Ślady pamięci

Rokossowski płacze, bo musi opuścić Warszawę i zamienić polski mundur na sowiecki. Nad stolicą pojawia się samolot z Nikitą Chruszczowem, Mołotowem i generałami na pokładzie. W PZPR trwa walka o władzę, a Polska próbuje wyrwać się spod kontroli Moskwy. W odcinku „Ślady Pamięci” Polskiego Radia Rafał Chabielski i Andrzej Mietkowski opowiadają o Polskim Październiku 1956 roku. O tajnych rozgrywkach Puławian i Natolińczyków, kulisach ósmego plenum KC PZPR i społeczeństwie, które coraz głośniej domagało się zmian. Jest też zaskakujący wątek chiński. Mao Zedong i chińscy przywódcy zachęcali polskie władze do większej niezależności od Związku Radzieckiego. Kim był tajny informator Wolnej Europy, który z hotelu Bristol przekazywał informacje o zmianie władzy? Jaką rolę odegrał Józef Światło i dlaczego nad Polską zrzucano ulotki z balonów? I czy o końcu stalinizmu zdecydowała walka wewnątrz partii, czy presja społeczeństwa?

Dziesięć lat przed Solidarnością garstka ludzi w Komitecie Obrony Robotników pokazała, że w komunistycznej Polsce można działać jawnie i bez strachu. Władza chciała ich zniszczyć amnestią, a efekt był odwrotny: opozycja się wzmocniła. W odcinku „Ślady pamięci" Polskiego Radia opowiadamy historię KOR i KSS KOR, czyli opozycji demokratycznej, która przełamała monopol władzy w PRL i otworzyła drogę do Solidarności i Okrągłego Stołu. „Najmocniejszym osiągnięciem KSS KOR jest przełamanie bariery strachu", mówi Tadeusz Walendowski.

Rafał Habielski i Andrzej Mietkowski w najnowszym odcinku podcastu „Ślady pamięci” opowiadają o narodzinach KOR (Komitet Obrony Robotników), który po protestach w Radomiu i Ursusie stał się zalążkiem opozycji demokratycznej w PRL. Autorzy przypominają sylwetki Jacka Kuronia, Jana Józefa Lipskiego i innych twórców KOR oraz ich działania na rzecz represjonowanych robotników. Tematy, które poruszają to pomoc prawna, drugi obieg wydawniczy, walka z cenzurą oraz rola Radia Wolna Europa. To także historia współpracy inteligencji i robotników, obrony praw człowieka oraz drogi, która prowadziła od KOR do Solidarności.

Jerzy Giedroyć - odcinek 3. Trzecia i ostatnia część opowieści o twórcy paryskiej „Kultury” - jego działalności, relacjach z najważniejszymi polskimi pisarzami i ideach, które wpłynęły na polską myśl polityczną. „Kultura” w Maisons-Laffitte, Czesław Miłosz, Witold Gombrowicz, Marek Hłasko, Stefan Kisielewski, przemyt książek do PRL-u, „Taternicy”, inwigilacja współpracowników pisma oraz proces Jakuba Karpińskiego. Ważnym tematem są również poglądy Jerzego Giedroycia na Ukrainę, Rosję i polską politykę wschodnią oraz jego całkowite oddanie „Kulturze”. To ostatni odcinek serii o Jerzym Giedroyciu - człowieku, który przez dziesięciolecia współtworzył jedno z najważniejszych polskich środowisk intelektualnych na emigracji. To ostatni rozdział historii człowieka, który przez dziesięciolecia budował jedno z najważniejszych polskich środowisk intelektualnych na emigracji.

Kim naprawdę był Jerzy Giedroyć i jaką rolę odegrała paryska „Kultura” w kształtowaniu polskiej myśli politycznej? W audycji poznajemy idee, spory i najważniejsze wybory środowiska, które przez dekady wpływało na debatę o Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej. Usłyszycie o polityce wschodniej Giedroycia, niepodległości Ukrainy, Juliuszu Mieroszewskim, Kresach, Lwowie i Wilnie, a także o współpracy „Kultury” z Kongresem Wolności Kultury i finansowaniu przez CIA. Nie zabraknie historii „Zniewolonego umysłu” Czesława Miłosza oraz konfliktu Giedroycia z Józefem Czapskim.

Jak narodziła się paryska „Kultura”? Kim był Jerzy Giedroyc i dlaczego jego dzieło do dziś pozostaje tak ważne? W tym odcinku podcastu cofamy się do początków historii, która zmieniła oblicze polskiej emigracji intelektualnej. To opowieść o Jerzym Giedroyciu - redaktorze, wydawcy i człowieku, który potrafił dostrzec w literaturze i ideach siłę zdolną wpływać na przyszłość Polski. Od przedwojennej działalności, przez doświadczenia wojenne, aż po narodziny Instytutu Literackiego i „Kultury” - poznajemy drogę człowieka, którego idee na trwałe zapisały się w historii Polski. Od przedwojennego „Buntu Młodych” i „Polityki”, przez dramatyczne doświadczenia wojny i służbę w Armii Andersa, po założenie Instytutu Literackiego w Rzymie i przeprowadzkę do Maisons-Laffitte pod Paryżem. Tam narodziła się „Kultura” - niezwykłe miejsce spotkania pisarzy, intelektualistów i ludzi zaangażowanych w sprawy Polski.

Czy w PRL można było zostać pobitym w budynku sądu i nie doczekać się żadnej pomocy? Po protestach w Radomiu i Ursusie w czerwcu 1976 roku represje wobec robotników i ich obrońców stały się codziennością. W tym odcinku „Śladów pamięci” opowiadamy o wydarzeniach Czerwca '76, brutalnych działaniach władz PRL, narodzinach Komitetu Obrony Robotników (KOR) oraz ludziach, którzy jako pierwsi zorganizowali pomoc represjonowanym. Archiwalne nagrania i świadectwa uczestników pokazują, jak wyglądała walka o prawa człowieka w Polsce.

Pół wieku temu, 25 czerwca 1976 roku, robotnicy Radomia i Ursusa wyszli na ulice w proteście przeciwko drastycznym podwyżkom cen żywności ogłoszonym przez premiera Piotra Jaroszewicza. To, co władza nazwała „chuligańskimi wybrykami", było w istocie głębokim pęknięciem między rządzącymi a rządzonymi w PRL.

Trudno znaleźć aspekt pracy konspiracyjnej w czasie II wojny światowej, w którym nie brałby udziału Stefan Korboński. Przedwojenny działacz Stronnictwa Ludowego objął funkcję szefa Kierownictwa Walki Czynnej, prowadził tajną korespondencję z Londynem, a po aresztowaniu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego został Delegatem Rządu na Kraj. Jego działalność na tym się jednak nie kończyła.

50 lat temu grupa intelektualistów rzuciła wyzwanie systemowi komunistycznemu. Środowisko skupione wokół Zdzisława Najdera było jednym z pierwszych w PRL, które otwarcie głosiło program pełnej niepodległości Polski. W jakich warunkach powstał PPN? Jaki był jego program? Dlaczego niektóre z haseł głoszonych przez organizację są aktualne do dziś?