Μιλάμε για το θέατρο

Υπάρχουν διαδρομές που ξεκινούν από μια σχολική γιορτή και φτάνουν στη βαθιά αυτοπαρατήρηση. Υπάρχουν πορείες που γεννιούνται ανάμεσα στη μνήμη της μειονότητας στην Κωνσταντινούπολη και σε μια σκηνή στην Αθήνα. Συνομιλούμε με τον Θέμη Πάνου για τη μαθητεία, την επιμονή και την αλήθεια του σώματος, για τον δάσκαλο που δεν είναι τίτλος, αλλά σχέση σε μια αόρατη διαδρομή ανάμεσα σε αυτόν που καθοδηγεί και σε εκείνον που τολμάει να εκτεθεί. Μιλάμε για τις συναντήσεις που χαράζουν πορεία, για τους ανθρώπους που δεν του έμαθαν απλώς τεχνικές, αλλά του άνοιξαν κόσμους. Μιλάμε για το θέατρο ως επίμονη επιλογή ζωής, για την πράξη που γεννάει τη θεωρία, για τον ηθοποιό που δεν “γίνεται άλλος”, αλλά ανακαλύπτει έναν εν δυνάμει εαυτό. Μιλάμε για την οδυνηρή έκθεση, την πολιτική διάσταση της τέχνης, την ανάγκη εξειδίκευσης, για το βασικό ερώτημα που δεν τελειώνει ποτέ: γιατί ανεβαίνουμε στη σκηνή; Ίσως γιατί εκεί, μέσα στο φως, προσπαθούμε να καταλάβουμε τι είναι και τι αντέχει η ανθρώπινη ζωή.

Η διαδρομή του Βασίλη Κολοβού ξεκινάει ταπεινά, από ένα ποίημα στο κατηχητικό, και γρήγορα μετατρέπεται σε ανάγκη έκφρασης που απαιτεί πειθαρχία, εργασία καισυνείδηση. Δούλεψε την ορθοφωνία του περπατώντας τις νύχτες προς το σπίτι, όπως αργότερα δούλεψε στην τέχνη του, με πάθος, χωρίς εκπτώσεις, χωρίς παραχωρήσειςδικαιωμάτων, χωρίς να εκφράσει ποτέ κάτι που δεν τον εξέφραζε. Μπαίνοντας στο επάγγελμα είχε ήδη κοινωνική και πολιτική συνείδηση και αυτή τη στάση την κράτησε σε όλη του τη διαδρομή, από τα μπουλούκια και τους ανθρώπους με καθαρή ιδεολογία μέχρι το σήμερα της ανασφάλιστης εργασίας και της σύγχυσης ανάμεσαστη γνώση και την πληροφορία. Για τον Κολοβό, η τέχνη δεν αλλάζει τον κόσμο, αλλά μπορεί να αφυπνίσει τον θεατή, να τον φέρει σε επαφή με τις αντιφάσεις της ζωής και με τον άνθρωπο. Μιλάει για τη συλλογικότητα ως όρο αξιοπρέπειας, για το τίμημα της διαδρομής που συχνά είναι η προσωπική ζωή, για τη συγγραφή που γεννήθηκε μέσα από την απώλεια και για τους δασκάλους που του έμαθαν να βλέπει αλλιώς το σώμα, το βλέμμα, τη σιωπή. Και μένει σε μια καθαρή θέση: όσο δουλεύουν το μυαλό και τα πόδια, ο καλλιτέχνης οφείλει να εκφράζεται και να αντιστέκεται.

Ο Γρηγόρης Βαλτινός ανοίγει το άλμπουμ της ζωής του και μας φωτίζει σταθμούς από τη διαδρομή του στο θέατρο, από το παιδί που ξεκίνησε χωρίς θεατρικά ερεθίσματα που όμως «κάτι το τραβούσε προς τα εκεί», μέχρι τον καλλιτέχνη που πατάει ήδη πενήντα χρόνια στο σανίδι, αλλά συνεχίζει να αντιμετωπίζει κάθε έργο σαν άγραφο χαρτί. Μας μιλάει για την απλότητα που πείθει, για τη φωνή που μπορεί να γίνει παγίδα, για τον μόχθο που χάθηκε στην εποχή του «έτοιμου», για το θέατρο που αντιστέκεται στην ταχύτητα και λέει πάντα την αλήθεια. Μιλάει για μαθητείες, για συναντήσεις, για την αφαίρεση ως στόχο της υποκριτικής και της ζωής, για την ευθύνη του καλλιτέχνη απέναντι στο κοινό και στον χρόνο. Μας μιλάει χωρίς προστατευτικά φίλτρα για την καθημερινότητα, για τη ζωή. Μια συζήτηση καθαρή, συγκινητική και ειλικρινής με έναν πολύ ζεστό, φιλόξενο,χαμογελαστό άνθρωπο της θεατρικής τέχνης.  

