De 24 uur van Oss

Dit jaar werden we getrakteerd op een lijvig boek over 25 jaar Groene Engel met ruim 300 pagina's tekst en gelukkig ook veel foto's. Een goede aanleiding om wat eens te kijken naar hoe de Groene Engel de bandcultuur in Oss heeft gevoed en gevormd. Dat doe ik met Jeanny Smeets, de auteur van het jubileumboek. Oscar Jansen, vroeger een van de initiatiefnemers van de Groene Engel en daarna lang directeur geweest. En Ron van Herpen, muzikant van onder andere de Osse band Astrosoniq en ook nauw betrokken geweest bij de Groene Engel als vrijwilliger. Het boek over 25 jaar Groene Engel is ondere verkrijgbaar bij de Groene Engel zelf, Museum Jan Cunen en boekhandel Derijks.

Bij deze een plug voor de podcast OsseSchouders. Het is een podcast van de gemeente Oss en staat stil bij verschillende thema's in de Osse geschiedenis. Een aflevering die alleen maar over de geschiedenis van Oss gaat is de aflevering waarbij ik met Jurgen Pigmans van het Stadsarchief Oss door het centrum wandel en de plekken bezoeken die -hoe subtiel ook- ons nog steeds herinneren aan het Middeleeuwse Oss. Smaakt dit naar meer? Zoek dan naar OsseSchouders in bijvoorbeeld Spotify of iTunes.

Bij deze een plug voor een andere Osse podcast waar ik mijn bijdrage aan lever en de afleveringen ook vaak over geschiedenis gaan. Vandaag wil ik de podcast van Museum Jan Cunen pluggen. In die podcast gaat curator Merel van den Nieuwenhof dieper in op onderwerpen gerelateerd aan tentoonstellingen die in het Osse museum te zien zijn. Een van die tentoonstellingen was De Vorst Van Oss waar naast het legendarische Osse krom gebogen zwaard nog vele andere voorwerpen uit de ijzertijd werden getoond. De tentoonstelling was de aanleiding voor een tweetal afleveringen over de ijzertijd waarin werd gesproken met Richard Jansen van Universiteit Leiden die in het verleden ook gemeentearcheoloog van de gemeente Oss is geweest. Smaakt het naar meer? Zoek dan de podcast van Museum Jan Cunen op bij bijvoorbeeld Spotify of iTunes.

Oss kreeg in 1399 stadsrechten en had daarmee het recht zichzelf te verdedigen met een stadswal. Dit was hoognodig omdat er toen vaak werd gevochten tussen de hertogdommen Brabant en Gelre. De stadswal was echter onderdeel van een reeks van verdedigingswallen die dwars door het platteland liepen. Tussen 1350 en 1450 werden vele van deze kilometers lange landweren aangelegd. Daarna begon echter het langzame verval hiervan. Landweren zijn ondertussen nagenoeg compleet uit het landschap verdwenen maar zijn bij verschillende opgravingen herontdekt en soms zelfs gedeeltelijk in ere hersteld.

Een van de belangrijkste momenten in de criminele geschiedenis van Oss is toch wel de moord op wachtmeester Hoekman in 1893. De moord wordt gezien als het dieptepunt van een van de donkerste periodes van Oss waar criminaliteit, aangejaagd door een hoge werkeloosheid, schering en inslag was. De moord is dan ook uitgebreid beschreven, onderzocht en van verschillende invalshoeken bekeken. Willem van den Elzen heeft zich verdiept in hoe het zover heeft kunnen komen en dat doen we door naar de familiegeschiedenis te kijken van de Van Berkoms.

De Gouden Eeuw is al lang een bron van trots voor Nederlanders en is dan ook een vast onderdeel tijdens geschiedenislessen op scholen. Maar ondanks wat de naam doet vermoeden had niet alles in die tijd een gouden rand. De laatste jaren is er dan ook meer aandacht gekomen voor de schaduwzijde van die roemruchte periode als armoede en kolonisering. Ook was de Gouden Eeuw niet voor ieder gebied in Nederland van toepassing. Zo was een groot deel van het huidige Noord-Brabant generaliteitsland wat kortweg inhield dat het onderdeel was van de Nederlanden maar niks te vertellen had. Deze gebieden werden beschouwd als bufferzones bij een aanval uit het zuiden en werden bestuurd als koloniën. Ook al viel het Land van Ravenstein toen niet onder Nederlands gezag, maar die van het Duitse Pfalz-Neuburg, toch had het veel van doen met wat er in de Nederlanden gebeurde en dat was niet altijd positief. Dus toen de Gouden Eeuw in 1672 abrupt eindigde met wat het Rampjaar is gaan heten, waren ze in Ravenstein er minder rouwig om. Sterker: het 350-jaar jubileum werd dit jaar in Ravenstein gevierd als het Jubeljaar. Aan tafel zitten Theo van Duren van de Vrijstaat van het land van Ravenstein en Martin Jan van Mourik van de Ravensteinse Loterijfonds die meer daarover kunnen vertellen.

Een korte bonusaflevering als aanvulling op de vorige aflevering over de foto's van Adrianus van de Rakt. Ik was aanwezig bij de opening van de fototentoonstelling in het Stadsarchief van Oss en ik stelde daar wat vragen aan Broer van Gestel, de kleinzoon van Adrianus van de Rakt en de donateur van de foto's van de tentoonstelling. Mijn stem klinkt wat gemoffeld door mijn mondkapje.

Het Stadsarchief Oss ontving eind 2021 een stapeltje foto's, afdrukken van glasplaten, met daarop het Oss van ruim een eeuw geleden. Deze werden geschonken door Broer van Gestel, een kleinzoon van Adrianus van de Rakt, de fotograaf van deze unieke foto's. Over de fotograaf en de betekenis van zijn collectie, praat ik met Jurgen Pigmans van het Stadsarchief.

De vorige aflevering ging over de motorrace De 24 uur van Oss, maar praten over een evenement is toch heel wat anders dan 'm zelf rijden. Daarom praat ik als extraatje nog even verder met coureur Tonny van Schijndel uit Oss over de ervaringen die hij heeft opgedaan tijdens de race. Hij deed mee aan alle edities en heeft twee keer de eerste plaats gehaald.

De '24 uur van Oss' is slechts 7 keer georganiseerd maar het heeft zo'n stempel op de Osse geschiedenis gedrukt dat het in 2009 zelfs aan het Osse canon was toegevoegd als een van de 50 gebeurtenissen van historische waarde. Het was een motorrace die van 1969 tot en met 1975 elk jaar werd gehouden en was vanaf het begin al een publiekstrekker. Het was echter ook een gevaarlijke race en dat heeft het evenement uiteindelijk de das om gedaan. Gast: Mari van Kasteren die een boek heeft gemaakt over de 24 uur van Oss. Geïnteresseerd in het boek? Mail naar [email protected].