Het oog van de storm

Architect Sanne van Manen is oprichter en drijvende kracht achter Platform Woonopgave en stelt fundamentale vragen bij het huidige woonbeleid en de rol van ontwerpers daarin. Waarom spreken we nog altijd over “bouwen, bouwen, bouwen” terwijl de grenzen van betaalbaarheid, klimaat, bodem en energie allang zijn bereikt? Wat betekent het als de woningmarkt de grootste aanjager van maatschappelijke ongelijkheid is geworden?Sanne pleit voor een hernieuwde positie van architecten en stedenbouwers: als samenwerkende denkers die integraal kijken, verbinden en verbeelden. Ze bespreekt in deze aflevering met Mark Minkjan hoe Platform Woonopgave uitgroeide van een reeks scherpe vragen tot een actieagenda met concrete oplossingsrichtingen – van wooncoöperaties tot het splitsen van bestaande woningen en het verbinden van woon- en zorgopgaven.Het gesprek gaat in op de oorzaken en effecten van de huidige wooncrisis, maar behandelt ook de kansen voor structurele verandering wanneer ontwerpers hun maatschappelijke verantwoordelijkheid weer actief opnemen en daar ruimte voor krijgen in beleid en de bouwpraktijk.Sanne is oprichter van Studio Meent en werkte eerder bij MVRDV. Ze was ontwerpdocent in verschillende studio’s op de RAVB. Op het moment dat deze podcast uitkomt is ze genomineerd voor de prijs Architect van het Jaar 2025 (naast KRFT, KSA, Vakwerk Architecten en Joost Ector).

Hoe kunnen we onszelf op een andere manier verhouden tot de toekomst? Deze vraag stelde Daan de Jong zich aan het begin van zijn afstudeerproject. Hij liet zich leiden door Everywhen: een perceptie van tijd waarin verleden, heden en toekomst met elkaar verweven zijn. Het project laat zien hoe dit idee van tijd onderdeel kan worden van het ontwerpend denken en handelen. Aan de hand van ruimtelijke installaties, kaarten en verhalen worden de grenzen van deze ontwerphouding afgetast en ontdekken we hoe het is om Den Haag door de bril van Everywhen te benaderen.Dank aan Monumenten en Archeologie van Gemeente Amsterdam voor het beschikbaar stellen van de vergaderruimte in De Bazel waar diepe tijd voelbaar is.Links
Everywhen afstudeerpublicatie 

Het afstudeerwerk van Ayla Stomp begint met een pleidooi voor een sloopverbod als reactie op de alsmaar groeiende CO2-uitstoot van de bouwindustrie, het verdwijnen van waardevolle plekken in de stad en het daarvoor in de plaats komen van generieke nieuwbouw. Als alternatief onderzocht Ayla met een brede blik en de vaardigheden van een architect hoe we anders kunnen omgaan met bestaande gebouwen. Daarbij hoort het koesteren van banale, alledaagse architectuur en het durven aanpassen van gebouwen met een monumentenstatus. LinksAfstudeerproject Ayla Stomp: Onvoltooid gebouwd – een herwaardering van de bestaande stadPlanbureau voor de Leefomgeving – Erfgoed als leefomgevingskwaliteit. Een referentiekader voor de dialoog over de waarde van het bestaande bij ruimtelijke ingrepen (2022)Daniel Fuhrop – Verbietet das Bauen (2015) 
Charlotte Malterre-Barthes – A Moratorium on New Construction (interview Het oog van de storm, 2023)

Sven Schouten studeerde onlangs af aan de Rotterdamse Academie van Bouwkunst en werkt als architect bij GROUP A. Het gesprek gaat over erfgoed, verschillende vormen van hergebruik en nieuwe duurzaamheidswetgeving, en hoe dit alles van invloed is op hoe we bouwen, ontwerpen en leven. Mark Minkjan interviewt Sven over zijn afstudeerproject Cannibal Architecture, de tentoonstelling Hoe Willen Wij Bouwen M4H 2030 van het KeileCollectief en het onderzoek van CARBONLAB, de denktank van GROUP A.

Architect Lindsey Wikstrom is the founding partner of Mattaforma. She has taught at Columbia GSAPP, Yale School of Architecture and other places. She has written about forestry and biogenic materials for urban use. Lindsey’s book Designing the Forest and other Mass Timber Futures (2023) explores the potential of mass timber for architecture, forests and the planet. 

