Amerykańska półkula. Sto lat interwencji

Co nowego w sprawie Wenezueli? Od kiedy USA prowadzi wojny bananowe u swoich południowych sąsiadów? Co to była Operacja Kondor, jak wyglądały początki CIA i czego uczono w School of the Americas? W tym odcinku rozmawiamy o ostatniej interwencji USA w Wenezueli - i stuleciu interwencji USA praktycznie we wszystkich państwach Ameryki Południowej i Środkowej. Zapraszają Marta Nowak i Miłosz Wiatrowski-Bujacz.Materiały:• Lista interwencji USA w regionie: https://revista.drclas.harvard.edu/united-states-interventions/• Artykuł Seymoura Hersha o Noriedze (1986): https://www.nytimes.com/1986/06/12/world/panama-strongman-said-to-trade-in-drugs-arms-and-illicit-money.html• Wspomniane książki: "The Jakarta Method" (Vincent Bevins), "Predatory States: Operation Condor and Covert War in Latin America" (Joan Patrice Sherry)(0:00) Intro(1:28) Wenezuela: kolejny cel amerykańskiej agresji(23:48) Ameryka Południowa w orbicie USA(37:00) Jak Stany Zjednoczone przejmują kontrolę nad Ameryką Południową?(58:02) Operacja Kondor: terror jako polityka(61:20) Amerykańska fabryka dyktatorów(64:38) Zamach stanu w Gwatemali(72:16) Manuel Noriega: dyktator, którego stworzyło USA

Czy Pracownicze Plany Kapitałowe to nowe OFE? Dlaczego jesteśmy do nich jako pracownicy zapisani “z automatu” i jeśli nie chcemy z nich korzystać, to musimy się z nich samodzielnie wypisać? I przede wszystkim - czy powinniśmy się z nich wypisać? W czwartym odcinku podcastu “Co mi to da” Miłosz Wiatrowski-Bujacz przekonuje, że wielką nieufność Polaków wobec PPK trudno racjonalnie uzasadnić. 

Kto z polskich polityków mówi najpiękniej po angielsku, a kogo się nie da słuchać? Co słyszymy w słowiańskim akcencie Andrzeja Dudy, a co wkurza naród w swobodzie Rafała Trzaskowskiego? Jak dziennikarze przepytywali polityków z angielszczyzny? I czy może wszyscy "brzmimy jak Polacy"? W nowym odcinku "Co to ma znaczyć" rozmawiamy o tym, jak czołgamy polityków - ale też samych siebie - za zły angielski. Zaprasza Marta Nowak.

Co wyprawia multimiliarder, o którym nie słyszeliście? Jak tam stan bańki AI I dlaczego właśnie po firmie Ellisona to widać? Co będzie dalej z TikTokiem w Stanach? I jakie wrażenie zrobiła na nas Erica Kirk w telewizji? W tym odcinku rozmawiamy o Larrym Ellisonie, postaci, w której jak w soczewce skupiają się najważniejsze tematy roku.A do tego:Podsumowanie 2025: nurty, trendy, narracje;Przewidywania na 2026: tematy, odcinki, plany.Materiały:Odcinek o bańce AI: https://open.spotify.com/episode/0ZHYTbLiCnYVPdVLGw3WaK?si=319316e951cf4539Odcinek o cancel culture: https://open.spotify.com/episode/2rAxfmqrsHVAmlyKNyunIB?si=6ffcff283b7b4f15Odcinek o 9/11 i inwigilacji w USA: https://open.spotify.com/episode/60M9M0s7b8sqkxbD9XihIi?si=2fcc13c61e184448(00:00) Intro(02:00) Larry Ellison - nasz człowiek roku(22:43) Jak zostać CEO wszystkiego?(32:10) Media w rękach Ellisonów(53:55) Oracle i pochwała masowej inwigilacji(59:46) 2025 był rokiem broligarchów(68:20) Co nas czeka w 2026?

