Akademia:"Mentan og samleiki"

Hvat er samleiki og hvat ger okkum til tey vit eru ? Hvat ger okkum til vesturlendingar ? Er tað okkara virði, trúgv, kristindómur, lívsfatan,menniskjasýni, lóggávan, griksku heimsspekingarnir, listin?

Hava vit menniskju ábyrgd fyri djórunum ? Hava djórini krav uppá tign og hava vit menniskju ábyrgd fyri øllum tí, sum er livandi ? Hongur alt neyvt saman og hví halda vit tað vera syndarligt, at vit avoyddu Gor fuglin - er tað tí, vit hugsa um fuglin ella hugsa vit sjálvsøkið?

Vit eru fríir borgarar, sum kunnu gera ein sáttmála okkara millum til gagns fyri okkum øll. Men um tað eru menn, sum gera henda sáttmálan, hvar eru so kvinnurnar og børnini ?

Frá náttúru til skipað samfelag, tí uttan lóg og rætt er lívið stutt, skitið og brutalt. Staturin skal tryggja lóg og landaskil.

Hvat er satt og ikki og hvat kunnu vit avgera. Ber til at siga, at nakað objektivt er skeivt, ella mugu vit siga, at tað eru ymsar áskoðanir og tá samanum kemur, so ber ikki til at siga nakað rationelt um hetta.

Menniskjan tráar eftir njóting og vil sum minst hava ella kenna nakað til líðing. Jógvan D. Hansen, námslektari er gestur.

Sendingin í dag snýr seg um, hvat Immanuel Kant segði um kategoriska imperativið. Hava vit moralska skyldu hvør móti øðrum ? Tann góði viljin er treytaleyst góður og er góður í sjálvum sær, sigur Kant.

Hvat er dygd og hvat er endamálið við samfelagnum ? Alt strembar eftir einum endamáli, men hvat strembar mannalívið eftir? Øll menniskju hava eitt potentiali, segði Aristoteles, og samfelagið skal gera karmarnar, so menniskjað kann blóma.

Hvat er lívkyn og hvat er málkyn? Hvat er lívfrøðiliga treytað og hvat sprettur úr okkara mentunarliga umhvørvi ?

Hvat sigur menningarlæran og hvør dugir best at tillaga seg. Er alt tað skapta støðugt ella broytist alt skapanarverkið, sum tíðin gongur? Trongdin at yvirliva og trongdin at nørast eru sterkar. Og hvussu við tí nátúrligu útveljingini ?