Το κρασί με απλά λόγια

Αρκεί ένας αμπελώνας να χρησιμοποιεί λιγότερα χημικά ή πρέπει να κοιτάξουμε ολόκληρη την αλυσίδα — τη φιάλη, τη μεταφορά, την ενέργεια, ακόμη και τις συνθήκες εργασίας των ανθρώπων που παράγουν το κρασί;Ο Βρετανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Άντριου Νίδερ, υποστηρίζει ότι η απάντηση δεν είναι τόσο απλή: «Δεν υπάρχει κάτι που να μπορούμε απλώς να χαρακτηρίσουμε ως “βιώσιμο κρασί”», λέει. Η βιωσιμότητα, για εκείνον, είναι μια διαρκής διαδικασία βελτίωσης και επιλογών που συχνά συγκρούονται μεταξύ τους.Αυτή ακριβώς η πολυπλοκότητα βρίσκεται στο επίκεντρο του βιβλίου του «Rooted in Change Rooted in Change: The Stories Behind Sustainable Wine » (που συνέγραψε μαζί με την Τζέιν Μάστερς MW). Μέσα από ταξίδια και συναντήσεις με παραγωγούς σε διαφορετικές χώρες, ο Νίδερ διαπίστωσε ότι ακόμη και μια επιλογή που φαίνεται περιβαλλοντικά σωστή μπορεί να έχει κοινωνικό ή οικονομικό κόστος. Το παράδειγμα της μεταφοράς κρασιού χύμα από τη Νότια Αφρική —λιγότερες εκπομπές άνθρακα, αλλά πιθανή απώλεια τοπικών θέσεων εργασίας— δείχνει ακριβώς γιατί δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις.Η συζήτηση, όμως, δεν μένει στη βιωσιμότητα. Ο Neather μιλά για την κλιματική αλλαγή που ήδη αλλάζει τον χαρακτήρα ιστορικών ευρωπαϊκών κρασιών, για τον ρόλο των κριτικών και των βαθμολογιών, αλλά και για το γιατί ο κόσμος του κρασιού συχνά χρησιμοποιεί μια γλώσσα πιο περίπλοκη απ’ όσο χρειάζεται.Και όταν η κουβέντα φτάνει στην Ελλάδα, η εκτίμησή του είναι ξεκάθαρη: τη θεωρεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες οινοπαραγωγικές σκηνές της Ευρώπης σήμερα. Οι γηγενείς ποικιλίες, οι διαφορετικοί τόποι και η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η παραγωγή αποτελούν, κατά τη γνώμη του, το μεγάλο της πλεονέκτημα.

Όπως κάθε χρόνο, καταγράφουμε πώς εξελίχθηκε ο φετινός τρύγος, το 2026, στις διαφορετικές αμπελουργικές περιοχές της χώρας. Για την εικόνα της φετινής σοδειάς μίλησαν οι οινοποιοί Νίκος Καραβιτάκης για την Κρήτη, Άρης Τσέλεπος για την Πελοπόννησο, τη Σαντορίνη και τη Νάουσα, και ο Γιώργος Λαζαρίδης για τη Δράμα, την Αττική και την Πάρο, και ο Κωνσταντίνος Λιάππης για τη Θεσσαλία.Το 2026 χαρακτηρίζεται από έντονες αντιθέσεις ανάμεσα στις διαφορετικές αμπελουργικές περιοχές. Σε ορισμένες, οι ποσότητες είναι δραματικά μειωμένες, ενώ σε άλλες καταγράφεται μεγάλη και ποιοτική παραγωγή. Ωστόσο, ακόμη και εκεί όπου η σοδειά είναι καλή, σημαντικές ποσότητες παραμένουν αδιάθετες, καθώς η κατανάλωση κρασιού έχει μειωθεί.Η συζήτηση έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον, καθώς όλοι οι συνομιλητές προσεγγίζουν με ψυχραιμία και καθαρό βλέμμα τα ζητήματα που τους απασχολούν, καταθέτοντας παράλληλα ουσιαστικές προτάσεις. Κάθε κουβέντα, πάντως, για τον τρύγο αναδεικνύει το γεγονός ότι η αμπελουργία και η οινοποίηση απαιτούν σκληρή δουλειά, αντοχή και διαρκή εγρήγορση, καθώς κρύβουν σημαντικά ρίσκα και πολλές απρόβλεπτες προκλήσεις.

