodes voor kinderen met mutaties in het CRB1-gen. Celso Henrique Freitas Alves ontwikkelde en bestudeerde bij muizen oogziektemodellen voor de humane oogziektes. Zijn experimenten geven inzicht in de moleculaire mechanismes die ten grondslag liggen aan RP en LCA veroorzaakt door verlies van CRB-eiwitten. Datum: 19-05-2014

Hanne van Ballegooijen onderzocht of verstoringen van de vitamine D stofwisseling een mogelijke risicofactor zijn voor hart- en vaatziekten. Zij laat zien dat een tekort aan vitamine D en een verhoogd parathormoon veel voorkomen bij ouderen. Parathormoon wordt geproduceerd door de bijschildklieren en regelt de concentratie van het calcium in het bloed. Het speelt een belangrijke rol bij het omzetten van vitamine D naar de meest actieve vorm. Haar resultaten leveren geen bewijs voor een beschermend verband tussen vitamine D en hartgezondheid. Wel kunnen verhoogde waarden van parathormoon schadelijk zijn voor de hartgezondheid.Datum: 12-05-2014

Laura Hak onderzocht hoe gezonde personen hun looppatroon aanpassen aan dreigende verstoringen om het valrisico te beperken en of personen met een beenamputatie of beroerte deze zelfde strategieën (kunnen) gebruiken. Uit haar onderzoek blijkt dat gezonde personen als ze dreigen te vallen tijdens het lopen hun stabiliteit vergroten door de stapfrequentie te verhogen en de staplengte te verlagen. Ook vergroten ze deze stabiliteit door met bredere stappen te lopen. Opmerkelijk is dat de loopsnelheid juist niet wordt aangepast, in tegenstelling tot wat de wetenschappers aanvankelijk dachten. Datum: 08-05-2014

Het onderwerp ‘religie en wetenschap’ zorgt nog steeds voor verhitte debatten. In elke tijd heeft dit debat een eigen dynamiek. Wetenschapshistoricus Ab Flipse deed een vergelijkend onderzoek naar de houding van Nederlandse gereformeerden en rooms-katholieken tegenover de natuurwetenschap in de periode 1880-1940. Hij stelt dat de houding van de gereformeerden en katholieken rond 1900 niet gekenmerkt werd door angst voor of afzijdigheid van de natuurwetenschap. Hun ideologie, het ‘neocalvinisme’ respectievelijk ‘neothomisme’, was veeleer een poging om deze wetenschap zich toe te eigenen en op eigen wijze vorm te geven. Datum: 06-05-2014

Het percentage keelkanker in Nederland dat veroorzaakt wordt door het humaan papillomavirus (HPV) is de laatste 20 jaar verzesvoudigd, van 5% naar 30%. Veel wisselende seksuele contacten en orale seks zijn risicofactoren voor deze vorm van keelkanker die vooral bij mannen voorkomt. De overleving van patiënten bij wie keelkanker is veroorzaakt door HPV is wel beter dan bij andere keelkankerpatiënten. ‘Blijkbaar reageren HPV-positieve keeltumoren dus goed op behandeling met chemo en bestraling’, concludeert arts-onderzoeker Michelle Rietbergen, die op 7 mei promoveert bij VUmc. Datum: 07-05-2014

Jiun Youn bestudeerde de interactie tussen cognitie en emotie van knaagdieren, met name bij muizen. Dierexperimenteel onderzoek is belangrijk voor het ontwikkelen van nieuwe therapieën voor mensen met een psychiatrische aandoening. Tot nu toe werd alleen cognitie of alleen emotie onderzocht, slechts weinigen onderzochten de interactie, terwijl deze juist zo belangrijk is bij mensen. Youn ontwikkelde een test waarmee ze de invloed van emotie op het ruimtelijk geheugen bestudeerde. Hiervoor vergeleek zij twee veel gebruikte muizensoorten waarvan al bekend was dat de C57BL-muizen een beter ruimtelijk geheugen hebben dan de DBA. Youn toont echter aan dat de verschillen tussen de twee stammen sterk afhankelijk is van het type beloning. Datum: 14-05-2014

Robin de Bruin betoogt dat het Nederlandse politieke denken over Europese integratie in de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog bepaald werd door de in het interbellum ingesleten opvatting dat Europese welvaartsvergroting door middel van economische schaalvergroting onvermijdelijk was. Omdat er in de jaren dertig geen gevolg was gegeven aan deze noodzaak, had het nationaalsocialisme in Duitsland door de crisis van de jaren dertig de wind in de zeilen gekregen, zo was de heersende opvatting. Datum: 09-05-2014

Aan sport wordt een belangrijke rol toegeschreven in de bestrijding van overgewicht onder jongeren en andere maatschappelijke problemen. De overheid wil daarom de sportparticipatie onder jongeren verhogen. Dit wordt vaak gedaan door hen, via school, kennis te laten maken met de technische aspecten van een sport. Niek Pot betoogt dat het belangrijk is dat jongeren ook met de sociale aspecten van sport in aanraking komen, hoe ga je met elkaar om op de sportclub, heb je vrienden die ook aan die sport doen. Zo kan sport een langdurige rol spelen in het leven van jongeren en het ontwikkelen van een sportidentiteit. Datum: 12-05-2014

Heike Schröder onderzocht hoe de meetkwaliteit van opleidingsniveau in vergelijkend survey-onderzoek te verbeteren is. Als onderzoekers de opleidingsniveaus van verschillende landen moeten vergelijken, dienen ze een manier vinden om de verschillen tussen nationale opleidingssystemen onder één noemer te brengen. Hier zijn twee bestaande methoden voor die het nadeel hebben dat ze tot het aanzienlijk verlies van informatie leiden. Schröder ontwikkelde twee alternatieve methoden die dat informatieverlies aantoonbaar verminderen. Zij laat zien aan dat het met die twee methoden mogelijk is om de meetkwaliteit van de opleidingsvariabele aanzienlijk te verbeteren. Datum: 25-04-2014