De Groene Amsterdammer Podcast

Niet in slaap kunnen vallen, ’s nachts wakker worden, jezelf vermoeid de dag door moeten slepen: voor veel mensen is slapen niet makkelijk, met vaak wanhoop als gevolg. Een pianosonate van Mozart, rustgevende ASMR of toch weer die ellendige schaapjes: alles wordt uit de kast gehaald om maar in slaap te vallen. Het is dan ook niet verrassend dat wetenschappers zich momenteel buigen over de relatie tussen depressie en slaapstoornissen. Kees van den Bosch en Margreet Fogteloo bespreken slapeloosheid, maar geven ook toe aan het contrasterende, romantische beeld dat eraan vastkleeft. De creatieveling die, eenmaal ontsnapt aan het licht en de drukte, eindelijk op z’n productiefst is, heeft misschien ook wel weer een punt: als je niet kunt slapen, maak er dan maar het beste van. Productie: Kees van den Bosch en Lotte Heerink.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amerikaspecial: een falend buitenlandbeleid kost Donald Trump het Amerikaanse Congres. En wat na de blauwe tsunami? De aangekondigde blauwe golf werd een tsunami. Waar lag dat aan en welke gevolgen gaat dat hebben in Washington en in de wereld? Historicus Nicholas Mulder, die voor het eerst meestemde in zijn staat New York, zoekt de oorzaken in een gezonde dosis economisch populisme bij de Democraten en een falend buitenlands beleid. Hij verwacht (en hoopt op) langzaam afnemende internationale spanningen en misschien een poging van Alexandria Ocasio-Cortez om meerderheidsleider te worden van de Amerikaanse Senaat. In Historische Woorden mijmert Donald Trump, in waarschijnlijk de vreemdste climax van een verkiezingscampagne ooit, over de vele kwaliteiten van gras. En ook Sebastiaan Faber maakte de verkiezingen van dichtbij mee, in Ohio. Hij verwacht dat de resultaten een flinke impuls zullen geven aan de linksbuitens van de Democratische Partij: de progressieve vleugel die bewezen heeft stemmen te kunnen trekken. Productie & redactie: Gizelle Mijnlieff.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoffelijk wierp Nederland zich in de zomer van 1998 op als gastland van het nieuw op te richten Internationaal Strafhof. Een prestigieuze toezegging, maar heeft Nederland het hof sindsdien wel genoeg weten te verdedigen? Voor internationale grootmachten China, Rusland en de Verenigde Staten (met Israël als aanhangsel) was het hof vanaf de stichting al een bedreiging. Geen van hen sloot zich aan. Amerika beloofde zelfs Den Haag binnen te vallen, mocht het hof ooit een Amerikaan vastzetten. In 2015, met de toevoeging van Palestina als lid van het hof, waren de rapen pas echt gaar. Via spionnen in de straten van Den Haag, met hackers die de Nederlandse politie te slim af zijn en via ontraceerbare doodsbedreigingen zette Tel Aviv het hof en de mensenrechtenorganisaties die het steunen onder druk. Hoe reageert dat netwerk van ngo’s op deze ontwikkelingen? Allart van der Woude en Michelle Salomons van onderzoeksplatform Investico spraken honderd mensenrechtenorganisaties die het hof van informatie voorzien en ontdekten dat een deel van hen de samenwerking inmiddels heeft verbroken of afgezwakt. Kan het hof een effectief en geloofwaardig instituut blijven als dit ecosysteem onder druk staat? Of rest straks slechts een schil van de belofte waar het ooit mee begon? Productie: Or Goldenberg en Joost Bolten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze speciale aflevering van Denkspoor, live op het Brainwash Festival, gaat Stephan Sanders in gesprek met schrijver Tom Grosfeld en hoogleraar informatica Felienne Hermans over het werk en leven van Ada Lovelace, die ook wel de voormoeder van AI kan worden genoemd. Lovelace zag al in de negentiende eeuw de mogelijkheden van computers die ongeveer honderd jaar later werkelijkheid zouden worden. Tegelijkertijd waarschuwde ze voor overdreven verwachtingen: een computer voert volgens haar opdrachten uit, maar bedenkt niet zelfstandig wat hij moet doen. Ze droeg een bijzonder accurate voorspelling over de huidige werking van AI en algoritmes uit. Hoe visionair was zij? En hoe werd ze uit de prominente geschiedenis van haar vakgebied geweerd? Redactie en productie: Gizelle Mijnlieff en Stephan Sanders.