Kroppur og venjing

Skiftið er útvarpsrøð um skiftisár. Tíðin, sum kann vera buldraslig og kaotisk hjá nógvum kvinnum. Vit tosa við serfrøðingar, og føroyskar kvinnur siga frá sínum hugsanum og upplivingum við skiftisárum. Sendingin hevur fingið heitið Skiftið, og hesin fyrsti parturin eitur rætt og slætt ‘Um skiftisár’. Tað er Diana Reynstind, serlækni í kvinnusjúkum, sum greiðir frá.

Í skiftinum hesa ferð fara vit at hoyra Svannu Jákupsdóttir, sálarfrøðing, tosa um teir ampar, ið kunnu standast sálarliga av skiftisárum. Vit hoyra eisini frá væluppløgdum kvinnupaneli við Eir í Ólavstovu, Barbaru Holm og Bjørt Samuelsen, sum m.a. svara brøvum frá lurtarum.

Svøvnloysi, tankameldur, heilatoka og humørsvingningar eru við til at gera lívið trupult hjá kvinnum í skiftisárum. Hjá summum kann tað gerast so trupult, at tær halda seg hava mist bæði vit og skil, og tær kenna ikki seg sjálva aftur í mátanum, tær reagera ella yvirreagera. Summar siga seg missa eginleikan at merkja nakað yvirhøvur. Svanna Jákupsdóttir, sálarfrøðingur, greiðir her frá nøkrum av teimum sálarligu avleiðingunum, sum skiftisárini hava fyri kvinnur. Hetta er ein longri útgáva av samrøðu í ‘Eri eg blivin ør?’, ein partur av útarpsrøðini Skiftið.

At har eisini liggur eitt frælsi í at fara í skiftisár, fer sendingin at snúgva seg um hesa ferð. Marianna Vang Simonsen tosar um at koma heim, sjálvt um tú kemur til eitt nýtt land, um kensluna av at ynskja broytingar og finna tað, tú brennur fyri. Og eisini hesa ferð er eitt vælupplagt panel til reiðar við sínari hugsan. Í panelinum eru Urd Johannesen, Jana Mortensen og Kristina Gry Berg.

Eftir eitt vaksið lív við nógvum krøvum til kvinnu, konu og mammu, geva skiftisárini kvinnum møguleikan at finna aftur til sín sjálvs. Tá ber til at finna útav, hvør man er, og hvørjum man brennir fyri. Eisini eru nógvar, ið siga frá, og vilja hava broytingar í gerandisdegnum og umhvørvinum, sum hevur kravt ymiskt av teimum, sum tær ikki tíma longur. Marianna Vang Simonsen, ergoterapeutur, zoneterapeutur og yogalærari, hugleiðir her um tað, sum sker við kvinnum í skiftisárum. Hetta er ein longri útgáva av samrøðu í ‘Vælkomin heim’, ein partur av útarpsrøðini Skiftið.

Tá tú hevur starvast innan fyri skivuna á einum apoteki í meira enn 20 ár, so hevur tú eisini hitt nógvar kvinnur, sum ikki vita síni livandi ráð, tí tær eru so illa tarnaðar av skiftisárum. Katy við Skipá, farmakonomur, tosar í Skiftinum hesa ferð um tað, sum apotekið kann hjálpa við, og so hugleiðir panelið um tað, sum hon førir fram. Panelistar hesa ferð eru Gunnvá Zachariasen, Elin Heðinsdóttir Joensen og Sigrun Danielsen,

Hvat sker við samlívinum, tá ið kvinnur koma í skiftisár? Er tað nakað, tú tosar við makan um, og kann sex og samlív lagast til nýggju støðuna? Tað spyrja vit Katrina Kallsberg, serlækna í kvinnusjúkum, í hesum parti av Skifti.  Panelið situr sum altíð til reiðar at lofta teimum frágreiðingum og ráðum, sum Katrin kemur við, og í panelinum hesa ferð eru Jana Mortensen, Urd Joannesen og Kristina Gry Berg.

Stóra samrøðuevnið, tá ið talan er um skiftisár, er hormonviðgerð. Leingi hevur verið frárátt, at kvinnur taka hormonir, tí gomul gransking vísti á øktan vanda fyri bróstkrabba. Skal mann so tora ella ikki? Diana Reynstind, serlækni í kvinnusjúkum, greiðir frá hormonviðgerð, og Turið Horn, Theresa Thuridardóttir Kreutzmann og Óluva Klettskarð í panelinum hava so avgjørt eisini eina hugsan um hetta.

Katrin Kallsberg, serlækni í kvinnusjúkum, greiðir okkum frá tí, sum kan henda við samlívinum og parlagnum, tá kvinnur fara í skiftisár.  Ólag í hormonum kann geva pínu í undirlívið undir samlegu og andstygd fyri makanum, og fleiri kvinnur vita ikki, hvat tað er, sum hendir við sær í støðuni. Nógvar av avbjóðingunum kunnu loysast ella enntá fyribyrgjast, sigur Katrin Kallsberg. Hetta er ein longri útgáva av samrøðu í ‘Sex og samlív’, ein partur av útarpsrøðini Skiftið.

Nógvar broytingar henda í kvinnukroppinum í skiftisárum, og fleiri kenna á sær, at tær ikki orka tað sama, sum tær gjørdu áðrenn, og at trupult er at halda vektina, har hon plagar at vera. Katrin Rubek Nielsen er serlækni og diplomlækni í ítrótti, og hon greiðir frá tí, sum gongur fyri seg. Og eftir tað tekur panelið yvir, og tær eru í hesum partinum Eir í Ólavstovu, Bjørt Samuelsen og Barbara Holm.