 Αφετηρία για το σημερινό εκατοστό πόντκαστ μας είναι η Δράμα. Μιλήσαμε με τον Κώστα Λαζαρίδη, μια εμβληματική φυσιογνωμία στον χώρο του ελληνικού κρασιού, καθώς ήταν εκείνος που οραματίστηκε και δημιούργησε τον σύγχρονο αμπελώνα της Δράμας.Μας διηγείται πώς από την εργασία του στις εξαγωγές της οικογενειακής επιχείρησης των μαρμάρων έφτασε το 1979 να φυτέψει τα πρώτα αμπέλια στη Δράμα με όνειρο να δημιουργήσει κρασιά διεθνούς κύρους και εμβέλειας, θεμελιώνοντας έτσι μια νέα εποχή στην οινοποιία της περιοχής. Θυμάται τα πρώτα βήματα, τις απογοητεύσεις και την αποχώρηση από το μετοχικό κεφάλαιο της πρώτης εταιρείας κρασιών που είχε με τον αδελφό του Νίκο, που οδήγησε τελικά στην ίδρυση του δικού του οινοποιείου.Εξηγεί την απόφασή του να πάρει ως σύμβουλο τον διεθνούς φήμης Mισέλ Ρολάν, και φτάνει μέχρι τα πρώτα μεγάλα κρασιά. Αναπολεί τις περιόδους τρύγου με τα παιδιά του μικρά, που ξεκινούσαν μαζί με τους υπόλοιπους εργάτες, αχάραγα, παίρνοντας το κολατσιό που τους έφτιαχνε η μητέρα τους Ιουλία. Μιλάει με συγκίνηση και ηθική ικανοποίηση για τους δυο γιους του, οι οποίοι έχουν αναλάβει τα ηνία του οινοποιείου, συνεχίζοντας και εξελίσσοντας το όραμά του.Στη συνέχεια, τη σκυτάλη παίρνει ο Γεράσιμος Λαζαρίδης, ο οποίος μας εξιστορεί από τη δική του οπτική το παρόν του οινοποιείου. Η πιστοποίηση της αναγεννητικής αμπελουργίας που ήρθε μετά από πολλά χρόνια σκληρής δουλειάς στο αμπέλι, με συνέπεια, σεβασμό στη φύση και στον άνθρωπο, προσδίδει μια ένα άλλο επίπεδο ποιότητας.Μοιράζεται μαζί μας τη διαδρομή της ανάπτυξης που τους έφερε στην Αττική και στη δημιουργία του Μουσείου Οίνου «Κώστα Λαζαρίδη», μιλάει όμως και για το νέο εγχείρημα στην Πάρο, όπου σε λίγα χρόνια θα οινοποιείται το πρώτο κρασί του οινοποιείου. Ο Γεράσιμος μιλάει πάντα με σεβασμό και αγάπη για τον αδερφό του Γιώργο που έχει αναλάβει το οινολογικό κομμάτι της δουλειάς – προχωράνε μαζί και αντιμετωπίζουν τις νέες προκλήσεις του κλάδου του κρασιού. Ένα αφιέρωμα σε ένα οινοποιείο-σταθμό για την ποιοτική ανάκαμψη του ελληνικού κρασιού, που δεν πρέπει να χάσετε.

