Amazones, en Amazones

The Hague, The Netherlands. De Gevangenenpoort, hier in Den Haag, werd van 1420 tot 1828 gebruikt om mensen op te sluiten die ernstige misdrijven hadden gepleegd terwijl zij op hun vonnis wachtten. Vervolgens heeft het gebouw onderdak geboden aan een literaire club, een museum, en een kunstgalerie. Het is ook de plek waar, de enige keer in de wereldgeschiedenis, een minister-president door zijn eigen volk werd opgegeten.

Terme, Türkiye. We bevinden ons hier een paar kilometer buiten het stadje Terme, aan de zuidelijke oevers van de Zwarte Zee, in Turkije. Recht voor ons zien we een standbeeld van een Amazone krijger, met gespannen pijl en boog.

Fortaleza, Brazil. De Braziliaanse deelstaat Ceará is een van de armere regio’s van het land. Het BBP per hoofd van de bevolking bedraagt slechts een derde van dat van de inwoners van de deelstaat São Paulo, en nog niet eens een vijfde van dat van de regio rond de hoofdstad Brasília.

Vera Cruz, Brazil. Staand op het eiland Itaparica, met de zeebries die langs de wallen van het oude fort São Lourenço waait, is het gemakkelijk om mee te deinen op het trage ritme van Bahia. Maar onder deze wateren en stenen schuilt een diepere, donkerdere stroom; een die teruggaat naar een vluchtig imperium gebouwd op handel, ambitie en bloed.

The Hague, The Netherlands. Je bevindt je op het Binnenhof, het hart van de Nederlandse Republiek. Stel je voor: het is de winter van 1642; smalle ramen filteren het bleke noorderlicht in de gewelfde zalen. Stenen vloeren weerklinken met zachte voetstappen. De zware eiken deuren zijn gesloten, maar daarachter is de Staten-Generaal in zitting, een gezelschap van burgers, regenten en gezanten die het lot van een rijk in handen hebben.

Amsterdam, The Netherlands. In de lente van 1642 waren de gangen van het hoofdkwartier van de West-Indische Compagnie in Amsterdam stil, zwak verlicht door het daglicht dat schuin door kleine ramen naar binnen viel. De lucht was zwaar van perkament en pijptabak. Achter gesloten deuren bladerde een handvol directeuren, kooplieden, geen koningen, door boeken en brieven uit de tropen. Onder hen begon zich één besluit te vormen. Geen poehah. Geen confrontatie. Maar dit besluit zou een hof aan de overzijde van de oceaan doen instorten.

Teotônio Vilela, Brazil. Vandaag de dag, op het voormalig terrein van Fort Maurits, nabij de oevers van de São Francisco-rivier in het noordoosten van Brazilië, is het je moeilijk voor te stellen welk koloniaal drama zich hier ooit afspeelde. Deze plek bevond zich niet alleen aan de grens van een rijk, maar was ook een onderwerp van bureaucratisch conflict met flinke gevolgen voor het bestuur van Nederlands-Brazilië.

Jaboatão dos Guararapes, Brazil. We bevinden ons op het Praça do Córrego da Batalha, in de gemeente Jaboatão dos Guararapes. Een córrego is een riviertje. Het plein markeert het begin van een avenue die eveneens Córrego da Batalha heet, en leidt naar de Guararapes-heuvels. Alles in de omgeving hier lijkt te verwijzen naar de Nederlandse periode in Pernambuco, van tussen 1630 en 1654, meer specifiek naar de twee conflicten tussen de Nederlanders en de Portugezen, bekend als de Veldslagen bij Guararapes, die plaatsvonden in april 1648 en februari 1649.

Cidade Velha, Cabo Verde. We staan hier bij de pelourinho in Cidade Velha, in het zuiden van het eiland Santiago, in Kaapverdië. Het historische centrum van Cidade Velha is een UNESCO-werelderfgoedlocatie. De stad Ribeira Grande, die aan het eind van de 18e eeuw werd hernoemd tot Cidade Velha, ‘Oude Stad’, was de eerste Europese koloniale nederzetting in de tropen. De stad bevat nog steeds delen van de oorspronkelijke straatindeling en indrukwekkende overblijfselen, waaronder twee kerken, een koninklijk fort en dit Pelourinho-plein met een sierlijke marmeren zuil uit de 16e eeuw.

Livorno, Italy. We staan voor de nieuwe synagoge van Livorno. Deze werd voltooid in 1962, vlak om de hoek van waar de oude synagoge stond, die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd verwoest. Die oorspronkelijke synagoge werd gebouwd in 1607 en werd het centrale gebedshuis voor de Sefardische joodse gemeenschap in Livorno.