72 — Jónas og hinir

Gunnlaugur og Ármann eru „vinir litla mannsins“  og ræða aukapersónur í íslenskum fornsögum og yfirleitt. Talið berst að þætti áheyrandans í sköpun merkingar og hvernig tilfinningarlíf griðkvenna og smalamanna eru ekki minnsta framlag höfundarins til sögunnar. Einnig ræða þeir samsömunarmöguleika forfeðra okkar, Derrick og Harry Klein, völvu Vikunnar, þægindarammann, smásögur í klámblöðum, kvíða ónefnda empatíska fólksins, langan upplestur og launhelgar fræðibókaheimsins. En er mikilvægt að lesa bækur oft? Hefði Susan Sontag átt að skrifa esseiu sem hét „Gegn jákvæðni“? Hversu mikið ellimerki er að horfa á Barnaby? Og hvað hafa Isaac Asimov og  Schubert með málið að gera?

Gunnlaugur og Ármann ræða bókmenntaflokka sem nefnast Sígildar sögur, hvort sem í myndum eða ekki, og hvernig persónuleg bókmenntasaga einstaklinga er bæði með innlendum og þýddum bókum. Einnig ræða þeir kaup á uppstoppuðum dýrum sem yfirbót, sýslumenn með stálminni, danska yfirburðamenn, Nóbelsverðlaun, Walter Scott og Eyrbyggju, hundahræðslu Ármanns, árin þegar Háskólabókasafnið var í sláturhúsi, götunöfn í Reykjavík og hve margir þingmenn hafi borið Gunnlaugsnafnið. En er Kenneth plebbalegt nafn? Halda ekki allir með Sam Neill? Var Ingi Sigurðsson undrabarn? Voru bækurnar um Sherlock Holmes góðar ráðgátur? Hefur Ármann komið til Saskatoon, hvað afrekaði Tabitha og hvaða máli skiptir ríkisborgararéttur Nóbelsverðlaunahafa? 

Gunnlaugur og Ármann ræða meistaraverk Svövu Jakobsdóttur, Gunnlaðarsögu, skáldskaparmjöðinn og Sonatorrek Egils Skalla-Grímssonar. Talið berst m.a. að landi sektarinnar, skjallbandalögum, hinum dæmigerða Íslendingi, Snorra Sturlusyni, Clarice Lispector, hinu háleita, Stórbókum, Nietzsche  og fólki sem lifir á því að þekkja frægt fólk. En hversu einstakur var skáldskapur Svövu? Hvernig eru systkinasambönd ólík öðrum? Fíla rithöfundar aðra höfunda? Og treystir Gunnlaugur sér til að tala með Guðbergsröddinni? 

Gunnlaugur og Ármann bregða af vananum með því að ræða þátt íslenskar bókmennta sem hvorugur hefur rannsakað, strákagengi og önnur burðarvirki menningarinnar á borð við „salon“ 19. aldar. Talið berst að Fjölnismönnum (íslensku bítlunum), Unuhúsi, skáldunum í Hveragerði 0g fleiri listamannahópum. Eins ræða þeir kvikmyndina The Odyssey, Kompuna í Þjóðviljanum, merkar heildarútgáfur og hina ævisögulega rannsóknaraðferð. Fram kemur að Jónas Hallgrímsson gat verið kvikindi, Gunnlaugur hlustar ekki á hlaðvörp, Ármann telur sig óhultan fyrir gervigreindinni, Fleetwood og Mac sömdu engin helstu lög Fleetwood Mac og allir sem hafa lifað áður voru Kleópatra í fyrra lífi. En hve lengi getur Ísland hrapað niður Pisa-listann? Hvernig leit Brynjólfur Pétursson út? Hvers vegna er klógulur fegursta orð íslenskrar tungu? Og hvaða fótboltamaður hefur gert eitthvað merkilegt eftir 33 ára aldur?

Flimtan og fáryrði tekur nú nýja stefnu og fjallar nú um íslenska bókmenntasögu í víðum skilningi. Gunnlaugur og Ármann ræða nú íslenskar hrollvekjur, einkum óvættina Selkollu og hið dularfulla Katanesdýr. Meðal annars er fjallað um merkingu stórra stafa og upphrópunarmerkja, martraðarlógík, miðdegisdjöfla, myndatökur lækna, munúðarþyrst vinnufólk og menningarlegt mikilvægi táninga í hryllingi. En eru álfar til? Hvað er líkt með hundi og nautgrip? Hví hafa hægrimenn tekið samsæriskenningar í fóstur? Hvað eiga Selkolla og Linda Blair sameiginlegt? Og hvers vegna hverfur sælgæti af heimilum fræðimanna?