Το τρίωρο έπος του Κρίστοφερ Νόλαν δεν είναι απλώς μια κινηματογραφική εμπειρία· είναι μια αφορμή για ένα οινικό ταξίδι που ακολουθεί τα βήματα του Οδυσσέα. Κάθε σταθμός της περιπλάνησής του μπορεί να συνοδευτεί από ένα κρασί που συνδέεται είτε με τον μύθο είτε με τον τόπο των γυρισμάτων. Η αρχή γίνεται στη Θράκη, τη γη των Κικόνων. Εκεί, ένα λημνιό από το οινοποιείο Κίκονες, σε ροζέ ή ερυθρή εκδοχή, θυμίζει το κρασί με το οποίο ο Οδυσσέας μέθυσε τον Πολύφημο. Η σκηνή του Κύκλωπα, ωστόσο, γυρίστηκε στη Μεσσηνία, γι’ αυτό αξίζει να δοκιμάσουμε ένα Φιλέρι από το οινοποιείο Νέστωρ ή το Red Monk του Οινοτρόπαι. Στη συνέχεια, η διαδρομή οδηγεί στη Σικελία, τόπο που συχνά συνδέεται με τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες. Τα ηφαιστειακά κρασιά της Αίτνας, όπως ένα Etna Rosso του Girolamo Russo ή το λευκό Pietrarizzo του Tornatore, αποτυπώνουν ιδανικά τον χαρακτήρα της περιοχής. Η θάλασσα της δυτικής Μεσογείου μάς φέρνει στη Σαρδηνία και στις Αιολίδες νήσους. Ένα Andaras Carignano από τη Σαρδηνία και μια Malvasia delle Lipari αποτελούν εξαιρετικές επιλογές, αποτίοντας φόρο τιμής στις θαλάσσιες περιπλανήσεις του ήρωα. Για το νησί της Καλυψώς, ακολουθούμε την εκδοχή που το ταυτίζει με τη Γαύδο και επιλέγουμε κρητικά κρασιά, όπως τα Ανεμομύλια του Λυραράκη, το Άκρη του Καραβιτάκη ή ροζέ από τα οινοποιεία Scalarea και Αμαργιωτάκη. Η Κίρκη μάς οδηγεί στην Ικαρία, όπου ξεχωρίζουν οι ήπιων παρεμβάσεων ετικέτες Καλαμπελέ του Καρίμαλη και το Pet Nat του Αφιανές. Το ταξίδι ολοκληρώνεται στην Ιθάκη, με στάση στην Κεφαλονιά και τις εμβληματικές ρομπόλες των Σκλάβου, Πετρακόπουλου, Σαρρή και Gentilini. Ένα οινικό podcast εμπνευσμένο από την «Οδύσσεια», ιδανικό για τις καλοκαιρινές προβολές και τις γεύσεις της Μεσογείου.

Η αγάπη του για τα βουνά και τη φύση ήταν καταλυτικήστην απόφασή του να ασχοληθεί με το κρασί γενικότερα και πιο ειδικά με την παραγωγή του:από τα θρανία του WSPC στην κατάκτηση του Diploma (αξίζει, μάλιστα, να αναφέρουμε πως είναι ο νεαρότερος απόφοιτος της απαιτητικής αυτής πιστοποίησης στη χώρα)και από τη σάλα ενός εστιατορίου στις πωλήσεις σε επίπεδο οινοποιείου και εν τέλει στην παραγωγή του δικού του κρασιού, το οποίο δημιούργησε από κοινού με τον φίλο του Δημήτρη Σκούρα. Ο Αιμίλιος Αντρέι είναι ένας πολύ νέος άνθρωπος που καταφέρνει ναμας εμπνεύσειχάρη στη μεγάλη του αποφασιστικότητα αλλά και τις πολύ καλά οργανωμένες επιχειρηματικές του επιλογές και κινήσεις που είχαν ως στόχο την κατάκτηση του πιο μεγάλου προσωπικού του ονείρου: να φτιάξει κρασιά που να προέρχονται από τα ορεινά αμπέλια των Λευκών Ορέων της Κρήτης.  Στο επεισόδιο αυτό μάς δίνει πολύτιμες πληροφορίες για το μοσχάτο Σπίνας και την αγαπημένη του ερυθρή ποικιλία που είναι το κοτσιφάλι.  Μαθαίνουμε τις οινοποιητικές τεχνικές του καλεσμένου μας και τέλος στρώνουμε τραπέζι για τους ανθρώπους με τους οποίους εκείνος θα ήθελε να μοιραστείτα κρασιά του. Το πόντκαστ μας προσθέτει στον κύκλο «Μικροί οινοποιοί» άλλον έναν άνθρωπο του κρασιού, που αυτήν τη φορά μάς έρχεται από την Κρήτη!  Απολαύστε το με μοσχάτο Σπίνας ή κοτσιφάλι!

