Galaktyki umierają

Jak daleko możemy zajrzeć w kosmos? W tym odcinku przyglądamy się obserwacjom optycznym i największym teleskopom na świecie. Jak działają współczesne obserwatoria? Co decyduje o tym, gdzie powstają największe teleskopy? I co możemy odkryć dzięki światłu docierającemu do nas z odległych zakątków Wszechświata? Rozmawiamy o technologii, obserwacjach i o tym, jak współczesna astronomia przesuwa granice tego, co możemy zobaczyć.

Kosmos ma znacznie więcej do zaoferowania niż to, co możemy zobaczyć. W tym odcinku przyglądamy się radioastronomii, dziedzinie, która pozwala badać Wszechświat za pomocą fal radiowych. Jak działają radioteleskopy? Co możemy dzięki nim odkryć? I dlaczego nie wszystko, co dzieje się w kosmosie, da się zobaczyć? Rozmawiamy o zupełnie innym sposobie poznawania Wszechświata.

Tysiące satelitów krążących wokół Ziemi zmieniają wygląd nocnego nieba. Odbijają światło słoneczne, pozostawiają ślady na zdjęciach astronomicznych i utrudniają obserwacje kosmosu. Czy rozwój technologii satelitarnych oznacza, że bezpowrotnie tracimy widok gwiazd?

Czy potrafimy obronić Ziemię przed planetoidą?W tym odcinku Goodnight Podcastu zaglądamy w głąb Układu Słonecznego, by przyjrzeć się jednej z najbardziej fascynujących misji Europejskiej Agencji Kosmicznej (E. Hera zbada asteroidę Dimorphos, w którą w 2022 roku celowo uderzyła sonda DART.Co dokładnie wydarzyło się podczas tego zderzenia? Jak zmieniła się orbita asteroidy? Czego Hera może nas nauczyć o obronie planetarnej i czy w przyszłości będziemy potrafili uchronić Ziemię przed prawdziwym kosmicznym zagrożeniem?Zapraszamy na opowieść o nauce, technologii i przygotowaniach do ochrony naszej planety.

Artemis – wielki powrót człowieka na KsiężycPo ponad pół wieku człowiek ma wrócić na Księżyc. Tym razem jednak nie chodzi tylko o pozostawienie śladów na powierzchni i powrót na Ziemię. Program Artemis został pomyślany jako początek długofalowej obecności człowieka poza naszą planetą.W tym odcinku omawiamy pierwotne założenia programu Artemis: kolejne planowane misje, rakietę Space Launch System, statek Orion, lądowniki księżycowe, stację Gateway oraz plany eksploracji okolic południowego bieguna Księżyca. Zastanawiamy się, dlaczego NASA chce wrócić właśnie teraz, czego astronauci mają szukać na powierzchni i dlaczego Księżyc ma stać się poligonem doświadczalnym przed przyszłą wyprawą człowieka na Marsa.Rozmawiamy również o kosztach, problemach technologicznych, współpracy NASA z prywatnymi firmami i międzynarodowymi partnerami oraz o tym, czym Artemis różni się od programu Apollo.Odcinek archiwalny – przedstawia plany i harmonogram programu Artemis aktualne w momencie nagrania. Od tego czasu część założeń i terminów programu uległa zmianie.

Na co NASA wydaje miliardy? – priorytety amerykańskiej agencji kosmicznejNASA kojarzy się z wielkimi misjami, teleskopami i eksploracją innych planet. Ale za każdą z nich stoją decyzje o tym, na co przeznaczyć miliardy dolarów – a z czego zrezygnować.W tym odcinku przyglądamy się planom i priorytetom NASA oraz temu, w jakim kierunku zmierza amerykański program kosmiczny. Sprawdzamy, ile pieniędzy trafia na badania naukowe, eksplorację Księżyca i Marsa, technologie kosmiczne, obserwacje Ziemi i astrofizykę oraz które projekty uznawane są obecnie za najważniejsze.Rozmawiamy też o programie Artemis, powrocie człowieka na Księżyc, planach marsjańskich, rosnącej roli prywatnych firm oraz o wielkich misjach naukowych. Zastanawiamy się, co dzieje się z projektami, dla których zaczyna brakować pieniędzy, i jak polityka oraz zmiana administracji potrafią wpłynąć na przyszłość badań kosmosu.Bo budżet NASA to nie tylko tabelka z miliardami dolarów. To w praktyce odpowiedź na pytanie: co chcemy odkryć w kosmosie w ciągu następnych kilkunastu lat?

