سینما سانسور

وقتی نجات جان یک انسان به جرم تبدیل می‌شود، چه چیزی می‌تواند آدمی را به ادامه زندگی امیدوار کند؟ «کمی نور»، تازه‌ترین فیلم علی عسگری، داستان پزشکی است که به‌خاطر درمان مجروحان اعتراضات ایران مجازات شده و حالا در آستانه خودکشی، آخرین روز زندگی‌اش را می‌گذراند. فیلمی درباره سرکوب، فرسودگی و جست‌وجوی روزنه‌ای کوچک برای زنده ماندن؛ روایتی که یادآور «طعم گیلاس» عباس کیارستمی‌ست، اما پرسش قدیمیِ بودن یا نبودن را در دل واقعیت سیاسی امروز ایران مطرح می‌کند. یک توضیح: فیلم مورد بررسی در این اپیزود به مساله خودکشی پرداخته است. اگر به هردلیلی شما هم به خودکشی فکر می‌کنید در ایران با اورژانس اجتماعی (۱۲۳)، صدای مشاور (۱۴۸۰)، یا اورژانس روان‌پزشکی تهران (۴۴۵۰۸۲۰۰) و در آمریکا با شمارۀ ۹۸۸ تماس بگیرید.

یک زندانبان، خانه‌ای در آستانه تخریب و دختری که می‌خواهد برای آینده‌اش خودش تصمیم بگیرد؛ این نقطه آغاز «مراقب»، تازه‌ترین ساخته محسن قرایی است. فیلمی درباره اقتدار پدرسالارانه و مرز باریک میان مراقبت و کنترل که حاشیه‌های ساخت و نمایش آن، به‌اندازه داستانش خبرساز شده است. از ارائه فیلمنامه‌ای متفاوت برای دریافت مجوز تا حملات تند رسانه‌های حکومتی و جنجال بر سر عملکرد مدیران سینمایی. «مراقب» به این ترتیب به فیلمی تبدیل شده که تقابل میان آزادی و نظارت، هم در داستانش جریان دارد و هم در سرگذشت واقعی ساخته‌شدنش.

فیلم ساخته شده، اما قرار نیست به نمایش درآید. این نقطه شروع «کمدی الهی» به کارگردانی علی عسگری است؛ قصه فیلم‌سازی که سال‌هاست آثارش مجوز نمایش نگرفته و این بار تصمیم می‌گیرد به‌جای تغییر فیلم، راهی برای دور زدنِ سد سانسور پیدا کند.  «کمدی الهی» آخرین و شاید مهم‌ترین حلقه سینما دنبال می‌کند: رسیدن فیلم به تماشاگر. حاصل، کمدی تلخی‌ست درباره سینمایی که در آن، گاهی ساختن فیلم، ساده‌تر از نمایش آن است.

تهران، در آستانه‌ی انتخاباتی که هنوز معلوم نیست چه چیزی را تغییر خواهد داد. علی، کارگر شیفت شب و مردی کم‌حرف، میان کارخانه، خانه و جاده روزگار می‌گذراند؛ تا حادثه‌ای زندگی آرام و خاموشش را از هم می‌پاشد. «شکارچی» ساخته  رفیع پیتز، قصه‌ی مردی است که در شهری پر از صداهای سیاسی و وعده‌ی «تغییر»، آرام‌آرام از شکارچی به شکار بدل می‌شود؛ فیلمی سرد و کم‌حرف درباره‌ی فقدان، خشم و چرخه‌ی خشونت.

فصل جدید «سینما سانسور» را با فیلمی آغاز می‌کنیم که شاید حاشیه‌هایش، از داستان فیلم پررنگ‌تر شده باشد؛ «یک خانواده محترم» به کارگردانی مسعود بخشی. فیلمی که سال ۱۳۹۱ ساخته شد و نخستین نمایش آن در جشنواره کن، واکنش‌ها و جنجال‌های زیادی به همراه داشت؛ تا جایی که فیلم در ایران هیچ‌وقت فرصت اکران عمومی پیدا نکرد. فیلم تصویری تلخ از بخشی از جامعه ارائه می‌دهد؛ تصویری که مخالفانش آن را سیاه‌نمایی و توهین به ایران دانستند و مدافعانش، روایتی صریح از واقعیت‌هایی که معمولاً کمتر درباره‌شان حرف زده می‌شود.

فصل جدید پادکست «سینما سانسور» از یکشنبه ۲۲ شهریور آغاز خواهد شد. این پادکست از این به بعد هر دو هفته یکبار، یکشنبه‌ها در وب‌سایت، تلگرام و تمامی پادگیرهای مربوط به رادیوفردا در دسترس است.

کیانوش عیاری در فیلم «کاناپه» که در سال ۱۳۹۵ ساخته شد، برای عبور از سد سانسور موی زنان در سینما، کلاه‌گیس بر سر بازیگران فلیمش گذاشت. ترفندی برای طبیعی جلوه دادن آنچه در واقعیت در خانه ایرانیان اتفاق می‌افتد. این فیلم اما نتوانست مجوز نمایش بگیرد و برای همیشه توقیف شد. مهدی طاهباز در این اپیزود از پادکست «سینما سانسور» به حواشی و ماجرای تولید و توقیف فیلم «کاناپه» پرداخته است.

فریبرز کامکاری نویسنده و کارگردان فیلم سینمایی «فصل ممنوعه» در این اپیزود از پادکست سینما سانسور در گفت‌وگو با مهدی طاهباز به ماجراهای ساخته شدن این فیلم و حواشی آن پرداخته است. این کارگردان از تهدید‌هایی گفته که پس از پایان فیلمبرداری متوجه‌اش شد و او را مجبور کرد راهی برای خارج کردن نگاتیو‌های فیلم از ایران پیدا کند. بعد هم برای همیشه وطنش را ترک کرد و به ایتالیا رفت. کشوری که در نوجوانی به‌طور اتفاقی، با سینمایش آشنا و شیفته فیلم‌هایش شده بود.

«فصل ممنوعه» به کارگردانی فریبرز کامکاری، سال ۱۳۸۲ در ایران کلید خورد. فیلمی درباره قتل‌های سریالی زنان در مشهد و با نگاهی به پرونده سعید حنایی، معروف به «قاتل عنکبوتی» . این فیلم به دلیل مضمونی ملتهب و پرداختن به موضوع صدرو فرمان قتل از سوی فرقه‌های تندروی مذهبی، هیچ‌گاه در ایران به نمایش درنیامد. مهدی طاهباز در این قسمت از پادکست «سینما سانسور»، به حواشی و ماجراهای «فصل ممنوعه» پرداخته است.

«فریاد مجاهد» اولین فیلمی‌ست که پس از وقوع انقلاب در ایران، در سال ۱۳۵۸ ساخته شد. فیلمی با مضمونی انقلابی که البته به مذاق برخی انقلابیون خوش نیامد و به دستور دادستان کل انقلاب، از پرده پایین کشیده شد. اما تهیه‌کننده این اثر، فیلمش را به قم برد و برای خانواده بنیانگذار جمهوری اسلامی نمایش داد. مهدی طاهباز در این قسمت از پادکست «سینما سانسور»، به حواشی مختلف و متعدد ساخت و نماش «فریاد مجاهد» پرداخته است.