Σημερινός προορισμός του πόντκαστ μας η υπέροχηΣέριφος. Συνομιλητής μας ο Χρήστος Παπαναστασίου, ιδιοκτήτης του Santa Thecla Vineyards. Σε ένα τοπίο που μοιάζει να γεννήθηκε από πέτρα και θάλασσα, ο Χρήστος είδε κάτι παραπάνω από ένα ξεχασμένο αμπελοτόπι. Είδε μια υπόσχεση να κρατήσει ζωντανή την οικογενειακή του ιστορία στην περιοχή Σκλαβογιάννη,τον τόπο όπου κρύφτηκε τα χρόνια της Κατοχής ο παππούς του, όταν δραπέτευσεμαζί με τη γυναίκα του από στρατόπεδο συγκέντρωσης. Σήμερα, είναι ένας από τους τρεις ανθρώπους σε ολόκληρο το νησί που εμφιαλώνουν κρασί. Μαζί με πολύτιμους συνοδοιπόρους –τον Γιάννη Παπαοικονόμου, που είναι ο σύμβουλος οινολόγος του,τον Σταμάτη Μυλωνά, στου οποίου το οινοποιείο γίνεται όλη η οινοποίηση και, φυσικά, τους ντόπιους αμπελουργούςπου στέκονται αρωγοί με την πολύτιμη εμπειρία τους– ο Χρήστος κατάφερε να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα. Βήμα βήμα, από τη φύτευση των πρώτων κλημάτων μέχρι την πρώτη εμφιάλωση, δημιούργησε ένα μοναδικό field blend: ένα κρασί που συνθέτει ποικιλίες της Σερίφου και των Κυκλάδων με πρωταγωνιστή το σπάνιο Σεριφιώτικο και άλλες γηγενείς ποικιλίες. Μαθαίνουμε, επίσης, για τη σπάνια ποικιλία νιαροπήπου ταυτοποιήθηκε πρόσφατα από το φυτώριο του Κώστα Μπακασιέτα ως γηγενής ποικιλία της περιοχής. Η ιστορία του Χρήστου είναι ένας οδηγός για όσους ονειρεύονται να ασχοληθούν με το κρασί και την αμπελουργία. Δεν ωραιοποιεί την πραγματικότητα: μιλά ανοιχτά για το κόστος, την προσπάθεια, την έρευνα που απαιτείται για να ταυτοποιηθούν οι ποικιλίες και να γίνει βιώσιμο το εγχείρημα της οινοποίησης. Σε μια εποχή που ο κυκλαδίτικος τρόπος ζωής τείνει να εξαφανιστεί κάτω από τσιμέντο και βίλες, υπάρχουν ακόμα ρομαντικοί άνθρωποι που επιμένουν να φυτεύουν αμπέλια. Άνθρωποι που βάζουν το χέρι στη γη, που σώζουν τοπικές ποικιλίες από τη λήθη, που προτιμούν το κλήμα από το μπετόν. Ο Χρήστος Παπαναστασίου είναι ένας από αυτούς. Κι αν κάποιος αναρωτιέται έαν τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα, ας επισκεφθεί τη Σέριφο, ας πιει ένα ποτήρι ντόπιο κρασί και θα βρει την απάντηση.