Czy Polska jest dziś bezpieczna - i co w ogóle jej zagraża? Na ile Stany Zjednoczone (znów) porzucają Europę? Jakie są nowe cele USA w kwestii UE, Rosji, Chin, big tech oraz zdrowej amerykańskiej rodziny? I czy Trump w ogóle zdoła to wcielić w życie? W tym odcinku rozmawiamy o nowej amerykańskiej strategii bezpieczeństwa. Zapraszają Marta Nowak i Miłosz Wiatrowski-Bujacz. A do tego: • Eurowizja i czy Polska powinna się z niej wycofać; • Netflix i Paramount walczą o Warner Bros; • Budżet uchwalony, pora na CS-a. Materiały: • Cały tekst strategii: https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf • Marta opowiada, jak UE mogłaby - wbrew Muskowi - naprawić internet: https://www.youtube.com/watch?v=yxFymZQC5Ec • Nasz odcinek o Partii Republikańskiej w rozsypce: https://www.youtube.com/watch?v=-Ovpg9tQna8 • Nasz odcinek o długu i deficycie: https://www.youtube.com/watch?v=2LXVWFfLTFo00:00 Intro01:25 Więcej niż troje kontra Eurowizja03:57 Epopeja z wytwórniami filmowymi09:27 Budżet Polski uchwalony10:24 Niebezpieczne związki 12:39 Prorok nowej strategii15:02 Dokument czy hagiografia?20:33 Diagnoza częściowo słuszna24:55 Nowe wojny bananowe?27:13 Chiny przemilczane, a obecne32:33 Amerykanie toną na morzu35:28 Nowy Świat chce mieszać w Europie42:23 Plan amerykański jak pisany cyrylicą50:52 Chwalą Polskę, bo widzą u nas biznes60:45 Znów burza o Elona(70:01) C5 zamiast G7?(73:31 Co w związku z tym z Polską?(79:11) Nie bójmy się inwazji (82::22) "Rosomaki" pod ochronę!

Ile będzie nas kosztować wigilia ustawowo wolna od pracy? Czy warto wierzyć w nagłówki o tym, jak dużym obciążeniem dla gospodarki są święta państwowe? I dlaczego wciąż mówimy o Polsce jako o kraju na dorobku, którego nie stać na takie fanaberie? W trzecimodcinku “Co mi to da” Miłosz Wiatrowski-Bujacz przygląda się alarmistycznej narracji wokół wolnej wigilii.

Dlaczego inwestowanie w mieszkania to głupi pomysł? Co powoduje w gospodarce wprowadzenie podatku katastralnego? Czy takie rozwiązanie uderzy w najuboższych, jak uważa Borys Budka? I ile mieszkań ma Borys Budka?  W tym odcinku rozmawiamy o podatku katastralnym. Zapraszają Marta Nowak i Miłosz Wiatrowski-Bujacz.A do tego:USA: inwazja na Wenezuelę wydaje się coraz bliższa;Nawrocki podpisał ustawę łańcuchową, zawetował krypto;Rumuńscy nacjonaliści spapugowali Konfederację.Materiały:Raport Polskiej Sieci Ekonomii: https://plse.org.pl/betonowe-zloto-jak-poprawic-dostepnosc-mieszkan-w-polscenowy-raport-polskiej-sieci-ekonomii/Nasz odcinek o polskich przedsiębiorcach: https://youtu.be/VG85Vb2gW5E?si=vy2WYZHFnO0573UGNasz odcinek o 9/11: https://youtu.be/6rHPrvO34BY?si=yzSy1gKx5kV42qB9Nasz odcinek o USA i Wenezueli: https://youtu.be/yC3a5htpUeg?si=u_ThuGGv5XPaw34JNasz odcinek o mieszkaniach: https://youtu.be/Ct5yCA0_Z9I?si=TnjOs_dNO_Nk3MDK