Gunnlaugur og Ármann fagna 70. þætti og ræða söngleikinn Koppafeiti (Grease), meðal annars Grís-æði vorsins 1979 og Grease Horror sýningu Fjölbrautarskóla Suðurlands sem þó er ekki djarfasta sýning söngleiksins á Íslandi. Talið berst að samskiptum í foreldrahópum, hugmyndum Schopenhauers um þjáningu og leiðindi, bók Ármanns um smápersónur, of fullkomnu fólki, hugarfari listaskólanema, method-leik Dustin Hoffman, himnaflugi og stjörnuhrapi Travolta, eldri konum í stjórnunarstöðum, áhrifum Maríu Gripe, fallistum í fegrunarskólum og ein niðurstaða spjallsins er að þessi söngleikur snúist um grímur og gervi. En er nokkuð betra í heiminum en góð bókmenntafræði? Var Sandy pólsk eða áströlsk? Ætti Frenchy að vera í bæjarstjórn? Er bomm gott orð? Þurfum við fleiri brjálæðinga? Er betra að hafa lunkinn boðskap en skýran? Hvaða hlutverki gegnir Gústi Lill í sögu söngleiksins? Og hvert verður framhald menningarlegasta hlaðvarps Íslands?

Gunnlaugur og Ármann fá góðan gest, Kristínu Lilju Thorlacius til að ræða frægasta glymskrattasöngleik sögunnar, Mamma Mia sem Judy Craymer, Catherine Johnson og Phyllida Lloyd spunnu upp úr lögum Björns og Benny úr ABBA og er hugsanlega lægsti mögulegi tónlistarsamnefnarinn. Tvö af þremur eru afar hrifin af lögum ABBA en Gunnlaugur furðu ósnortinn. Talið berst að miklu viðskiptaviti Svíanna, hvernig ABBA fundu upp tónlistarmyndböndin, tregðu þeirra til endurfunda, flughræðslu Agnethu, aðdáun Ástrala á fjórmenningunum og lögum sem söngvarar ráða ekki fullkomlega við að syngja til samanburðar við lög sem eru beinlínis samin fyrir leikara með lítið raddsvið. En er 55 ára fólk kannski allt í lagi? Er Super Trouper djúpur texti? Er gott að Meryl Streep sé ekki fullkomin? Er Stellan heitastur allra? Voru ABBA gamansöm? Er Björn skeggjaðra nafn en Benny? 

Gunnlaugur og Ármann (oft kallaðir Statler og Waldorf óperuheimsins) ræða stórvirki Mozarts, Don Giovanni, og eru aldrei þessu vant frekar hrifnir þó að Mozart fari illa með tenórinn. Sönn iðrun, flókin sögusamúð, hefndarþyrstar aukapersónur og hinn nýlátni José van Dam koma við sögu en talið berst líka að auðginntum sveitapiltum, líkindum Leporello og Fígaró, allsnöktum púkum og RÚV-börnum sem þrá efni frá Stöð 2. En hvor er betri, Anthony Hopkins eða Brian Cox? Er Don Giovanni heitari en Heated Rivalry? Er fólk sem er kúl iðulega vitlaust? Og hvað á að gera ef talandi stytta kemur í heimsókn og biður mann að breyta um hegðun?

Gunnlaugur og Ármann ræða nú óperu John Adams, Nixon in China (1987) og um leið kínverk stjórnmál 1960–1980 og hvernig kaldrifjað útspil á kosningaári tryggði framhaldslíf mannkynsins. Talið berst einnig að hinum erótíska sjónvarpsþætti Heated Rivalry, hipp og kúl rithöfundum, mönnum sem svitna mikið, stórleikaranum Paul Giamatti, kvikmyndinni Tillsammans, Maófötum 8. áratugarins, svarthvítum kvikmyndum um atómvísindamenn, ódýrum vinsældum listrænna markaðsafurða, fólki sem tekur hvatningu mjög illa, framhaldslífi Mao Tse-tung og hinnar dularfullu eiginkonu hans. En er John Adams skyldur 2. og 6. forseta Bandaríkjanna? Hversu marga syni átti hinn upphaflegi Adam? Hvað sagði Gore Vidal um Nixon? Eru góðir eiginmenn góðir forsetar? Var kona Maós nærsýn eða fjarsýn? Var Maó andfúll? Hver eru tengsl Deng Xiaoping við bridsíþróttina? Er einhver munur á Martin Sheen og David Spade? Og hvernig gengur Gunnlaugi og Ármanni að minnast ekki á manninn sem drottnar yfir heiminum núna?

Gunnlaugur og Ármann eru komnir til New York og búnir að kynna sér Sögu úr Vesturbænum (West Side Story) sem upphaflega hét East Side Story og hefur tvisvar verið kvikmynduð og auk heldur verið flutt á Íslandi. Þeir ræða líka tegundaflokkun sviðsverka með miklum söng, stöðu Puerto Rico í Bandaríkjunum, hið mikla nef Bernsteins, muninn á grínmyndum og Green-myndum, þjóðerni Morgan Kane, dularfullan dauða Natalie Wood, Two Set Violin grínistana og nýja fjórtán binda skáldsögu Ármanns. En hvað með glæpagengin á Íslandi? Hvað eru fráfærur? Hvað er EGOT? Hverjir eru búnir að gúgla „Ansel Elgort covid picture“? Hvernig tekst Ármanni að koma frasanum „korter í Miðflokk“ að? Og hvers vegna drap Gunnlaugur konu sína?