Συναντήσαμε πέντε επαγγελματίες από διαφορετικά στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας και ο καθένας μοιράστηκε τη δική του πλευρά. Ο Γρηγόρης Σωτηριάδης, οινολόγος, μας εξηγεί με απλά λόγια πώς η επιστήμη συναντά την τέχνη στη διαδικασία δημιουργίας ενός κρασιού. Μας λέει πώς ένας νέος μπορεί να εκπαιδευτεί για να γίνει οινολόγος και μας περιγράφει μια μέρα στο οινοποιείο. Στη συνέχεια, ο Δημήτρης Κισκίνης, αμπελουργός, μας ταξιδεύει στο χωράφι, εκεί όπου όλα ξεκινούν. Μας περιγράφει τη σχέση του με τις μετεωρολογικές συνθήκες, το έδαφος και το κλήμα, αλλά και τις προοπτικές που υπάρχουν για νέους αμπελουργούς, και μοιράζεται μαζί μας το δικό του όνειρο. Την επιχειρηματική πλευρά εκπροσωπεί ο Βασίλης Αναστασόπουλος, υπεύθυνος πωλήσεων, και ο Σάκης Παπαδόπουλος, εισαγωγέας κρασιών. Ο Βασίλης μοιράζεται τις προκλήσεις που κρύβει ο τομέας της εμπορικής διάθεσης ενός κρασιού, ενώ ο Σάκης ανοίγει την πόρτα στη διεθνή αγορά – πόσο σημαντικές είναι οι γνώσεις logistics, μάρκετινγκ και γευσιγνωσίας για κάποιον που θέλει να φέρει κρασί στην Ελλάδα από το εξωτερικό. Τέλος, η Ελπίδα Παλαμίδα, υπεύθυνη Οινοτουρισμού, μας θυμίζει ότι το κρασί είναι και εμπειρία. Μας μιλά για την ανάπτυξη του οινοτουρισμού στην Ελλάδα, για τις θέσεις εργασίας σε οινοποιεία που δέχονται επισκέπτες και για τη ζήτηση ανθρώπωνμε ικανότητα στη φιλοξενία και την κατανόηση της ψυχολογίας των επισκεπτών.  

Ο Πάρις Σιγάλας αφηγείται τη διαδρομή που τον έφερε από τις σπουδέςστο Παρίσι στα αμπέλια της Σαντορίνης και στην παγκόσμια αναγνώριση του ασύρτικου.Πώς γίνεται ένας μαθηματικός από τον Πειραιά να μεταμορφωθεί σε έναν από τους σημαντικότερους ανθρώπους του ελληνικού κρασιού;    Μέσα από προσωπικές ιστορίες, αναμνήσεις από τη Σαντορίνη των παιδικών του χρόνων και βαθιά γνώση της ιστορίας του νησιού, εξηγεί πώς το κρασί της Σαντορίνης πέρασε από την παρακμή στην αναγέννηση και γιατί σήμερα θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα λευκά κρασιά του κόσμου. Μιλά για τη σχέση επιστήμης και οινοποίησης, για το πώς τα μαθηματικά τον βοήθησαν να κατανοήσει το κρασί αλλά και για τη λεπτή γραμμή που χωρίζει τεχνική και τέχνη.   Παράλληλα, ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση για το μέλλον της Σαντορίνης, την υπερτουριστικοποίηση, την ανάγκη προστασίας του ιστορικού αμπελώνα και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Και ενώ θα μπορούσε να επαναπαυθεί στην τεράστια πορεία του, συνεχίζει να πειραματίζεται, να ψάχνει νέες εκφράσεις του ασύρτικου και να αντιμετωπίζει το κρασί σαν ένα ανοιχτό πεδίο αναζήτησης.

Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Το κρασί με απλά λόγια», η Υρώ Κολιακουδάκη και ο Παναγιώτης Ορφανίδης συνομιλούν τον Στεφάν Ντερενονκούρ, έναν άνθρωπο που δεν ακολούθησε καμία «τυπική» διαδρομή αλλά έμαθε το κρασί μέσα από τη ζωή, το χώμα και την εμπειρία.   Από τον γκρίζο, βιομηχανικό βορρά της Γαλλίας μέχρι τον θρυλικό τρύγο του 1982 στο Μπορντό, η πορεία του ξεκινά σχεδόν τυχαία, με ένα σακίδιο και μια κιθάρα. Χωρίς σπουδές Οινολογίας, αλλά με βαθιά παρατήρηση και πάθος, έχτισε μια φιλοσοφία που σήμερα θεωρείται σημείο αναφοράς: το κρασί γεννιέται στο αμπέλι, όχι στο κελάρι. Το terroir, δηλαδή το έδαφος, το κλίμα, η ενέργεια ενός τόπου είναι η αλήθεια που πρέπει να εκφράζεται όχι να καλύπτεται από τεχνικές ή «στυλ».   Μιλά για τη βιοδυναμική καλλιέργεια, για τη δουλειά του σε εμπόλεμες ζώνες όπως η Συρία αλλά και για τη συνεργασία του με τον Φράνσις Φορντ Κόπολα στην Καλιφόρνια. Παράλληλα, ασκεί κριτική στη σύγχρονη εποχή του κρασιού, όπου το marketing συχνά υπερτερεί της ουσίας, ενώ υπερασπίζεται την αξία των «κρασιών έμπνευσης», εκείνων που αφηγούνται ιστορίες και δημιουργούν συναισθηματικούς δεσμούς.   Σε μια συζήτηση που ξεπερνά το κρασί, ο Ντερενονκούρ μιλά για ελευθερία, ταυτότητα και αυθεντικότητα, υπενθυμίζοντας πως η επιτυχία δεν είναι στόχος αλλά αποτέλεσμα. Και τελικά, όπως λέει, το κρασί είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα ποτό: είναι μνήμη, σχέση και χρόνος που αποκαλύπτει την αλήθεια.

Η διαδρομή της ξεκινά από την αγάπη για τη χημεία και τη γεύση και περνά από τη Γαλλία, τη Βουργουνδία και την Αυστραλία, μέσα από απαιτητικές σπουδές, σκληρή δουλειά και εμπειρίες που τη διαμόρφωσαν. Όμως η πιο δύσκολη απόφαση ήταν η επιστροφή: σε μια περιοχή χωρίς οινική παράδοση, χωρίς αγορά, χωρίς υποστήριξη, μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον όπου οι γυναίκες δεν είχαν αυτονόητη παρουσία στον χώρο της παραγωγής και της επιχειρηματικότητας. Εκεί, στην Κομοτηνή, ξεκινά από το μηδέν. Χωρίς επιδοτήσεις, χωρίς έτοιμη γνώση γύρω της, με ελάχιστα αμπέλια και συνεργάτες που δεν μιλούσαν καν την ίδια γλώσσα. Και όμως, έχτισε κάτι που δεν είναι μόνο ένα οινοποιείο: είναι μια κοινότητα, μια νέα πραγματικότητα για την περιοχή. Μιλά για την ταυτότητα του κρασιού, τη σημασία της εκπαίδευσης, τις δυσκολίες της περιφέρειας και την ανάγκη να δημιουργηθεί κουλτούρα από την αρχή. Και ταυτόχρονα φωτίζει μια άγνωστη Ελλάδα: πολυπολιτισμική, ακριτική, γεμάτη δυνατότητες. Γιατί, τελικά, όπως λέει, το κρασί δεν είναι μόνο προϊόν. Είναι πολιτισμός. Και κάποιες φορές, είναι και πράξη αντίστασης.