Στο σημερινό podcast φιλοξενούμε τον Στάθη Λιβαθινό σε μια ουσιαστική συζήτηση για το θέατρο ως πράξη ευθύνης, παιδείας και βαθιάς ανθρώπινης έκθεσης. Μιλά για το κείμενο που σωπαίνει αν δεν του δοθεί ζωή, για τη σημασία της ομάδας ως συνύπαρξη προσωπικοτήτων και όχι εκτελεστών, για την τεχνική ως απαραίτητο εργαλείοελευθερίας και για τον ρόλο του σκηνοθέτη που οφείλει να προστατεύει τον ηθοποιό και τον θεατή. Αναφέρεται στην παρακαταθήκη του Μάνου Κατράκη, στη μουσική και τη σιωπή ως ισότιμα σκηνικά στοιχεία, στην κρίση του λόγου και της παιδείας σήμερα, αλλά και στην ανάγκη το θέατρο -όσο προχωρημένο κι αν είναι - να αφορά όλους.Μια συνομιλία χωρίς συνθήματα, με καθαρό βλέμμα, αγωνία και πίστη στη δύναμη της τέχνης.

Στο νέο μας podcast μιλάμε με τη Μάνια Παπαδημητρίου για το σώμα ως εργαλείο και υλικό του ηθοποιού, για το πώς η σκέψη και ο λόγος καθοδηγούν την ερμηνεία, και για τις εμπειρίες της με “δασκάλους – συνεργάτες” όπως ο Βασίλης Παπαβασιλείου και ο Θόδωρος Αγγελόπουλος. Η Μάνια μας μιλάει για το πώς η ελευθερία στη σκηνή, η συγκίνηση, η φλόγα του ανθρώπου και το απρόβλεπτο δημιουργούν την αληθινή τέχνη, την οποία δεν μπορεί να ξεπεράσει οψηφιακός κόσμος  και για το πώς οι νέες γενιές ηθοποιών και η σχέση τους με την εικόνα επηρεάζουν τη θεατρική εμπειρία. Μιλάει για την ανάγκη του ηθοποιού να βρίσκει κάτι που του κεντρίζει κάθε φορά τη φαντασία και τον γεμίζει χαρά, αλλά και για τη σημασία της συλλογικότηταςκαι της επένδυσης στις επόμενες γενιές καλλιτεχνών μέσω της τέχνης.

Ο Δημήτρης Καταλειφός μιλάει γιατο θέατρο ως χώρο συγκέντρωσης, έρευνας και ευθύνης. Μιλάει για τη σεμνότητα ως προτέρημα και για τη ντροπή που βρίσκει στη σκηνή τον φυσικό της τόπο. Ανατρέχει στις ομάδες που τον διαμόρφωσαν (τη Σκηνή και το Εμπρός) ως παραδείγματα συλλογικού οράματος και κοινής γλώσσας, στοιχείων καθοριστικών για την τέχνη του θεάτρου. Στέκεται στη σημασία της γραφής, της ακρίβειας και της επαλήθευσης, στην ανάγκη να αποφεύγεται το γενικό και το αόριστο. Μιλάει κριτικά για τη σοβαροφάνεια, τον καταναλωτισμό και τη διάσπαση της προσοχής, για το κοινό που αυξάνεται αλλά δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, για το θέατρο που περνάει πια σε μια μεταβατική περίοδο. Αναφέρεται στην ευθύνη του κράτους απέναντι στη θεατρική παιδεία και στην αναγκαιότητα μιας ουσιαστικήςεκπαίδευσης. Στα 50 χρόνια καριέρας διατηρεί ένα βλέμμα καθαρό, ανήσυχο, που υπερασπίζεται το θέατρο ως πράξη παιδείας και ουσίας και επιμένει: Το θέατρο είναι ιερό και σπουδαίο όταν κάποιος το αντιμετωπίσει έτσι.

