Psyche & Geloof: de podcast

We starten een nieuwe reeks en trappen af met een intrigerend onderwerp: overgave aan God. Henk-Jan Seesink, GZ-psycholoog en onderzoeker deed onderzoek naar overgave aan God bij christelijke cliënten met een verslaving. Na een casestudy waarbij Henk-Jan zijn cliënt instrueerde het Jezusgebed te bidden, volgde een longitudinaal onderzoek onder zo’n 180 christelijke cliënten. Uit de resultaten bleek dat impliciete overgave aan God een klinisch relevante voorspeller is van een lagere kans op terugval een jaar later, waarbij klachten van verslaving, zoals trek, wel kunnen blijven bestaan. We spreken door over de toepasbaarheid van deze resultaten in de verslavingszorg en bij andere mentale problemen. Daarnaast staan we stil bij de overgave aan God die aanwezig kan zijn, ook wanneer Henk-Jan en zijn cliënt geen behandelresultaten zien. Shownotes: Voor meer behandelinformatie verwijzen we naar de website van Henk-Jan Seesink: hjseesink.comIn het gesprek komen de volgende studies komen aan bod:De Nederlandse overgave aan God vragenlijst: Seesink, H. J., van Dusseldorp, M., Ostafin, B. D., Schaap-Jonker, H., & Wiers, R. W. (2024). Psychometric Properties of the Dutch Surrender to God Scale: Relationships with Religious Behavior, God Representation, Well-being, and Health. Journal of Religion and Health. https://doi.org/10.1007/s10943-024-02144-y De casestudie over overgave aan God: Seesink, H. J., Klokkenburg, P., Schaap-Jonker, H., Ostafin, B. D., & Wiers, R. W. (2022). Without Your Therapist: Contemplative Prayer During Treatment as a Religious Exposure Intervention to Reduce Religious Struggle and Anxious God Representation. Clinical Case Studies, 21(4), 339–354. https://doi.org/10.1177/153465012210822De uitgebreide studie van overgave aan God en minder terugval: Seesink, H. J., Vrijmoeth, C., Ostafin, B. D., Schaap-Jonker, H., & Wiers, R. W. (2026). A One-Year longitudinal study on Surrender to God assessed during addiction treatment. Addictive Behaviors Reports, 23(100693). https://doi.org/10.1016/j.abrep.2026.100693 Tijdens het gesprek wordt naar volgende literatuur verwezen:Een algemeen artikel over overgave bij verschillende religies: Cole, B. S., & Pargament, K. I. (1999). Spiritual surrender: A paradoxical path to control. In Integrating spirituality into treatment: Resources for practitioners. (pp. 179–198). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10327-009Eerste beschrijvingen van overgave in de moderne psychologische literatuur: James, W. (1902/2012). The Varieties of Religious Experience (M. Bradley, Ed.). Oxford University Press.Een vroegere meta-analyse over de samenhang tussen religie en mentale gezondheid: Bonelli, R. M., & Koenig, H. G. (2013). Mental Disorders, Religion and Spirituality 1990 to 2010: A Systematic Evidence-Based Review. Journal of Religion and Health, 52(2), 657–673. https://doi.org/10.1007/s10943-013-9691-4 De makers van de oorspronkelijke overgave aan God vragenlijst: Wong-McDonald, A., & Gorsuch, R. L. (2000). Surrender to God: An Additional Coping Style? Journal of Psychology and Theology, 28(2), 149–161. https://doi.org/10.1177/009164710002800207 Gebruik van de Jezus Prayer: Knabb, J. J., & Vazquez, V. E. (2018). A randomized controlled trial of a 2-week internet-based contemplative prayer program for Christians with daily stress. Spirituality in Clinical Practice, 5(1), 37. https://doi.org/10.1037/scp0000154 Eerste verwijzing naar intrinsieke en extrinsieke religieuze oriëntatie: Allport, G. W., & Ross, J. M. (1967). Personal religious orientation and prejudice. Journal of personality and social psychology, 5(4), 432. https://doi.org/10.1037/h0021212 De Elaborated intrusion theory of desire: Kavanagh, D. J., Andrade, J., & May, J. (2005). Imaginary relish and exquisite torture: The elaborated intrusion theory of desire. Psychological Review, 112(2), 446–467. https://doi.org/10.1037/0033-295X.112.2.446Verder luisteren over overgave aan God?  Vanuit theologisch perspectief: Dit is de Bijbel aflevering 132: https://npo.nl/luister/podcasts/663-dit-is-de-bijbel/131917Vanuit een breder psychologisch perspectief: The Christian Psychologist van Joshua Knabb, aflevering 27: https://the-christian-psychologist-mental-health-for-21st-century-c.simplecast.com/episodes/episode-27-surrenderHeb je opmerkingen, vragen of suggesties? We horen graag van je! Laat het ons weten via [email protected] Wil je deze podcast ondersteunen? Een financiële bijdrage is van harte welkom via https://payment-links.mollie.com/payment/GqPYh5vJxkuf8ejCTssAt. 

