Lau Haizetara

Bizkaiko Txakolina JDBk ESKOLA Campusa aurkeztu dau, Bizkaiko txakolina eta bere atzean dagoan ardogintza-kultura sakonago ezagutzeko prestakuntza-programa barria. Ekimenak saio teorikoak, dastaketak eta upategietarako bisitak batuko dauz, parte-hartzaileek bertoko ardoen ezaugarriak, lurraldea eta ardogileen lana bertatik bertara ezagutzeko. Maider Zalduondo Kontseilu Arautzaileko idazkariak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, txakolinaren inguruko ezagutza batu eta zabaltzea da ekimenaren helburuetako bat. Izan be, txakolinak presentzia dauka kalean, jatetxeetan eta beste hainbat esparrutan, baina Zalduondoren esanetan, garrantzitsua da ardoaren inguruan zabaltzen dan informazinoa zuzena eta bateratua izatea. Horrela, sektoreagaz lotura daukien profesionalek eta interesa daukien herritarrek txakolina hobeto ulertzeko erea izango dabe. Orain arte Bizkaiko Txakolina JDBk online prestakuntza eskaini dau. Eduki horreek eguneratu egin dabez, igaz jatorri-deituraren araudia barriztu ostean, eta esperientzia hori sakontzeko sortu dabe ESKOLA Campusa. Aurrez-aurreko formatuak, ganera, edukiak praktikan ikusteko eta barneratzeko aukerea emoten dau. Jardunaldi bi eta Mezulari Gorena titulua Saioak zemendiaren 25ean eta 26an izango dira. Lehen egunean, Gernika-Lumoko Itsasmendi upategian batuko dira parte-hartzaileak. Teresa Guilartek txakolinaren historia errepasauko dau; Iñaki Suárezek araudi-esparrua aztertuko dau; Héctor Gómezek mahastizaintzari eta bariedadei buruz berba egingo dau; eta Maider Zalduondok, barriz, upategiei eta enoturismoari buruz. Jardunaldia amaitzeko, Itsasmendi upategia bisitauko dabe eta bazkaria egingo dabe bertan. Bigarren egunean, zemendiaren 26an, Mendibile Jauregian eta Doniene Gorrondona upategian izango dira saioak. Ricardo Sanchoyartok geografiaren, klimaren eta lurzoruen arteko erlazioa azalduko dau; eta Elena Garcíak ardogintza aztertuko dau. Ostean, Rafael Bellido Espainiako Sumillerren Batasuneko presidenteak eta Iñaki Suárez Bizkaiko Txakolina JDBko zuzendari teknikoak elaborazino-estiloei buruzko saioa eta hamar ardoren dastaketa zuzenduko dabez. Mendibile Jauregian bazkaldu ostean, Doniene Gorrondonora joango dira, upategia eta bertako ardoak ezagutzeko. Prestakuntzea amaitzen dabenek, Mezularia Gorena titulua jasoko dabe, Bizkaiko txakolinaren inguruko ezagutza egiaztatzen dauana. Maider Zalduondok zehaztu dauanez, helburua ez da ezagutza bakarrik, txakolinaren inguruko informazinoa zabaltzeko gai izango diran pertsonak prestatzea be bada. Horregaitik, ekimena ardoaren munduan lan egiten daben profesionalei zuzenduta dago batez be, baina txakolina eta bere lurraldea sakonago ezagutu gura dabenek be badaukie parte hartzeko aukerea. Programa osoa eta izen-emoteak Bizkaiko Txakolina webgunean dagoz eskuragarri.

