As conquistas do mar

E ademais Nico Campos propúxonos un debate sisudo: quen contamina máis coas súas viaxes en avión, Taylor Swift ou Beyoncé? O último programa da temporada do Atmosféricos non ten perda!

Interesámonos tamén pola chamada factura climática, unha conta con moitos ceros que pon contra as cordas as economías máis vulnerables. E ademais, soubemos por que son esenciais os servizos climáticos e coñecemos o colectivo Madres por el Clima, nais coraxe que loitan por un planeta mellor.

En Ourense, dous investigadores puxeron en marcha unha escola de calor para analizar o confort térmico da cidade das Burgas contando coa participación da cidadanía. Ademais soubemos como pode repercutir este exceso de temperatura na tempada de furacáns e na presenza na atmosfera de gases contaminantes e moi nocivos para a saúde, como o ozono. Tamén nos achegamos á Costa da Morte para compartir unha xornada de limpeza de praias coa asociación Mar de Fábula e con máis dun cento de escolares.

No programa, desta volta, repasamos a situación da especie lobo ibérico que para sobrevivir ten que enfrontar problemas como o furtivismo, a degradación dos seus hábitats e a pobreza xenética. Ademais estamos na época idónea para avistar algún oso pardo polos Ancares ou polo Courel, coñecemos o funcionamento dos centros de recuperación de fauna salvaxe de Galicia, e falamos das néboas.

A calor, o frío e a humidade excesivas axudan a propagar enfermidades novas e empeoran outras. O cambio climático ten boa culpa. No Atmosféricos indagaron sobre as chamadas enfermidades meteotrópicas e sobre os mapas de risco da calor deseñados para tentar previr as consecuencias das vagas de calor sobre a poboación. Ademais abriron liña co Brasil para coñecer de primeira man cal é a situación da cidade de Porto Alegre logo das peores inundacións da súa historia.

As autoridades sanitarias extreman a alerta ante a propagación de enfermidades infecciosas como a febre hemorráxica de Crimea-O Congo, o zika, ou a febre amarela, asociadas á insectos migrados ata as nosas latitudes desde o sur global. As carrachas que transmiten a primeira ou o mosquito tigre, responsable das segundas, xa se instalaron en Galicia e aínda que non hai constancia de que circulen os virus, Xunta e Universidades fan un seguemento constante das poboacións destes insectos para previr calquera andazo. Canda eles, as moscas comúns convértense en crebacabezas en concellos como Tomiño, onde o uso inadecuado dos xurros agrícolas provocou unha auténtica invasión destes bechos.

Iniciativas públicas e privadas tratan de darlle a volta ou de atallar esa viaxe, por exemplo, pescando o lixo no propio océano con artes de pesca. Ademais, lanzamos unha pregunta, canto estariades dispostos ou dispostas a poñer do voso peto para loitar contra o cambio climático?

No Atmosféricos interesámonos por este fenómeno do crecemento marítimo, que puxo en cifras o Instituto Oceanográfico Español nun traballo publicado na revista Geosciencies. E preguntamos en dous concellos, un da costa atlántica e outro da mediterránea, como pensan amañar o que as ondas se empeñan en estragar. Ademais, na súa Cidadela, Laura Cortés báixalle a ponte a Ángela Fontán, oceanógrafa e experta en costas vulnerables.

Adentrámonos nas xunglas xurídicas internacionais para analizar as sentenzas históricas en materia de xustiza climática ditadas polos tribunais de Dereitos Humanos de Europa e de Latinoamérica. Preguntamos tamén que foi da Lei de Restauración da Natureza, perdida durante a súa tramitación nas espesuras burocráticas e políticas da Unión Europea. Ademais, compartimos expedición pola selva máis salvaxe e auténtica con Tonhito de Poi, un namorado da Amazonía.

Urxe mandarmos á historia a queima dos combustibles fósiles, causantes dos gases de efecto invernadoiro, pero non é fácil. As centrais térmicas de carbón, como a de Meirama ou a das Pontes, pecharon como parte da estratexia da UE na súa loita contra o cambio climático. Agora investigadores da Universidade da Coruña acaban de presentar un estudo no que avaliaron os impactos psicosociais destes procesos nas poboacións que dependían destas industrias. No Atmosféricos interesámonos por esas conclusións e tamén polo chamado colapsismo, a corrente de desánimo que medra ao abeiro do caos climático e que conduce á inacción e ao conformismo fronte ao que se considera inevitable. E volveu a Cidadela de Laura Cortés, con María Sánchez, escritora e veterinaria e unha das voces novas que reivindica a dignidade do rural olvidado.