We vieren dat we alweer 20 afleveringen onderweg zijn! Tijd om terug en vooruit te blikken. Dit doen we met niemand minder dan Piet Verhagen, buitengewoon hoogleraar religie en geestelijke gezondheid, psychiater, groepstherapeut, theoloog, en meer. Piet vindt het belangrijk om expliciet te zijn over je motieven wanneer je je op het snijvlak psyche en geloof/spiritualiteit/zingeving begeeft. Daarbij zijn wij natuurlijk benieuwd wat zijn eigen motief is! We horen Piet over liefde in de ggz, een begrip dat volgens hem alles met het werk in de ggz te maken heeft. Ook houdt hij een pleidooi voor kruisbestuiving tussen theologie en psychiatrie, en onderzoek en praktijk.Shownotes:Het artikel over het model gebaseerd op liefde in relatie is te vinden in het proefschrift van Piet, hoofdstuk 8: 2019 17 april Psychiatry and Religion - definitief.pdfDeze aflevering is gesponsord door de KSVG: https://ksgv.nl/Heb je opmerkingen, vragen of suggesties? We horen graag van je! Laat het ons weten via [email protected] Wil je deze podcast ondersteunen? Een financiële bijdrage is van harte welkom via https://payment-links.mollie.com/payment/GqPYh5vJxkuf8ejCTssAt. 

Hoe is het om op te groeien als kind binnen de Jehova's Getuigen? Hoe wordt er in deze groep naar psychische problemen gekeken? In deze aflevering spreken we Anne-Marie Reijnders, ervaringsdeskundige. Anne-Marie groeide zelf op bij de Jehova's Getuigen en geeft ons een boeiende inkijk in deze gesloten gemeenschap. Anne-Marie deelt een indrukwekkend verhaal, waarbij ze vertelt hoe zij na een lange, eenzame weg meer en meer haar eigen stem vond. Ook horen we over de sterke hiërarchie binnen de Jehova's, de argwaan richting de ggz, en adviseert Anne-Marie mensen die zélf overwegen om uit een gesloten gemeenschap te stappen. Wil je deze podcast ondersteunen? Een financiële bijdrage aan Psyche & Geloof: de podcast is van harte welkom via https://payment-links.mollie.com/payment/GqPYh5vJxkuf8ejCTssAt. Shownotes- PDF van het boek van Raymond Franz 'Gewetensconflict': https://friendsofraymondfranz.com/bucher-auf-danisch/- Documentaire 'Jehovah van God' los: https://v2.videoland.com/jehovah-van-god-los-p_3923- Heb je te maken met seksueel misbruik in kerkelijke relaties, of vragen daarover? Zie Home - Meldpunt Misbruik

In deze aflevering gaat het over de donkere kant van geloof en religie, namelijk over de negatieve impact die het op mensen kan hebben. We spreken onze twee gasten Inge Bosscha en Elma Nobel-Buijs over geloofsstress en kerkpijn. Het gesprek maakt bewust van de uitwerking van een geloofsopvoeding, en laat zien hoe nodig het is om hier ook in de ggz aandacht voor te hebben. In het gesprek komt ook de stilte naar voren die er heerst rond deze thema's. Inge is schrijver en ervaringsdeskundige, en Elma deed onderzoek naar intergenerationele geloofsoverdracht. Hoe zien geloofsstress en kerkpijn eruit en hoe kun je er als ggz behandelaar het beste op reageren? Hoe denken de gasten bijvoorbeeld over exposure in vivo bij heftige angsten om aan het avondmaal deel te nemen? Wil je deze podcast ondersteunen? Een financiële bijdrage aan Psyche & Geloof: de podcast is van harte welkom via https://payment-links.mollie.com/payment/GqPYh5vJxkuf8ejCTssAt. Shownotes Het boek 'Mantel van angst' van Inge Bosscha koop je hier: Yes! Mantel van angst tijdelijk te koop met enorme korting! – DogmavrijEn lees hier een recensie van het boek: Hogeschooldocent over Mantel van angst: verplichte kost en een goudmijn – DogmavrijHet onderzoeksartikel van Elma Nobel-Buijs download je via: Intergenerationele geloofsopvoeding - HBO Kennisbank

