Nieuwsuurverhaal: spelen om door te leven, Oekraïense veteranen op het podium

Nederlandse webwinkels achter merchandise die wordt gebruikt bij azc-protesten, promoten vaak ook veel extremere denkbeelden en producten, blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur. Mitchell van de Klundert vertelt in de podcast hoe het hem en zijn Nieuwsuurcollega's opviel hoeveel merchandise er zichtbaar is bij anti azc-demonstraties, meer dan bij ander type demonstraties. Ze besloten onderzoek te doen naar de wereld achter die stickers, truien en vlaggen.  Veel van de webshops, of de eigenaren ervan, zijn ook actief op sociale media. De drie shops met de meeste volgers herplaatsen bijvoorbeeld video's over remigratie, neonazi's en geweld bij protesten in binnen- en buitenland. Volgens criminologe Elanie Rodermond van de Vrije Universiteit spelen de verkopers daarmee een belangrijke rol in het normaliseren van extreme denkbeelden. "Als zulke ideeën mainstream worden, wordt de drempel lager om deze te uiten en voor sommigen ook om ze verder te verspreiden." Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Rosanne Sies Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Over precies een week gaat SpaceX naar de beurs. Het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk mikt op de grootste beursgang ooit en wil daarmee tientallen miljarden ophalen. De belangstelling onder beleggers is groot. Maar de grote vraag is hoe realistisch de plannen van Musk zijn. In deze podcast vertelt ruimtevaartkenner Philippe Schoonejans dat het bedrijf op dit moment vooral geld verdient met het wereldwijde internet-satellietennetwerk Starlink. Maar een groot deel van de nieuwe plannen in het prospectus van SpaceX is volgens Schoonejans wel erg vergezocht. Zoals het plan om een miljoen mensen op Mars te gaan wonen. "Wat moeten die mensen daar doen? En hoe moeten ze daar leven? Het is daar echt heel erg onherbergzaam", aldus Schoonejans. Toch zou de beursgang van SpaceX ook positieve dingen kunnen opleveren, denkt de ruimtevaartkenner. "Het levert veel geld op voor de wetenschap over ruimtevaart." Ook kijken we naar de gevolgen van de megabeursgang voor beleggers en de economie in z'n geheel. Bij introductie op de beurs zal een aandeel Space X 135 dollar kosten. Dat betekent dat de waardering van het bedrijf wordt ingeschat op 1800 miljard dollar. Volgens econoom en beursanalist Corné van Zeijl is dat een "verschrikkelijk groot bedrag voor eigenlijk niet eens zo'n groot bedrijf". Het risico dat het aandeel grotendeels op lucht is gebaseerd, is er volgens de econoom zeker. Toch staan er veel beleggers te trappelen om in te stappen. Volgens Van Zeijl is dat grotendeels een verdienste van Musk zelf. "Hij kan gewoon heel slim bedrijven maken, zoals bijvoorbeeld Tesla en SpaceX. Én hij kan heel veel dromen verkopen. Soms komen die uit, maar ook heel vaak niet". Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Bart Tuinman Redactie: Max Smedes Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Designerdrugs worden in Nederland via websites, appgroepen en sociale media verkocht. Achter die handel zit een netwerk van Nederlandse importeurs, groothandels en webshops die lange tijd legaal drugs en grondstoffen uit India konden laten overkomen. Onderzoek van NOS en Follow the Money laat zien hoe groot die handel is. Tussen 2019 en 2025 werd voor ruim 46,2 miljoen euro aan designerdrugs uit India geïmporteerd. De straatwaarde is naar schatting bijna twee miljard euro. In deze podcast vertellen NOS-journalist Sarah Bürmann en Nikki Brands van Follow the Money, hoe de handelsroute vanuit India loopt en hoe zij die blootlegden. Ze bekeken bestellijsten van Indiase producenten en kwamen er achter dat het een enorm lucratieve business is. "Een gram 3mmc kost dertien euro in een webshop en dat kost 33 cent in India om te maken, dus het gaat zo'n 40 keer over de kop", zegt Bürmann. Nederlandse handelaren konden jarenlang legaal stoffen importeren, die lijken op verboden drugs. Sommige handelaren die aan de slag gingen met de grondstoffen uit India, hadden wel door hoe gevaarlijk hun handel was. "Ik had een gasmasker op als ik het maakte. Zelf zou ik nooit nemen". Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Bart Tuinman Redactie: Rosanne Sies Eindredactie: Judith van de Hulsbeek De artikelen van Sarah Bürmann en Nikki Brands: https://nos.nl/artikel/2617062-nederlandse-bv-s-cashen-met-import-gevaarlijke-designerdrugs-uit-india (https://nos.nl/artikel/2617062-nederlandse-bv-s-cashen-met-import-gevaarlijke-designerdrugs-uit-india) https://www.ftm.nl/artikelen/van-indiase-labs-naar-nederlandse-webshops-de-miljarden-handel-achter-designerdrugs (https://www.ftm.nl/artikelen/van-indiase-labs-naar-nederlandse-webshops-de-miljarden-handel-achter-designerdrugs)