Είναι δική μας ευθύνη μα μην επιτρέπουμε σε κανέναν να είναι ανώτερος από τα ήθη.Γύρω από αυτό τον προβληματισμό αναπτύσσεται το νέο μας podcast. Μια συζήτηση για το θέατρο που χτυπάεικαμπανάκια εξουσίας, σχέσεων και ανθρώπινης αντοχής. Μιλάμε με τον σκηνοθέτη Αλέξανδρο Διαμαντή και τους ηθοποιούς της παράστασης Ερρίκος Ε’, ενός έργου πουξεδιπλώνεται σαν ερώτημα προς το μέλλον: πώς λειτουργεί η εξουσία; πώς επιβάλλεται και πώς επιβάλλουμε εμείς οι ίδιοι την παρουσία μας μέσα της; Η παράσταση προτείνει κάτι σχεδόν αναρχικά τρυφερό: ένα αίτημα υπέρ της φιλίας,της αγάπης, της ένωσης. Τέσσερις ηθοποιοί (Θάνος Μαγκλάρας, Παρθενόπη Μπουζούρη, Ελίνα Παπαθεωδώρου, Γιάννης Σιάμπαλιας) εγκλωβισμένοι σε έναν χώρο που θυμίζει καταφύγιο, αναμετριούνται με τον Σαίξπηρ και με τον ίδιο τους τον εαυτό. Σε αυτό το κλειστό σύμπαν εισβάλλουν δύο ακόμα φωνές, με τη μορφή των διαγγελμάτων, οι φωνές του  Δημήτρη Καταλειφού και της Μάνιας Παπαδημητρίου. Μαζί συζητάμε για τις πολιτικές σκοπιμότητες που εξακολουθούν να μας αφορούν, για τα υλικά του θεάτρου όταν αυτά αποκαλύπτουν τους ίδιους τους μηχανισμούς τους, για τις σχέσεις των ηθοποιών με την ομάδα και με τους ρόλους τους, αλλά και για τα κείμενα που συνομιλούν, πυροδοτούν και διαστέλλουν τον Ερρίκο Ε’.

Η Ελένη Δαφνή μιλάει για το θέατρο, τον χώρο μέσα στο οποίο μεγάλωσε, από τα παιδικά της χρόνια στα καμαρίνια, μέχρι την πορεία της ως δημιουργός που αναζητά ελευθερία και αληθινή συνεργασία. Αναφέρεται στη θέση της γυναίκας στη σκηνή, στη μετάβαση από την πειθαρχία στο ένστικτο, στη σχέση της με τον πατέρα της μέσα στην τέχνη, στις αλλαγές που ήρθαν, ευτυχώς, ενάντια στις κακοποιητικές συμπεριφορές στον χώρο του θεάτρου, αλλά και στην αντίφαση του σύγχρονου κοινού που έχει ανάγκη  να συγκινηθεί, να συνδεθεί, αλλά φοβάται τη σύνδεση, θυμίζοντάς μας πως το θέατρο είναι ζωντανός οργανισμός που απαιτεί παρουσία, γιατί στην καρδιά του βρίσκεται πάντα το εφήμερο.

Ο Μανόλης  Παντελιδάκης μας άνοιξε έναν κόσμο όπου ησκηνογραφία δεν είναι διακόσμηση, αλλά ένας ζωντανός καμβάς πάνω στον οποίο ο θεατής προβάλλει τις δικές του εικόνες. Μίλησε για το θέατρο ως μια βαθιά συλλογική τέχνη, όπου ο σκηνοθέτης και ο σκηνογράφος αποφασίζουν μαζί τι θέλουν να πουν, και όπου το πρώτο σκίτσο, η πρώτη σπίθα εικόνας, συχνά κρύβει όλη την ουσία της σκηνογραφίας. Από τη μαθητεία δίπλα στον Τσαρούχη και την καθοριστική εμπειρία της μεταπολίτευσης μέχρι τις συνεργασίες με Βουτσινά, Κραουνάκη, Νικολακοπούλου και Κακλέα, αφηγείται μια διαδρομή που σμιλεύτηκε από δασκάλους, ομάδες, αγαπημένους φίλους, πόλεις και εγκαταλελειμμένους χώρους που τον συγκινούν. Με τη γαλλική ανάλυση να διαμορφώνει τον τρόπο σκέψης του και με βαθιά πίστη στησημασία του χώρου, της κλίμακας και της ανθρώπινης σχέσης, μας περιγράφει πώς κάθε παράσταση γεννιέται από εικόνες που όλοι κουβαλάμε και οργανώνονται σε μια νέα πραγματικότητα πάνω στη σκηνή.

Εν αρχή ην ο λόγος: εμείς είμαστε για να υπηρετήσουμε τον λόγο.Στο νέο μας podcast, ο Αντώνης Αντωνίου μιλάει με πάθος για τη δύναμη του θεάτρου και τον ρόλο του ηθοποιού ως υπηρέτη του λόγου και της αλήθειας. Μοιράζεται τη βαθιά του πίστη στην ηθική, το μέτρο και την ευθύνη που συνοδεύουν κάθε καλλιτεχνική πράξη, αλλά και την ανάγκη το θέατρο να παραμένει κοντά στο κοινό του, να το αφορά και να το συγκινεί. Μέσα από προσωπικές εμπειρίες και αναμνήσεις από σημαντικές συνεργασίες, ο Αντωνίουφωτίζει την ουσία της υποκριτικής ως την απόλυτη ταύτιση με τον ρόλο, την προσήλωση στο έργο και την αφοσίωση στην ομαδική δημιουργία. Ένα επεισόδιο κατάθεση ψυχήςγια το ήθος, την ευθύνη και τη μαγεία της θεατρικής τέχνης.