Wat als onze zoektocht naar het verbeteren van onze mentale gezondheid ons juist kwetsbaarder maakt? Als therapie ons niet alleen helpt, maar ook een nieuw geloof is geworden? In deze aflevering duiken we in de wereld achter de therapiecultuur. Te gast is Katie Vlaardingerbroek, auteur van Nederland Therapieland - Hoe beter worden ons zieker maakt, waarin ze onderzoekt hoe therapie is uitgegroeid tot een nieuw zingevingsmodel. Katie heeft kritiek op de individualistische reflex in de ggz en laat zien hoe ongelijkheid een rol speelt. Ze spreekt open over haar eigen ervaringen binnen de geestelijke gezondheidszorg en de ontmenselijking die ze daar ervoer. Wat drijft haar om zich zo helder uit te spreken? We bespreken haar vergelijking tussen therapie en religie, haar visie op groepswerk in de ggz, en haar voorstel voor verandering. Tot slot hoor je wat Katie belangrijk vindt om aan hulpverleners mee te geven. Wil je deze podcast ondersteunen? Een financiële bijdrage aan Psyche & Geloof: de podcast is van harte welkom via https://payment-links.mollie.com/payment/GqPYh5vJxkuf8ejCTssAt. Shownotes: - Nederland Therapieland, de podcast: https://open.spotify.com/show/1LzovCNbzgztQt1FtFgHQl?si=cf16febfbdfc4546- De Ongelooflijke Podcast, aflevering met Katie Vlaardingerbroek: https://open.spotify.com/episode/2Hg4jwOqlh0vt4Pky8KXzj?si=q0N9JNviTrmX6F-qx-n2yg- Harvard Implicit association test: Take a Test

In deze aflevering maken we kennis met SPIRIT, een nieuwe, op CGT gebaseerde groepsbehandeling waarbij zingeving, spiritualiteit en religie geïntegreerd worden in de behandeling en het omgaan met psychische klachten. We spreken Judith van Veen en Bart van den Brink, beiden psychiater en ervaren in het geven van deze groep. We horen welke thema's aan bod komen en hoe patiënten en behandelaren het groepsaanbod evalueren. Het protocol wil wijsheid en taal aanreiken waar in deze geseculariseerde cultuur veel behoefte aan is. Dit blijkt door patiënten erg te worden gewaardeerd.Ook bespreken we de opleiding tot psychiater, en een creatieve ontmoetingsplaats voor behandelaren die elkaar willen inspireren om in de praktijk met het thema zingeving en geloof aan de slag te gaan. Wil je deze podcast ondersteunen? Een financiële bijdrage aan Psyche & Geloof: de podcast is van harte welkom via https://payment-links.mollie.com/payment/GqPYh5vJxkuf8ejCTssAt. Shownotes:Het SPIRIT protocol en meer informatie is te vinden via https://spirit-nl.comMeld je aan via [email protected] voor de creatieve ontmoetingsplaats van de CVPPP. 

We trappen het nieuwe jaar af met een persoonlijke en diepgaande aflevering. De aflevering cirkelt rond de vraag: Stel, er is een hiernamaals en na je dood mag je één herinnering meenemen. Welke kies je? We spreken Jacky van de Goor. Zij werkt als organisatieadviseur, trainer, auteur en wetenschappelijk onderzoeker, en promoveerde aan het Story Lab van de Universiteit Twente. In de aflevering deelt Arthur een eigen, ingrijpende herinnering. Jacky verbindt het verhaal van Arthur aan de termen resonantie en existentiële empathie, en neemt ons mee in de kracht van verhalen. Daarnaast komen ook de filosofen Martin Buber en Hannah Arendt voorbij. Kortom, een interessant en rijk gesprek! Wil je deze podcast ondersteunen? Een financiële bijdrage aan Psyche & Geloof: de podcast is van harte welkom via https://payment-links.mollie.com/payment/GqPYh5vJxkuf8ejCTssAt. Shownotes- Het boek: 'Je leven in één herinnering': https://legende-advies.nl/je-leven-in-een-herinnering-2/- De podcast waarin Jacky haar eigen herinnering deelt: https://open.spotify.com/episode/5Xf4HIF6DR0AjKE3lbHPs5?si=_UXMdfw5R-qZMO5cTvxqdQ- Kijk op Jacky's website www.legende-advies.nl voor meer informatie

