Dedode Podcast SS3 ep1: ถอดรหัสคริสต์มาส

Episode นี้ พามาขึ้นซีซันใหม่กันครับ! ซีซันใหม่นี้ เป็น Royal Sex Series หรือเรื่องราวของ 'เพศรสในราชสำนัก' ซึ่งแน่นอนว่าเป็นราชสำนักในยุโรปยุคกลางจนถึงยุคก่อนสมัยใหม่ ซึ่งเต็มไปด้วย 'เรื่องแซ่บๆ' ประเภทที่ถ้าเป็นของไทยอาจจะเป็น 'พงศาวดารกระซิบ' แต่ของยุโรปนั้นไม่กระซิบกระซาบเลย เพราะมีบันทึกเอาไว้เป็นหลักเป็นฐานชัดเจน Decode Podcast ในซีรีส์นี้ จริงๆ แล้วรวบรวมมาจากหนังสือสองเล่มที่ผมเคยแปลให้กับสำนักพิมพ์มติชน นั่นคือ Sex with Kings (นางในกษัตริย์) ของ Eleanor Herman และ Scandalous Women (นางฉาวในประวัติศาสตร์) โดย Elizabeth Mahon ซึ่งเต็มไปด้วยเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยมากมาย ep01 เริ่มกันด้วยเรื่องของกษัตริย์เฮนรี่ที่แปด ผู้ที่ได้ชื่อว่าโหดนัก เพราะประหารพระมเหสีไปหลายองค์ แถมยังหย่าร้าง ไม่ทำตามข้อพึงปฏิบัติของศาสนจักรโรมันคาทอลิกอีก แล้วก็เลยตั้งศาสนจักรใหม่ขึ้นมาเอง คือศาสนจักรอังกฤษ การแต่งงานครั้งที่สี่ของเฮนรี่ที่แปด เป็นเรื่องที่ซับซ้อน เพราะมีการเมืองจริงๆ กับการเมืองเรื่องศาสนาซ่อนอยู่ข้างใต้ด้วย ส่วนความอยากมีมเหสีนั้นแน่นอนอยู่แล้ว แต่ปัญหาก็คือ ยุคนั้นเราไม่ได้ส่งรูปถ่ายมาให้ดูกันได้ง่ายๆ ต่อให้กษัตริย์จะยิ่งใหญ่แค่ไหน ก็ได้เห็นแค่รูปวาด แล้วจะเกิดอะไรขึ้น ถ้าหากว่าเจ้าหญิงที่ถูกส่งตัวมาเป็นราชินีนั้น เกิดหน้าตา 'ไม่ตรงปก' ขึ้น แถมยังไม่ใช่แค่เรื่องหน้าตาเท่านั้น แต่กระทั่งเรื่อง 'กลิ่น' ก็ยังไม่เป็นที่พิสมัยของกษัตริย์อีกต่างหาก ไปติดตามเรื่องราวเหล่านี้กันได้ใน Decode Podcast ตอนแรกของซีซันที่ 5 กันครับ!

หนึ่งในเหตุการณ์ที่อาจสำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์การแพทย์ของรัสเซียในศตรรษที่ 18 คือการปลูกฝีให้จักรพรรดินีแคทเธอรีนมหาราช ทุกวันนี้ เรารู้จักคำว่า ‘วัคซีน’ กันเป็นอย่างดีอยู่แล้ว แต่ย้อนกลับไปในศตวรรษที่ 18 คำว่า ‘วัคซีน’ และกระบวนการฉีดวัคซีนหรือ Vaccination ยังไม่เกิดขึ้น สิ่งที่คนรู้จัก ก็คือการ 'ปลูกฝี' ซึ่งก็คือการเอา 'หนอง' ของคนป่วยมาป้ายลงไปบนแผลกรีดบนตัวคน แล้วคนระดับ 'พระจักรพรรดินี' จะยอมให้ใครเอาหนองมาป้ายพระวรกายได้อย่างไรกันเล่า! แต่พระนางแคทเธอรีนมหาราชแห่งรัสเซีย ไม่เพียงยินยอมเท่านั้น แต่พระนางยัง 'อิมพอร์ต' นายแพทย์คนสำคัญให้มากระทำการนี้ด้วยอีกต่างหาก ในสภาวะที่โรคฝีดาษระบาดรุนแรงจนทำให้มีคนตายหลายหมื่นคน เรื่องราวจะเป็นอย่างไร จะประสบความสำเร็จหรือไม่ นายแพทย์คนดังกล่าวจะมีชะตากรรมอย่างไร ติดตามได้ใน Decode Podcast ตอนนี้