Otxandioko Oreka energia-komunidadea martxan dago, herriko trantsizino energetikoa bultzatzeko helburuagaz. Urtebeteko lanaren ostean, eta herriko eskolearen eta frontoiaren teilatuetan jarritako instalazino fotovoltaikoaren bidez, energia barriztagarria sortzen hasi dira. Komunidadeko bazkideek dagoeneko igarri dabe fakturetan dakarren aurrezpena. Aritz Otxandiano Orekako errektore-kontseiluko presidenteak Bizkaia Irratian esan dauanez, proiektuaren bokazinoa Otxandioko herritar guztiei energia propioa sortu eta kontsumitzeko aukerea eskaintzea da. Oreka kooperatiba moduan eratu dabe. Momentu honetan 80 herritar bazkide kontsumitzaile dira, eta Otxandioko Udala eta 11Lore alkartea bazkide laguntzaileak dira. Horrez gain, Ekitermik kooperatiba txikiak energia arloko aholkularitza eskaintzen detuse bazkideei, euren etxebizitzetako energia-eraginkortasuna hobetzeko edo instalazinoak egokitzeko. Mainondoko eskolaren eta frontoiaren teilatuetan jarritako instalazinoak 120 kilowatteko potentzia dauka, eta energia metatzeko bateria-sistema bat be badauka. Sortutako argindarra komunidadeko kontsumitzaileen artean banatzen dabe, autokontsumo partekatuaren bidez. Orekaren asmoa Otxandioko herritar guztiei proiektuan parte hartzeko aukerea eskaintzea da. Gaur egungo instalazinoak beste hogei etxebizitza ingururi energia eskaintzeko gaitasuna dauka. Herritarren interesa handiagoa balitz, bigarren instalazino bat egiteko aukerea aztertuko leukie. Horretarako, abenduan informazino-saio barri bat antolatzea aurreikusten dabe, hondino energia-komunidadea ezagutzen ez daben herritarrei egitasmoaren ezaugarriak eta bazkide egiteko aukerak azaltzeko. Interesa daikienek, Orekaren webgunearen bitartez jarri daitekez erakundeagaz hartuemonetan.

Caritas Bizkaiak 70 urte bete dauz, eta joan dan astean urteurren hori ospatzeko ekitaldi berezia egin eban Bilboko Euskalduna jauregian. Mila pertsona inguru batu ziran bertan, erakundearen ibilbidea gogoratu eta etorkizuneko erronkei begiratzeko. Elena Unzueta Caritas Bizkaia erakundeko zuzendariak nabarmendu dauanez, urteurrena Bizkaiko gizarteari erakundearen lana ezagutarazoteko eta aurrera begirako bidean bat egiteko konbidapena izan zan. Unzuetak Lau Haizetara saioan esan dauanez, ospakizunean boluntarioak, langileak, administrazinoetako eta enpresetako ordezkariak, eta batez be, Caritasen erabiltzaileak izan ziran protagonista. Azken horretako askok lehenengoz izan eben Euskalduna jauregian egoteko aukerea. Unzuetaren esanetan, garrantzitsua izan da pobrezia eta desbardintasun sozialak jasaten dabezan pertsonak be ospakizunaren erdigunean jartzea. Zazpi hamarkada honeetan Bizkaiko pobreziaren eta gizarte-bazterketearen errealidadea asko aldatu dala azaldu dau Caritas Bizkaia erakundeko zuzendariak. Erakundera heltzen diran pertsonen profila be aldatu egin da azken urteotan. Gaur egun, gizartean abidura bi dagozala ohartarazo dau: batetik, aukera ugari eta ongizate-maila ona daukienak; eta bestetik, oinarrizko eskubideak bermatuta ez daukienak. Ganera, pobrezia belaunaldiz belaunaldi transmititzen dan errealidadea dala azpimarratu dau. Pobrezia egoeran bizi diran familietako umeek etorkizunean egoera bera bizitzeko arriskua daukie. Horregaitik, Caritas Bizkaiarentzat ezinbestekoa da eguneroko laguntzaz gain, desbardintasun horreen arrazoiak aztertzea eta erakunde publikoei  neurriak eskatzeko lana egitea. Zemendiaren 11ko grebaren testuinguruan, etxebizitza duina izateko eskubidea izan da alkarrizketako beste gai nagusietako bat. Elena Unzuetak azaldu dau etxebizitzearen arazoa ez dala pobretasun egoeran dagozan pertsonena bakarrik, gizarte osoari eragiten deutsan arazoa baino. Gero eta jente gehiagok dauka zailtasuna etxebizitza egoki, irisgarri eta segurua eskuratzeko. Pertsona batzuk baldintza duinak beteten ez dabezan etxe edo logeletan bizi dira; beste batzuk, barriz, etxebizitza partekatu behar dabe, eta badira etxebizitza bat lortzeko aukerarik be ez daukienak. Horrez gain, lana izateak ez dauala beti pobretasunetik urtetako aukerarik bermatzen ohartarazo dau Caritas Bizkaia erakundeko zuzendariak. Caritas Bizkaiak eta Bizkaiko Eleizak etxebizitza-baliabideak eskaintzen dabez egoera zaurgarrian dagozan pertsonentzat. Behin-behineko baliabideak dira, pertsonak denpora mugatu baten egoteko, eta ondoren, etxebizitzaren merkadu normalizatura igarotzeko. Azken urteetan, baina, gero eta zailtasun handiagoak daukiez prozesu horretan dagozan pertsonek merkadu horretan etxebizitza egoki bat lortzeko. Unzuetak salatu dau etxebizitza-politikak diseinatzerakoan, ez dirala behar beste kontuan hartzen pobrezia edo zaurgarritasun egoeran dagozan pertsonen beharrizanak. Administrazinoei eskatu deutse neurriak hartzeko eta pertsona horreek etxebizitza-politiken erdigunean jartzeko.