"De wetenschap is duidelijk. El Niño staat in de komende maanden met 90 procent zekerheid voor de deur." Met die woorden waarschuwde secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres deze week voor de terugkeer van het weerfenomeen El Niño. Meteorologen zien aanwijzingen dat het deze keer uitzonderlijk sterk kan zijn. Sommigen zelfs over een super-El Niño of een 'Godzilla'- El Niño. Het zorgt wereldwijd voor alertheid. Wat is El Niño precies? Hoe ontstaat het? En waarom denken experts dat het dit keer extra hevig te wordt? NOS-klimaatredacteur Rob Ramaker legt in deze podcast uit wat wetenschappers in hun weermodellen zien. "Veel modellen laten zien dat de kans groot is dat er een zware aankomt. Dat heeft te maken met de verwachtingen voor de opwarming van het zeewater, in sommige modellen loopt dat op tot wel 3 graden. Stel dat dit uitkomt, ik houd hier wel een slag om de arm, dan wordt het een record-El Niño", aldus Ramaker. Bij een sterke El Niño zijn gevolgen zoals droogte en overstromingen ook groter. Wereldwijd wordt het gemiddeld warmer door El Niño, de verwachting is dat 2027 hierdoor een uitzonderlijk warm jaar wordt. "In Indonesië en Australië wordt het droger en in Zuid-Amerika wordt het juist natter. En zo kan ik nog wel even doorgaan", zegt Ramaker. Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Bart Tuinman Redactie: Rosanne Sies Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

In Maastricht zijn steeds meer zorgen om het onderzoek naar het mogelijke skelet van de beroemde Franse musketier D'Artagnan. Er zouden grote fouten zijn gemaakt bij de opgraving, waardoor de gevonden botresten mogelijk niet meer geïdentificeerd kunnen worden.  Frans Pollux en Vikkie Bartholomeus maken voor dagblad De Limburger een podcastserie (https://youtu.be/WrIt6hJVP44)over wat het grootste nieuws uit de regio is in lange tijd: de mogelijke vondst van deze zogeheten 'vierde musketier'.  Toen zij de man opzochten die het skelet blootlegde, Wim Dijkman, bleek hij een verrassing voor ze te hebben...in een tupperwarebakje. Daar zaten een bovenarmbotje en twee tanden in.  Inmiddels is er knallende ruzie tussen de gepensioneerde stadsarcheoloog Dijkman en de gemeente Maastricht en is door de chaos rondom de opgraving de vraag of er uberhaupt nog wel kan worden achterhaald wie er nou begraven lag in de kerk van de Maastrichtse gemeente Wolder. N.b. We hebben Wim Dijkman voor deze podcast om een reactie gevraagd, maar hij wilde verder geen commentaar meer geven.  Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Max Smedes

In onze serie 'Van onze correspondent' is deze week Devi Boerema aan de beurt. Sinds begin 2025 is ze correspondent Zuid-Azië voor de NOS. Haar standplaats is de Indiase hoofdstad New Dehli, maar het gebied waarover ze bericht bestrijkt onder meer Pakistan, India en Bangladesh. Heb je een vraag voor Devi? Stuur 'm dan voor donderdag 4 juni naar [email protected]. En wie krijg je dit weekend antwoord op je vraag.