เรามักคิดว่า พระนางคลีโอพัตราแห่งราชวงศ์ปโตเลมี สูญสิ้นอำนาจไปเพราะความรัก เป็นเรื่องราวโรแมนติกของโศกนาฏกรรมอียิปต์ที่ทำให้ต้องสิ้นแผ่นดินให้กับกรุงโรม เรารู้ว่า อารยธรรมมายาในอเมริกากลางเจริญมากๆ ในช่วงปี 250 ถึง 900 พวกเขาสร้างสิ่งก่อสร้างใหญ่ๆ ไว้มากมายแทบจะตลอดเวลา แต่มีอยู่ช่วงหนึ่งราวๆ 100 ปี) ที่ชาวมายันแทบไม่ได้สร้างอะไรขึ้นมาเลย ทั้งยังทิ้งบางพื้นที่ให้รกร้าง และเกิดการรบพุ่งระหว่างกันเองด้วย ก่อให้เกิด 'ยุคมืด' ในหมู่ชาวมายันขึ้น นักประวัติศาสตร์และนักวิทยาศาสตร์ ร่วมกันค้นหา 'ความจริง' ทั้งเรื่องการล่มสลายของราชวงศ์ปโตเลมี และ 'ยุคมืด' ของชาวมายา แล้วพวกเขาก็ค้นพบเรื่องที่ไม่น่าเป็นไปได้ นั่นคือเรื่องที่เกี่ยวข้องกับ 'ภูเขาไฟ' และทำให้การศึกษาเรื่องนี้เปลี่ยนโฉมหน้าไปอย่างสิ้นเชิง

ในโลกนี้มีเรื่องลึกลับอยู่มากมายนะครับ หลายเรื่องฟังแล้วอาจนึกไม่ถึงว่ามีอยู่จริง เพราะมันฟังดูเหลือเชื่อพิสดารพันลึกเกินไป แน่นอน วิทยาศาสตร์พยายามเข้ามาอธิบายเรื่องเหล่านี้ แต่ไม่ได้แปลว่าวิทยาศาสตร์จะอธิบายได้ทุกอย่าง อย่างน้อยๆ สามเรื่องต่อไปนี้ก็ยังไม่ได้รับคำอธิบายที่ 'หมดจด' เสียทีเดียว เรื่องแรกคืออาการง่วงงุนและนอนหลับที่เกิดขึ้นกับคนทั้งหมู่บ้าน บางคนนอนหลับนานถึง 6 วันก็มี เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นในคาซัคสถาน เรื่องนี้ลึกลับแต่ไม่อันตราย ในขณะที่เรื่องที่สอง เป็นเรื่องที่ทำให้คนถึงแก่ความตายได้ด้วย เรื่องที่สองคืออาการ ‘เต้นรำระบาด’ ที่เกิดในยุโรปยุคกลาง คือมีผู้หญิงคนหนึ่งเริ่มเต้นรำไปบนท้องถนน แล้วคนอื่นๆ ก็เข้าร่วมจนเรียกได้ว่าคนทั้งเมืองเข้าร่วมการเต้น และเต้นอยู่นานหลายวัน พอผ่านไปหนึ่งเดือน มีคนลุกขึ้นมาเต้นรำถึงกว่า 400 คน การเต้นรำแบบนี้ย่อมเหน็ดเหนื่อย จนทำให้มีผู้เสียชีวิตไปจำนวนไม่น้อย มีบันทึกบอกว่านักเต้นรำขาดใจตายไปราววันละ 15 คน เรื่องที่สามคือการที่เด็กในโรงเรียนในอเมริกา จู่ๆ ก็เกิดผื่นแดงตามตัวที่อธิบายไม่ได้ เป็นผื่นที่เกิดขึ้นเมื่อเด็กๆ ไปโรงเรียน ถ้าเมื่อไหร่กลับบ้าน ผื่นก็จะหายไปอย่างอธิบายไม่ได้ แน่นอน เราต้องการคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ว่าสิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นมาได้อย่างไร ไปติดตามกันว่าวิทยาศาสตร์จะอธิบายได้มากน้อยแค่ไหน เพราะอะไร