We spreken Haza Rahim, universitair docent klinisch psychologie en expert op het gebied van diversiteit binnen de ggz. Het belang van het thema wordt duidelijk door Haza's uitspraak 'Iedereen belichaamd diversiteit.' Haza onderzocht in welke mate de beleving van een cultureel identiteitsconflict de mentale gezondheid beïnvloedt van mensen die met meerdere culturele achtergronden opgroeien. Haza laat zien waarom cultuur een belangrijke factor is in de context van mensen, en hoe factoren voorafgaand, tijdens en na de migratie kunnen meespelen in de behandeling. We gaan ook in op maatschappelijke en omgevingsfactoren als discriminatie en het politieke klimaat. Daarnaast wijst Haza op religie als een belangrijke factor die bijdraagt aan de identiteit en de context, en legt ze uit wat cultuursensitief werken inhoudt. Wil je deze podcast ondersteunen? Een financiële bijdrage aan Psyche & Geloof: de podcast is van harte welkom via https://payment-links.mollie.com/payment/GqPYh5vJxkuf8ejCTssAt. Shownotes: Het proefschrift van Haza Rahim, 'Finding Home: cultural identity conflict and mental health among bicultural young adults': https://research-portal.uu.nl/ws/portalfiles/portal/271531570/proefschrifthazarahimfindinghome%20-%2068c163faad3fd.pdf

We spreken Eva Ouwehand, geestelijk verzorger, over haar onderzoek naar de betekenis van religieuze en spirituele ervaringen bij mensen met een bipolaire stoornis. We horen welke persoonlijke ervaringen Eva motiveerden om met dit belangrijke onderzoek te starten. Hoe kijken mensen terug op de betekenisvolle en tegelijk ontwrichtende aspecten van deze bijzondere ervaringen? Waarom is het belangrijk dit over langere tijd te volgen? Een belangrijke boodschap is om de ervaringen te erkennen als betekenisvol, en niet af te doen als uitsluitend pathologisch: 'Iemand is altijd meer dan zijn ziekte, hoe ziek iemand ook is.' Ook wijst Eva op het belang van gemeenschappen bij het herstelproces.  Wil je deze podcast ondersteunen? Een financiële bijdrage aan Psyche & Geloof: de podcast is van harte welkom via https://payment-links.mollie.com/payment/GqPYh5vJxkuf8ejCTssAt. Shownotes: Het proefschrift van Eva Ouwehand, getiteld 'Mania and meaning' is te vinden via: eva manie.indb

In deze aflevering spreken we Gerrit Glas, psychiater en filosoof, en een van de oprichters van de Christelijke Vereniging van Psychiaters, Psychologen en Psychotherapeuten (CVPPP). Het gesprek, in aanloop naar het aanstaande CVPPP congres op 27 november 2025, gaat over maatschappelijke betrokkenheid in het vak van psychiater en psycholoog. We bespreken Redesigning Psychiatry, een nieuwe visie op psychisch welzijn, en je hoort waarom Gerrit het belangrijk vond om in de opleiding tot psychiater maatschappelijke stages in te voeren. Dit hangt samen met zijn visie op 'de werkelijkheid die in zich al zinvol is, door ons verder ontplooid kan worden en ook meer zin kan krijgen.' Een diepe, rijke visie waarin taal en ook verbeelding belangrijk zijn. Ook bespreken we de aanval op de wetenschap als niet meer dan een mening, waarbij Gerrit 'onverbondenheid' als een van de kernproblemen duidt. En je hoort waar Gerrits spreekbeurt vroeger over ging! Wil je deze podcast ondersteunen? Een financiële bijdrage aan Psyche & Geloof: de podcast is van harte welkom via https://payment-links.mollie.com/payment/GqPYh5vJxkuf8ejCTssAt. Shownotes: - Link naar aanmeldpagina van het CVPPP congres 'Geloof in actie: christen, ggz en maatschappij' op 27 november 2025: CVPPP - Christelijke Vereniging voor Psychiaters, Psychologen en Psychotherapeuten Alle geïnteresseerden welkom! - Website Redesigning Psychiatry: Redesigning Psychiatry