Euskal Eskola Publikoaz Harro Topaguneak, ekitaldia egin eban astegoienean Andoainen. Herri horretan dagoan desoreka salatu dabe. Eskola publikoa eta kontzertatuaren arteko desorekaz ari gara. Plataforma honetatik azaldu dabenez, behar sozialak daukiezan ikasle edo familia ia guztiak eskola publikoan dagoz, baita atzerritar jatorriko ikasle gehienak be. Eskola-desoreka honek, Andoaingo gizarte-kohesinoa, alkarbizitza eta euskalduntzea arriskuan jartzen dauazala ziurtatu dabe. Momentu honetan, herrian 2024. urtean jaiotako 64 haurrentzat, ikastetxe pribaduek 75 plaza eskaini dabez 3 urteko gelearako. Eskaintza horrek eskola publikoaren bideragarritasuna ahultzen dauala azaldu dabe. Andoaingo eskola publikoak gitxienez 36 plaza eskaintzeko gaitasuna dauka. Andoaingo egoerea herri gehiagotan be gertatzen dala azaldu dabe plataformatik. Hemen Bizkaian, Santurtzi eta Durango jartzen dabez adibidetzat. Joera pribatizatzailearen kontra Euskal Eskola Publikoaz Harro Topagunetik, Arantza Fernandez de Garaialde Bilboko kideak gaur esan deusku, Hezkuntza Sailak orain arte egindakoak ez dauala balio izan segregazinoagaz amaitzeko. Andoainen eta herri gehiagotan gertatzen ari dana ikusita, bestelako planifikazino bat behar dala esan deusku. Eskola publikoa, hezkuntza sistemaren ardatza izan behar da bere esanetan. Datorren urteko aurrekontuak aurkeztu dauz Eusko Jaurlaritzak eta Hezkuntza Sailak inoiz baino aurrekontu handiagoa dauka. Sare publikoa indartzeko erabiltzea gurako leuke plataforma honek. Bitartean, mobilizazinoakaz jarraituko dabe.  