ทุกคนรู้ว่า Incest เป็นเรื่องต้องห้าม หลายสังคมเห็นว่า Incest เป็นการมีเพศสัมพันธ์กันในระหว่างคนที่มีพันธุกรรมใกล้เคียงกันมากๆ อย่างที่เรียกว่า Inbreeding ผลลัพธ์ก็คืออาจทำให้ได้ลูกที่มีความผิดปกติทางพันธุกรรมหลายแบบ ที่สำคัญก็คือ บ่อยครั้งที่ Incest เกิดจากการข่มขืนหรือไม่ยินยอมพร้อมใจกัน แต่กระนั้น Incest ก็เกิดขึ้นมาตลอดทุกยุคทุกสมัย ถ้าเราย้อนกลับไปดูตั้งแต่ยุคอียิปต์โบราณ ก็มีบันทึกเรื่อง Icest อยู่ไม่น้อย เช่น ฟาโรห์ตุตันคามุน สมรสกับน้องสาวต่างมารดา หรือในยุโรปก็มีหลายกรณีที่แต่งงานกันในหมู่ราชวงศ์ที่ใกล้ชิด และยังพบทั้งในกรีกโบราณ โรมันโบราณ รวมทั้งในพระคัมภีร์ไบเบิลด้วย แต่คำถามก็คือ แล้วถ้าเป็น Incest ที่ไม่ได้เกิดขึ้นจากการบังคับขืนใจ แต่เกิดจากการยินยอมพร้อมใจ เช่นในกรณีที่พี่น้องถูกแยกจากกันตั้งแต่เกิด แล้วบังเอิญมาพบกันโดยไม่รู้ว่าเป็นพี่น้องกันแล้วเกิดตกหลุมรักกันขึ้นเล่า เราควรมองกรณีเหล่านี้อย่างไร ติดตามเรื่องราวเหล่านี้ได้ใน Decode Podcast ตอนนี้ครับ

ทุกวันนี้ เวลาอ่านประกาศรับสมัครงาน เรามักจะเห็นประกาศรับคนประเภท ‘ทำได้ทุกอย่าง’ บ่อยครั้งขึ้นเรื่อยๆ เช่น ต้องทำงานเขียนได้ ถ่ายภาพได้ ถ่ายวิดีโอได้ ตัดต่อได้ ลงเสียงได้ ฯลฯ เรียกว่าครบจบในตัวคนเดียว ปรากฏการณ์นี้เกิดเป็นวงกว้าง เพราะช่วยให้นายจ้างประหยัดต้นทุนได้ แต่คำถามก็คือ มันเป็นประโยชน์กับงานและกับตัวเรามากน้อยแค่ไหน ที่สำคัญก็คือ มันมี 'โทษ' บ้างหรือเปล่า นอกเหนือไปจากนั้น การเป็นคนทำงานได้หลากหลายอย่างที่เรียกว่า Superjobers หรือ Multitaskers นั้น มันส่งผลอย่างไรกับ 'สติปัญญา' หรือ Intelligence ของเราบ้าง

เมื่อพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ถูกจองจำก่อนถูกประหารหลังปฏิวัติฝรั่งเศส มีบันทึกไว้ว่าพระองค์รำพึงว่า เป็นนักคิดสองคน คือวอลแตร์และรุสโซ นี่แหละ ที่ ‘ทำลายฝรั่งเศส’ ลงอย่างยับเยิน หลายคนอาจคิดว่า วอลแตร์ (1696-1778) และฌอง ฌาค รุสโซ (1712-1778) เป็นเพื่อนสนิทที่รักใคร่ชอบพอกัน เพราะทั้งคู่ถือได้ว่าเป็นนักคิดตัวยงของยุค Enligntenment แค่คุณรู้ไหมว่า ทั้งสองคนไม่ถูกชะตากันเท่าไหร่ เริ่มจากในระดับแนวคิดลึกๆ แล้วลามเลยไปจนถึงการนำเรื่อง 'ส่วนตัว' มา 'แฉ' กัน จนกลายเป็นดราม่าที่ 'แซ่บ' ไม่แพ้คนในวงการอื่นๆ เลย!

ไปดูกันว่า ต้องมีรายได้ต่ำแค่ไหน ถึงจะเรียกได้ว่าเป็น ‘คนจน’ ตามนิยามของรัฐไทย และที่ว่าไม่จนนั้น ไม่จนจริงหรือเปล่า ‘ค่ากลาง’ ของรายได้คนไทยอยู่ตรงไหน และมันต่างจาก ‘รายได้เฉลี่ย’ ของคนไทยทั้งประเทศอย่างไร

พบกับเรื่องราวของ ‘อูรุก’ เมืองแห่งแรกของโลกที่ถือกำเนิดขึ้นจากการบูชาเทพเจ้า และความหมายที่ลึกซึ้งของมหากาพย์กิลกาเมช ว่าด้วยความร่วมแรงร่วมใจกันของมนุษย์ ในอันที่จะต่อกรกับธรรมชาติ และสร้างเมืองขึ้นมา

คริสต์มาสที่เรามองว่าเป็นเรื่องน่าชื่นชมยินดี เป็นเทศกาลแห่งความสุข งดงามเหลือเกินนั้น แท้จริงมีเรื่องของ ‘อำนาจ’ ซุกซ่อนอยู่ข้างใต้มากมาย ตั้งแต่การต่อสู้ของซานตาคลอสกับพระเยซู เค้กขอนไม้ พวกนอกรีตกับชาวเพียวริแทน และอื่นๆ อีกมากมาย