كتيبه

سلطان محمود در ری حکومت آل بویه را بر می اندازد و اموالشان را می گیرد و سرانشان را بر دار می کشد. از جمله دلایلی که برای این کار می آورد، قرمطی بودن و رافضی بودن آنها است. فرخی در تمجید از کار محمود در ری قصیده ای می سراید که در این قسمت آورده می شود. همچنین دو قطعه آورده می شود از کتابی در رد عقاید مذهبی آل بویه و پاسخی که یکی از علمای شیعه به آن داده است. در انتها قطعه ای از کتاب چهار مقالۀ نظامی عروضی آورده می شود در مورد لمغانیان که "در لجاج دستی دارند"!

اسکندر و بوران دخت با سپاهیان به شارستان سگساران رسیده اند. سگساران جمهره، خواهر اسکندر و عمۀ بوران دخت را گرفته اند. افلاطون و بقراط به همراه بوران دخت در لباس مبدل به داخل شارستان می روند تا به رئیس سگساران پیغام برسانند. بعد از چند روز، اسکندر نامه ای به رئیس سگساران می نویسد و می گوید که من اسکندرم و جمهره خواهر من است. رئیس سگساران همه را بجز افلاطون، بازداشت می کند.

مطالبی از کتاب مجمل التواریخ والقصص نقل می شود. از جملۀ آنها داستان فتح ری و برانداختن بوئیان است. گفته می شود که فتح نامه ای به خلیفۀ عباسی نوشته است در این مورد. متن نامه در کتابهای دیگر وجود دارد وترجمه ای از آن از کتابی دیگر آورده می شود. مضمون اصلی فتح نامه این است که محمود دست "باطنیان کافر و مبدعان فاجر" را کوتاه کرد و سرانشان را به دار آویخت و اموالشان را گرفت و "پنجاه بار" از کتابهایشان را در زیر دارها به آتش کشید. از جمله جرائمشان به گرفتن بیش از چهار زن آزاد اشاره می کند.

اسکندر و بوران دخت در جزیرۀ سلاهط زنی را می یابند جمهره نام که دختر داراب است یعنی خواهر اسکندر و عمۀ بوران دخت. ولی تا به قصر او برسند، موجوداتی که بدن آدم و سر سگ دارند، آمده اند و جمهره را به سرزمین نوط برده اند تا به زنی به رئیسشان بدهند.اسکندر و بوران دخت با سپاهیان به آنجا می روند.در آنجا بقراط به اسکندر می گوید که افلاطون حکیم، که استاد همۀ حکمای عالم است، در این جزیره است. اسکندر به دیدن او می رود. در نهایت افلاطون با آنها همراه می شود تا جمهره را از دست سگساران رهایی دهند.

ادامۀ مطالب مربوط با دوران حکومت محمود غزنوی به نقل از متاب طبقات الشافعیه الکبری نقل می شود که مربوط است به فتوحات او در هند. جنگهای او در هند همه در قالب جنگ مسلمانان با کفار تصویر می شود و به کرات از یاری خدا به عنوان عامل پیروزی او یاد می شود. بعد مطالبی در مورد غزنویان از کتاب روضه الجنات که به پادشاهان غور اختصاص دارد، در مورد برخورد غوریان و غزنویان آورده می شود.

اسکندر و بوران دخت با سپاهیان به سوی سرزمین سلاهط می روند. در سلاهط هزاران انسان خنثی زندگی می کنند که نیمی از سال زن هستند و نیمی از سال مرد. هر کس که یک سال در آنجا باشد و از آب چشمه آنجا بخورد آنگونه می شود.زنی به نام جمهره رئیس آنها است. او زنی معمولی است. به نزد اردوگاه اسکندر می آید. همه به دیدن او می روند بجز اسکندر. او بوران دخت را با خود به قصرش می برد و به او می گوید که می خواسته برای دیدن او به ایران بیاید. بوران دخت در دل مهری به او احساس می کند.جمهره نامه ای به اسکندر می نویسد و در آن می گوید که او دختر داراب و خواهر بزرگتر اسکندر و عمۀ بوران دخت است.داراب مدتی با مادر او بوده و بعد آنها را در هند رها کرده و رفته آنچنان که مادر اسکندر را هم رها کرده بود.

مطالبی در مورد غزنویان از کتاب "طبقات الشافعیه الکبری" آورده می شود. نویسنده از فقهای شافعی قرن هشتم است و از شهر حماه در سوریه به عنوان شهر خود یاد می کند. سبک نوشتاری و تحلیل او از وقایع با نوشته های تاریخ نگاران هندی که پیش از این مطالب زیادی از آنها نقل شد فوق می کند. داستانی در مورد تغییر مذهب محمود غزنوی از حنفی به شافعی نقل می شود که قبلاً به نقل از امام الحرمین جوینی نقل شده است و در آن اصراری عجیب بر برحق بودن مذهب شافعی دیده می شود. داستان برادرزادۀ محمود و تجاوز به حریم زنی شوهر دار هم نقل می شود و به دنبال آن تحلیل فقهی ماجرا هم ارائه می شود.

اسکندر و بوران دخت با سپاهیان بر کنار شارستانهای هنکاوش و لکهر هستند. هنکاوش زنش هندو را برای فریفتن اسکندر و دعوت آنها به مهمانی می فرستد. هندو بر بوران دخت که خود را اسکندر معرفی می کند عاشق می شود. نقشۀ هنکاوش را فاش می کند. یکی از کنیزان هنکاوش به او خبر می دهد که هندو با اسکندر همکاری می کند. هنکاوش هندو را به دار می زند و آمادۀ جنگ می شود. مردان اسکندر نمی توانند به شارستان دست بیابند. از حکیمان چاره می خواهد. بقراط به او می گوید که در زیر زمین آبی بزرگ است. اگر زمین را بکنند آب بیرون می آید و شارستان ها را آب می گیرد. این کار را می کنند و شارستان ها با مردمانش به زیر آب می روند.

مطالبی به نقل از چند کتاب تاریخی در مورد شخصیت های دوران غزنویان نقل می شود. از جمله مطالبی از کتاب وفیات الاعیان احمد بن خلکان نقل می شود که در آن از امام الحرمین جوینی مطلبی در مورد محمود غزنوی آورده شده که به انتخاب محمود بین دو مذهب شافعی و حنفی مربوط است. مطلبی عجیب است در مورد نماز خواندن حنفیان. به نطر می رسد دعوای مذهبی دوره های بعدی در قالب داستانهایی از محمود گنجانده شده است.

اسکندر بردر شارستانهای هنکاوش و لکهر است که دو برادرحکیم اند و رئیسان قوم ماهیخواران. آنها رعد را خدای خود می دانند.هنکاوش به برادر خود می گوید من می روم تا ببینم که اینها کیانند. در لباس زنان بیرون می رود و اسکندر را می بیند و به او می گوید که مردانشارستان به جنگ رفته اند.روز دیگر هنکاوش زنش، هندو، را با کنیزان بسیار و هدایای نفیس به نزد اسکندر می فرستد و او را دعوت می کند که برای مهمانی به نزد آنهابرود. اسکندر می پذیرد. شب بوران دخت هندو را به چادر خود مهمان می کند. در مهمانی صدها کنیز زیبا روی حضور دارند و بوران دخت که در زیبایی همتا ندارد روی می نماید و با هندو بازی آغاز می کند و می گوید من اسکندرم و آنکس که تو دیدی چاکر من است.هندو بر بوران دخت عاشق می شود و می خواهد رازی با او در میان بگذارد.