Plik tekstowy

"Dom warszawski" Beaty Chomątowskiej to historia Warszawy opowiedziana przez pryzmat jednej kamienicy przy ulicy Litewskiej. Autorka zagląda za drzwi kolejnych mieszkań, poznaje ich lokatorów, ich losy, rodzinne historie i tajemnice. Pokazuje, jak przez jedno miejsce przewijają się kolejne epoki - przedwojenna Warszawa, okupacja, PRL i czasy współczesne. To opowieść o ludziach, których życie splata się z wielką historią, o zmieniającym się mieście i o tym, ile niezwykłych historii może kryć się w murach pozornie zwyczajnego domu.

"Świat przed nami nie istniał. Jak wojna została w naszych domach” to psychologiczno-historyczny reportaż Katarzyny Surmiak-Domańska, badający zjawisko transgeneracyjnej traumy wojennej we współczesnych polskich rodzinach. Nieprzepracowane cierpienia ocalałych z II wojny światowej - ukryte pod maską milczenia, lęku lub emocjonalnego chłodu, ukształtowały kolejne pokolenia dzieci i wnuków. Poprzez rodzinne historie, rozmowy z ekspertami, i wątki autobiograficzne książka pokazuje, że wojna nie zakończyła się 81 lat temu, lecz wciąż trwa w naszych domach.

To pierwszy raz, gdy w "Pliku Tekstowym" pojawia się powieść graficzna - komiks. "Szczęściarz" to historia o PTSD czyli zespole stresu pourazowego, który bardzo często spotyka żołnierzy. Bohaterem komiksu jest Fortune Gluckmann - fotoreporter wojenny. Przeżył front i zyskał międzynarodową sławę dzięki swoim zdjęciom, co z zewnątrz może wyglądać jak wielkie szczęście. Rzeczywistość jest jednak całkiem inna…

Książka jest krytyką pomysłu, że ze wszystkim musimy radzić sobie sami. Autorka pokazuje, że dzisiejszy świat wmawia nam, że sukces, szczęście, a nawet radzenie sobie ze stresem to wyłącznie nasza prywatna sprawa. Jeśli czujesz się zmęczony lub nieszczęśliwy - to rzekomo Twoja wina, bo za mało ćwiczysz, źle zarządzasz czasem albo zbyt mało o siebie dbasz. Agata Sikora sprzeciwia się takiemu widzeniu siebie i świata. Jak mówi, człowiek nie jest samotną wyspą i nie da się żyć w pojedynkę. Pomimo doktorskiego tytułu autorki i bogatej bibliografii - książka pisana jest z punktu widzenia codzienności.

Gościem Maxa Cegielskiego był eseista, fotograf, antropolog kultury Tomasz Szerszeń. Jego najnowsza książka "Atlantyk-trans", opowiada o podróży, ale i o pisaniu, gdzie autor z rozmachem i dezynwolturą bada granice - języka, ale i swoje własne jako pisarza i obserwatora - jednocześnie zagłębiając się zarówno w inne teksty, obrazy i historie, jak i w przestrzenie własnej biografii i pamięci. Tomasz Szerszeń zastanawia się nad stykami ludzkiej i nieludzkiej historii, pokazuje, jak w pewnych okolicznościach turysta może się zmienić w uchodźcę, pyta, czym był i czym jest "smutek podróży" i co to znaczy "być pomiędzy", w tranzycie.

Książka "Tobiasz i wielki liść" autorstwa Ingi Iwasiów to powieść przenikliwa, zmysłowa, pełna emocji, również tych niełatwych i ambiwalentnych, które opisywane są z melancholią, ale też z humorem. Bohaterkę poznajemy w momencie, gdy osiąga wiek emerytalny. Ma dość uczelni, studentów i kolegów, zdecydowanie dość tego, czym stała się akademia w efekcie kolejnych reform. Na zakończenie kariery symuluje projekt badawczy wykorzystujący najnowsze technologie. Wątek życia zawodowego układa się w kąśliwą satyrę na uniwersytet, jego rytuały, biurokrację i pustkę ideową. Bohaterka najczęściej przebywa w sferze pomiędzy jawą a snem, przytomnością umysłu a jego błądzeniem. W tym szczególnym stanie odpowiada na anons, skutkiem czego do jej domu trafia królik Tobiasz, który dosłownie wypełnia pustkę. Nowego mieszkańca trzeba nakarmić, ochronić, a przede wszystkim poznać i zrozumieć. Tobiasz przywraca bohaterce zmysł dotyku i trzeźwość, jednocześnie pozwalając jej na bujanie w obłokach. Króliki są w