Andries kwam in 2015 in tbs-kliniek de Rooyse Wissel in Limburg. Drie jaar later zat zijn behandeling erop, hij mocht verder. Maar kan sindsdien niet verder. Er is geen nieuwe plek voor hem, omdat zorginstellingen hem keer op keer afwijzen. En dus zit hij inmiddels al acht jaar lang in een tbs-kliniek terwijl dat niet meer nodig is. Het verhaal van Andries is niet uniek, alleen al in de Rooyse Wissel zitten nog 20 anderen in hetzelfde schuitje. Daardoor kunnen nieuwe tbs-behandelingen niet starten. De wachtlijst is gegroeid van 45 mensen in 2020 naar 261 mensen nu. Verslaggever Nicole le Fever bezocht de kliniek en sprak met Andries. Ze vertelt in deze podcast over de problemen in de tbs-keten. Reageren? Mail naar [email protected] (mailto:[email protected]) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Rosanne Sies

Van onze Correspondent is een serie van de makers van podcast De Dag. Iedere zondag maken we kennis met een van de correspondenten van de NOS, het land waar ze wonen, en de verhalen die wat hen betreft meer aandacht verdienen. Vandaag: Meike Wijers, correspondent Australië, Nieuw Zeeland en Pacifische eilanden. Meike had nooit gedacht aan de andere kant van de wereld te belanden. Ze wilde altijd graag de grens over, andere culturen en landen ontdekken. Maar tijdens een reis door Latijns-Amerika had ze gedacht daarnaartoe te verkassen. Maar door haar toenmalige Australische vriend belandde ze eerst in Londen en vervolgens down under. Direct toen ze voet zette op Australische bodem was ze verkocht door de rauwe natuur, de mooie vogels en de mensen. Het land fascineert Meike, omdat het vol tegenstrijdigheden zit. Het is een land opgebouwd uit migranten, maar de laatste jaren is ook hier het anti-migratiegeluid gegroeid. En er is altijd de omgang met de oorspronkelijke bewoners, de aboriginals, die ongemakkelijk voelt. En dan zijn er nog de duizenden eilanden die in haar gebied vallen met eigen culturen en gebruiken die zo interessant zijn. Toen Meike vertrok zeiden mensen tegen haar: bereid je maar voor, je zal het niet heel druk hebben. Maar daar merkte Wijers de afgelopen jaren niks van. Ze ligt naar eigen zeggen te weinig op het strand, waar ze zo graag komt. De combinatie van dat strand en de multiculturele stad Sydney maakt dat Meike voorlopig niet aan vertrekken denkt. “Ook al was het nooit een droom van me, is dat het wel geworden. Het blijft gewoon een hele interessante plek om te werken en een hele fijne plek om te wonen.” Cultuurtips: De film The Castle Videoclip van David Bowie - Let’s dance Volgende week: een gesprek met Rolien Creton, correspondent in Kopenhagen. Heb je een vraag aan haar, stuur die dan naar [email protected] (mailto:[email protected]) Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Lars Hulshof

Zonder been, met een verbrand gezicht, of blind. Oekraïense veteranen die de gruwelen van de oorlog tegen Rusland meemaakten, staan met hun verwondingen op de planken in het theater. Ze vertellen hun verhalen in een bekend stuk dat speciaal voor hen bewerkt is. En op die manier verwerken ze de verschrikkingen die ze meemaakten aan het front. Verslaggever van Nieuwsuur Gert-Jan Dennekamp reisde opnieuw naar Oekraïne en zag de veteranen op de planken weer levenslust vinden door de warme groep gelijkgestemden. Maar dit veteranentheater laat ook iets anders zien: naarmate de oorlog langer en langer duurt, blijven meer en meer mensen met trauma’s in Oekraïne zitten. Reageren? Mail naar [email protected] (mailto:[email protected]) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Concerten worden steeds vaker voorzien van audiodescriptie en muziektolks voor mensen die niet goed kunnen zien of horen. Hoe is het om op die manier een optreden te ervaren? Bohdi Sripal is 18 jaar en ze heeft nog maar tien procent zicht. Deze maand ging ze naar een concert van Harry Styles, met Lisa Arnold 'op haar oortjes'. Lisa verzorgde de zogeheten audiodescriptie, een soort ondertiteling van wat er op en rond het podium gebeurt.  Sandra Boertien is 32 en werd ongeveer tien jaar geleden opeens slechthorend. Als groot muziekliefhebber dacht ze dat concerten bezoeken er voor haar niet meer in zou zitten. Totdat ze ontdekte dat er muziektolken bestaan. 'Er ging een wereld voor me open'.  Gebarentolk Mirjam Stolk is muziektolk en werd bij een breed publiek bekend door haar vertolking van Europapa van Joost Klein voor het Songfestival. Ze werkt vaak samen met Sandra en helpt haar ook tijdens dit gesprek in de podcast. Maar hebben ze eigenlijk wel dezelfde muzieksmaak? Reageren? Mail [email protected] Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Max Smedes