W maju 2026 roku polscy naukowcy wyszli przed Sejm pod hasłem „3% dla nauki, 100% dla Polski”. Był to jeden z największych od lat oddolnych protestów środowiska naukowego, którego głównym postulatem było zwiększenie finansowania nauki oraz poprawa warunków pracy osób zatrudnionych na uczelniach i w instytutach badawczych.W tym odcinku przyglądamy się Strajkowi Naukowców: skąd się wziął, dlaczego badacze zdecydowali się wyjść na ulicę i czego właściwie domagają się od państwa. Rozmawiamy o postulacie przeznaczania 3% PKB na naukę, wynagrodzeniach, finansowaniu badań i grantów, odpływie młodych naukowców za granicę oraz o tym, jakie konsekwencje dla Polski może mieć wieloletnie niedofinansowanie nauki.Zastanawiamy się również, czy protest z 27 maja 2026 roku może rzeczywiście coś zmienić i dlaczego kondycja polskiej nauki nie jest wyłącznie problemem samych naukowców.

Czy galaktyka może umrzeć? A jeśli tak, to co właściwie oznacza jej śmierć i co może doprowadzić do zatrzymania narodzin nowych gwiazd?W tym odcinku zaglądamy w życie galaktyk – od okresów intensywnego powstawania gwiazd aż po moment, w którym stają się galaktykami pasywnymi. Rozmawiamy o tym, jaką rolę odgrywają gaz i pył, dlaczego galaktyka może utracić „paliwo” do produkcji nowych gwiazd oraz co wspólnego z ich ewolucją mają zderzenia galaktyk, środowisko i supermasywne czarne dziury.Zastanawiamy się też, czy martwa galaktyka rzeczywiście jest martwa, jak astronomowie rozpoznają takie obiekty z odległości miliardów lat świetlnych i czego obserwacje Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba uczą nas o galaktykach we wczesnym Wszechświecie.Gościnnie Krzysztof Lisiecki z Narodowego Centrum Badań Jądrowych, który naukowo zajmuje się ewolucją galaktyk, materią międzygwiazdową i galaktykami pasywnymi.

Łowcy nieba – jak upolować zaćmienie, zorzę i Drogę Mleczną?Niektóre z najpiękniejszych zjawisk na niebie wymagają czegoś więcej niż spojrzenia w górę. Trzeba wiedzieć gdzie pojechać, kiedy wyjść z domu i jak zwiększyć swoje szanse, żeby chmury, światła miasta albo zła pora roku nie pokrzyżowały planów.W tym odcinku ruszamy na astronomiczne polowanie. Opowiadamy, jak i gdzie obserwować całkowite zaćmienia Słońca, gdzie szukać zorzy polarnej oraz kiedy najlepiej zobaczyć jasne centrum Drogi Mlecznej. Wyjaśniamy, czym jest pas całkowitego zaćmienia, dlaczego zorza nie pojawia się po prostu „gdy jest zimno” i czemu jądra naszej Galaktyki nie zobaczymy z Polski przez cały rok.Będzie też o astroturystyce – ciemnym niebie, pogodzie, zanieczyszczeniu światłem i planowaniu podróży specjalnie pod zjawiska astronomiczne. Czyli praktyczny przewodnik dla tych, którzy zamiast oglądać kosmos tylko na zdjęciach, chcą naprawdę ruszyć w świat i go zobaczyć.

Współczesna astrometria to jedna z najbardziej precyzyjnych dziedzin nauki. Satelity takie jak Hipparcos i Gaia mierzą pozycje, ruchy i odległości miliardów gwiazd z dokładnością niewyobrażalną jeszcze kilkadziesiąt lat temu.W tym odcinku rozmawiamy o tym, czym są współczesne katalogi gwiazdowe, jak powstają i do czego są wykorzystywane - od badania struktury Drogi Mlecznej, przez odkrywanie planetoid, aż po nawigację sond kosmicznych. Wyjaśniamy też, dlaczego astrometria pozostaje fundamentem całej astronomii.