The conversation ranges from the connection between local forests and new buildings, the transformation of the construction site, and new rituals of building care, to learning from indigenous practices, a global wood commons and the future of her own architecture practice. Show notes– The Giving Forest, The New York Times, April 2023.

Wessel Geysels won onlangs de Iktinosprijs voor het beste studentenwerk uit een studio van het afgelopen jaar aan de Rotterdamse Academie van Bouwkunst. 

Zijn project Hacking the Academy stelt een toe-eigenening van het schoolgebouw voor en bevraagt de werkcultuur binnen de academie.Om tot een ander soort ruimtelijk ontwerper te komen die de praktijk mede kan veranderen moet ook het onderwijs op de schop. Wessels project is dan ook niet in de eerste plaats een renovatie van het gebouw, maar vooral van het sociale weefsel dat de lerende gemeenschap van de academie maakt. Download hier de publicatie van het project Hacking the Academy.

Diederik Vane studeerde af voor de Master Stedenbouw met het project Het Zeeuws Parlement – zoektocht naar een nieuwe balans tussen ecologie en economie. Het project gaat over de grote keuze waar Zeeland voor staat om een nieuwe watersnoodramp door zeespiegelsteiging te voorkomen: gaan we de provincie nog verder beschermen tegen het water met ingenieurskunst en grote technische ingrepen óf gaan we het water meer toelaten vanuit een building with nature-filosofie? En wat betekent dat alles voor de Zeeuwse cultuur?
Diederik ontwierp een gespreksvorm, en maakte daarmee van de ontwerper een gespreksleider, die zoveel mogelijk actoren betrekt en de dialoog voedt met toekomstschetsen.

Floris Alkemade is architect en stedenbouwkundig ontwerper. Hij werkte achttien jaar met Rem Koolhaas bij het Office for Metropolitan Architecture voordat hij zijn eigen bureaus FAA en BAU+ oprichtte. Van 2015 tot 2021 was hij Nederlands Rijksbouwmeester, afgelopen jaar ontving hij de Grote Maaskantprijs voor zijn oeuvre en momenteel neemt hij onder andere zitting in de Staatscommissie voor Demografie. Floris Alkemade spreekt met Mark Minkjan over de positie die ontwerpers kunnen – of misschien wel moeten – innemen tegenover de verschillende maatschappelijke en planetaire opgaven waarvoor we ons nu bevinden. En over hoe ontwerponderwijs hieraan kan bijdragen.Links“Het getal van een miljoen woningen is een onzinnig getal” - Floris Alkemade op Archined
Who Cares - Ontwerpprijsvraag College van Rijksadviseurs
Floris Alkemade bij Zomergasten 

Rewriting Architecture: 10+1 Actions - PublicatieDe Toekomst van Nederland - Publicatie

Janna Bystrykh is the head of the Master in Architecture programme at the Academy of Architecture in Amsterdam. Janna has worked at KCAP and as an associate at OMA*AMO. In 2019 she founded the agency Bystrykh. At the Academy of Architecture, she is leading the development of a Climate focused curriculum for architecture. Mark Minkjan interviews Janna about regeneration, more-than-human perspectives on space, how to learn as a design community, and how exciting it is to be part of the Generation Regeneration, which was also the title of her inaugural lecture.Linksbystrykh.comGeneration Regeneration – Janna's inaugural lecture at the Academy of Architecture Amsterdam

Charlotte Malterre-Barthes is an architect, urban designer, and Assistant Professor of Architectural and Urban Design at the Swiss Federal Institute of Technology Lausanne (EPFL) where she leads the laboratory RIOT (Research and Intervention on Territory). Before that she was Assistant Professor of Urban Design at Harvard Graduate School of Design, where she launched the initiative A Moratorium on New Construction, which is the main conversation topic of this interview. It is also the title of her forthcoming book.This provocative and investigative proposal to stop building calls for a deep reform of planning disciplines and explores how it can spur new forms of architecture and spatial practice. The interview also touches upon the harm involved in architectural practice, and the transformation of curricula in architecture schools.Links to references in the conversation

charlottemalterrebarthes.com
A Moratorium on New Construction
Donna Harraway - Staying With the Trouble (Duke press, 2016)Keller Easterling - Subtraction (Sternberg Press, 2014)Kathryn Yusoff - A Billion Black Anthropocenes or None (University of Minnesota Press, 2019)