Co z amerykańskim (a może bardziej rosyjskim) planem pokojowym dla Ukrainy? Jakie republikańskie frakcje już dziś walczą o schedę po Trumpie? Co za czary odprawił w Białym Domu Zohran Mamdani? I najważniejsze: jak Trump traci popularność i żelazną kontrolę nad własną partią? W tym odcinku rozmawiamy o tym, jak chwieje się potężna republikańska administracja. Zapraszają Marta Nowak i Miłosz Wiatrowski-Bujacz.A do tego:• Ojciec i syn z zarzutami po ataku kwasem na Abotak• TSUE: przełomowy wyrok dla polskich par jednopłciowych• Coraz większe rysy na bańce AI.Materiały:• Miłosz pisze o wyroku TSUE: https://www.instagram.com/p/DRkPPgRiHpo/?igsh=MWkycWg4bnV1bzU2bA==• Analiza OSW: https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2025-11-24/nowy-amerykanski-plan-pokojowy-presja-na-kijow-na-warunkach-moskwy• Nasz odcinek o Mamdanim: https://www.youtube.com/watch?v=Boq3N-1sSmQ• Nasz odcinek o bańce AI: https://www.youtube.com/watch?v=eK0_yyiSxq4 Rozdziały: (00:00) Intro(01:33) Zarzuty po ataku kwasem na klinikę Abotak(07:08) Wyrok TSUE i małżeństwa jednopłciowe w Polsce(12:58) AI: Google kontra Nvidia(19:20) Plan pokojowy dla Ukrainy(50:44) Republikanie tracą poparcie w sondażach(63:22) Trump i Mamdani: Festiwal Miłości(69:46) Pozycja Trumpa coraz słabsza

Co najdziwniejszego robili Amerykanie na widok kilku słów po arabsku? Kiedy tak naprawdę używa się zwrotów takich jak "Allahu Akbar", "Inszallah" albo "Bismillah"? Czy chrześcijanie też wzywają Allaha? I co się dzieje w arabskim "Love is Blind"? W drugim odcinku "Co to ma znaczyć", spin-offu podcastu "Co to będzie", opowiadam o okołoreligijnych zwrotach w języku arabskim. Zapraszam - Marta Nowak.Linki:• Marta na Instagramie: https://www.instagram.com/marta__no/• Lekcjareligiipl - Janusz Omyliński: https://www.youtube.com/@lekcjareligiipl• "Ze świętymi daj odpoczynek" – modlitwa za zmarłych po arabsku https://www.youtube.com/watch?v=NLoW6LBNNSo  • Artykuł prof. Yasira Suleimana: https://www.aljazeera.com/amp/opinions/2016/3/20/after-islamophobia-comes-the-criminalisation-of-arabic 

O co chodzi w protestach pokolenia Z w Azji, Afryce i Ameryce Południowej? Jak kończyły się kolejne zrywy i jakie wyzwania stoją dziś przed tymi, którym się udało? Dlaczego protesty nie ominęły Meksyku, w którym rządzi wciąż niezwykle popularna Claudia Sheinbaum? I czym jest "młodzieńczy brzuszek"? W tym odcinku odwiedzamy Nepal, Madagaskar, Peru, Maroko i Meksyk, by rozmawiać o "rewolucjach Gen Z". Zapraszają Marta Nowak i Miłosz Wiatrowski-Bujacz.A do tego:• USA: maile Epsteina• Polska: dywersja na torach• Polska + USA: nasz trotyl w bombach dla Izraela.Materiały:• Nasz odcinek o Meksyku: https://www.youtube.com/watch?v=UzkNfuGo0q4• Nasz odcinek o 9/11 i amerykańskich służbach: https://www.youtube.com/watch?v=6rHPrvO34BY• Więcej o raporcie w sprawie trotylu: https://wiadomosci.gazeta.pl/swiat/7,198075,32405640,raport-trotyl-spod-bydgoszczy-moze-byc-w-bombach-ktore-zabijaja.html• Marta pisze o rewolucji w Nepalu: https://wiadomosci.gazeta.pl/polityka/7,198013,32252494,rozebrali-ministra-wybrali-nowa-premierke-nepalska-rewolucja.html (00:00) Intro(1:55) Sprawa Epsteina(10:39) Rosyjska dywersja w Polsce(19:35) Polski trotyl w Gazie(26:10) Rewolucje pokolenia Z(30:05) Bangladesz(33:20) Nepal(38:15) Madagaskar(46:40) Peru(52:13) Maroko(54:13) Meksyk(79:38) Wnioski końcowe