Mela Muter malowała wybitnych ludzi swoich czasów - Żeromskiego, Sienkiewicza, Ravela i Rollanda - dlatego jej obrazy są dziś uznawane nie tylko za wspaniałe dzieła sztuki, lecz także niezwykłe portrety całej epoki. Z kolei jej życie prywatne było pełne namiętnych relacji i dramatycznych wydarzeń. Po burzliwym romansie ze Staffem pocieszał ją Reymont, a z Gottliebem dzieliła nie tylko pracownię. Małżeństwo stało się dla niej więzieniem, straciła jedynego syna i doświadczyła koszmaru obu wojen światowych. Mimo tych trudności nigdy nie przestała tworzyć, a Paryż stał się jej nowym domem. Sylwia Zientek nie tylko opowiada jej historię, ale w końcu oddaje głos artystce.

"Słowa kłamią albo wszystko było kłamstwem" - to słowa Liny Fischman, głównej bohaterki nowej książki autorstwa Agnieszki Daukszy. Autorka pisze o uwikłaniu postaci w strategie przetrwania, asymilacji i awansu. Docieka, co w ich losach jest najbardziej prawdopodobne, zestawia sprzeczne racje, nie rozstrzyga cudzych i własnych wątpliwości. Pyta, jak określać status pogubionych dzieci i matek, jak mówić o osobach bez pochodzenia, o ludziach rozbitkach. Które więzy są ważniejsze: z krwi czy z wyboru? I ile granic trzeba przekroczyć, by miejsce urodzenia odczuwać jako własne? Dauksza subtelnie wykorzystuje różne konwencje - literatury faktu, eseju, prozy poetyckiej - by stworzyć tekst podający w wątpliwość pewniki historyczne i biograficzne, skłaniający do czujności wobec formy, która zwodzi.

Po II wojnie światowej jedną z najważniejszych obietnic nowej władzy było wprowadzenie powszechnej opieki zdrowotnej. Medycyna - tak jak prąd i oświata - miała dotrzeć do wszystkich. Wykształceni w dużych miastach, jechali leczyć do miasteczek, osad, osiedli, wsi. Czasem z poczucia misji, czasem z nakazu pracy. Przywozili ze sobą wiedzę, nowoczesne rozwiązania techniczne i nowe standardy higieny. Zaczynali często w warunkach polowych - bez mieszkań, mebli i wyposażenia gabinetów. Marcin Stasiak fascynująco opowiada o ich losach. Z fragmentów biografii, wspomnień oraz pamiętników lekarzy, stomatologów, felczerów, pielęgniarek i położnych wydobywa nie tylko historię modernizacji, ale także opowieść o przemianach polskiego społeczeństwa w pierwszych dwudziestu pięciu powojennych latach.

Co nas drażni po stracie bliskiej osoby, a co daje nam siłę? Czemu parskamy śmiechem w domu pogrzebowym? Jak zachwycać się światem w pojedynkę? W swojej najbardziej osobistej książce Agnieszka Taborska - pisarka, historyczka sztuki i specjalistka od surrealizmu, kreuje erudycyjną autofikcję, dołączając do takich twórców jak Joan Didion czy Roland Barthes. "Bez skóry.." wyrasta z bólu, jednak zamiast o śmierci, mówi o życiu. I o tym, co pomaga nam poczuć się mniej samotnie. Agnieszka Taborska była gościnią Maxa Cegielskiego.