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Muziek, een champagnefles slaat stuk tegen de romp: zo wordt een nieuw groot schip verwelkomd. Hoe anders gaat dat bij het afscheid. Een groot deel van de vracht- en cruiseschepen eindigt op een strand in India of Bangladesh, waar arbeiders onder primitieve omstandigheden levensgevaarlijk werk doen om de schepen te slopen. Staal en waardevolle spullen worden verhandeld en gif en andere gevaarlijke stoffen verdwijnen vaak in zee. Ondanks mooie verdragen als de Hongkongconventie en het Verdrag van Basel. Hoe kan dat? Wouter Massink onderzocht het en vertelt wat hij zag. Productie: Kees van den Bosch en Lotte Heerink.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lege metaforen en de herkenbare ‘drieslag’ overspoelen het taalgebruik van politici in Den Haag. Vanaf de tribune van de Tweede Kamer kun je soms Kamerleden met ChatGPT geopend op hun telefoon naar het spreekgestoelte zien lopen. Uit onderzoek van Coen van de Ven en Emiel Woutersen blijkt dat 68 politici het afgelopen jaar door AI gegenereerde teksten hebben uitgesproken tijdens debatten. Dit is natuurlijk het laatste wat we willen: fundamentele gesprekken die door een robot worden gevoerd in plaats van de mensen op wie we hebben gestemd. Inhoudsloze taal is één gevolg, maar wat betekent het voor de democratie als politici ook hun denk- en redeneerwerk uitbesteden aan een machine? Productie: Kees van den Bosch en Lotte Heerink.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Simone Korkus doet al een kwart eeuw verslag vanuit Israël. Samen met Kees van den Bosch bespreekt ze de huidige ontwikkelingen in het land. Wat is er na een jaar over van de ‘vredesdeal’ die Trump afdwong? En waar staat Netanyahu’s reactie op de documentaire Naza symbool voor? ‘Ze zijn er nog niet aan toe om de feiten te horen.’ In haar artikel in De Groene van deze week werpt Korkus haar blik op de grote groep jongeren die bij de aankomende Israëlische verkiezingen voor het eerst hun stem mogen uitbrengen. Hoe beïnvloedt het gepolitiseerde schoolsysteem hun keuze? En wat gebeurt er als je tegen dat dominante narratief ingaat? Productie: Kees van den Bosch en Joost Bolten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Brazilië kan Flávio Bolsonaro, zoon van de opgesloten couppleger en oud-president Jair, over twee weken een nieuw presidentschap binnenhalen voor zijn clan. Wat betekent dat voor Brazilië? En wat betekent het voor de wereld als deze Trump-volgeling een van ’s werelds grootste landen gaat leiden? Journalist Eva Hartog peilt wat Brazilianen aantrekt in deze grofgebekte, in schandalen gedrenkte zoon van een besmette vader. In Historische Woorden luisteren Casper Thomas en Rutger van der Hoeven naar de Amerikaanse president D. Trump, die meent dat Oekraïne een andere president nodig heeft omdat Trump diesel nodig heeft. En journalist Erik-Jan Drieënhuizen vertelt wat hij hoorde en zag bij scholierenprotesten in Frankrijk die onverwacht veel bijval en energie losmaken: scholieren die vooral betere scholen willen, maar van wie de wensen worden overstemd door (vooral) radicaal-linkse, doorgewinterde demonstranten die tegen een voorspelbaar pakket grieven protesteren, van politiegeweld tot Gaza. Redactie & productie: Gizelle Mijnlieff.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er duiken steeds meer datacenters op in Nederland die stroom, water en ruimte in beslag nemen. De gebouwen roepen associaties op met vervuiling, Amerikaanse miljardairs en doorgeschoten technologische ontwikkelingen. Niet zo vreemd dat de bouw van deze centra veel verzet teweegbrengt. In De Groene van deze week duikt Koen Haegens in de wereld van datacenters. Wie bouwt al die datacenters, waarom is er zoveel ophef over en wat gebeurt er eigenlijk aan de binnenkant van deze raamloze dozen? Koen praat erover in de podcast met Or Goldenberg. Productie: Or Goldenberg en Lotte Heerink.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens haar carrière als correspondent, schrijver en onderzoeker in China zag Garrie van Pinxteren de mooie en de lelijke zijden van het land. Voor haar ogen schreef de Chinese Communistische Partij de afgelopen decennia geschiedenis, maar komt dat verhaal wel altijd overeen met de werkelijkheid? Die vraag onderzoekt Van Pinxteren in haar nieuwste boek Control en Delete, waarvan deze week de persoonlijke inleiding in De Groene staat. In de podcast vertelt Van Pinxteren aan Or Goldenberg wat haar nog altijd zo fascineert aan China, hoe het sinds de vorige eeuw is veranderd en hoe Xi Jinping niet de hervormer bleek die hij beloofde te zijn. Productie: Or Goldenberg en Joost Bolten.See omnystudio.com/listener for privacy information.