Bizkaia Bike izeneko ekimen solidarioa egingo da astegoienean Bermeon, Ondarroan eta Gernika-Lumon. Matxitxako Txirrindulari Kirol Taldea eta Minbiziaren Aurkako Elkartea dira lasterketa solidario honen antolatzaileak. Aurtengoa, hirugarren martxa izango da. Orain arte, Bermeo eta Bilbo artean eta Bermeo eta Durango artean egin dabez. Minbizia bera ikusarazotea izan da helburu nagusia. 40-50 lagun inguruk hartu dabe parte eta 10 mila euro inguru batzea lortu dabe. Alkartearen lana ikusarazi Minbiziaren Aurkako Elkarteak egiten dauan lanari ikusgarritasuna emon gura deutse hirugarren Bizkaia Bike ekimenean. Zemendiaren 13an, Bermeoko Kultur Etxean, Berriatuako Andoni Txakartegi 'Txaka'k egindako dokumentala eskeiniko da. Aspanovas alkarteagaz batera, erronka baten baino gehiagotan hartu dau parte 'Txaka'k eta bere ekimenen barri emoten dau dokumentalean. Emonaldiaren ostean, solasaldia izango da egileagaz. Zapatuan, azaroaren 14an, goizeko 8tan hasiko da martxea Bermeoko Lameran. Handik Ondarroara joatea da asmoa. Goizeko 10tarako bertan egotea itxaroten dabe. Handik urten eta Munitibarretik, Gernika-Lumora eguerdiko 12:30ak aldera heltzea aurreikusten dabe. Herri bakotxean, alkarteko bolondresakaz batuko dira eta euren lanaren ganeko azalpenak emongo dabez. Matxitxako T.K.T taldetik, Alvaro Santxak, Bizkaia Bike ekimenean parte hartzera deitu dau.

Durangaldeko Anboto aldizkariak 25 urte bete dauz. Zemendiaren 9an, urteurrena ospatzeko ekitaldia izango da Plateruenan. 'Garena kontatzeko' leloa aukeratu dabe eta lelo hau izango da ardatz urteurrena ospatzeko. 11 langile eta 28 banatzaile daukaz gaur egun Anboto aldizkariak. Durangaldeko 13 herritan banatzen da aldizkaria. 600 Anbotokide be badaukiez eta hamabi mila ale banatzen dabez astero. Horrez gain, 40 kolaboratzaile be badaukaz. Jone Guenetxea zuzendariak esan deuskunez, pozik dagoz orain arteko ibilbideaz. Aldizkaria hazten joan da eta gaur egun, web orrialdearen bitartez, informazinoa osotuz joan dira. Datorren astelehenera begira Plateruenan antolatutako ekitaldiak erantzun handia izan dau orain arte. Askok emon dau izena, ekitaldian egoteko. Anbotok, erropak be diseinau dauz urteurrenaren leloagaz. Honeek, aldizkariaren web orrian eskuratu daitekez.

Justizia Anderrentzat plataformeak helegitea aurkeztu dau Santurtziko Udal Gobernuak onartutako dekretuaren kontra, Anderren heriotzagaz lotutako polizia-operazioan parte hartu eben udaltzainen jarduna ikertzeko zabaldutako informazino-espedientearen harira. Amaiur Renteria plataformako kideak Bizkaia Irratian azaldu dauenez, Udalak behin-behineko neurriak hartzeko eskumena dauka, prozedura judiziala martxan egon arren. Horregaitik, inplikautako udaltzainak kautelaz euren eginkizunetatik kentzeko eta taser pistolen erabilera eteteko eskatu dabe. Ander Santurtziko gaztea bagilaren 20an hil zan, udaltzainek egindako esku-hartze baten ostean. Plataformak salatu dauenez, poliziaren jarduna bortitza izan zan, taser pistola erabili eben eta osasun-arreta berandu heldu zan. Renteriak gogor kritikau dau Udal Gobernuaren jarrerea, hasieran poliziaren jardunari babes osoa emon eutsolako eta, esku-hartzearen bideoa argitaratu ostean, jazotakoa barrikusteko neurriak iragarri zitualako. Bestalde, auzia oraindino instrukzio fasean dago, eta jazotakoaren inguruko informazinoa biltzen jarraitzen dabe. Renteriak azaldu dauenez, Anderren familia oso egoera gogorrean dago, eta gertakariak samina eta frustrazinoa eragin dau Santurtzin. Plataformak Udalaren erantzunaren zain jarraitzen dau, eta jazotakoa guztiz argitzea eta Ander polizia-indarkeriaren biktima modura autortzea dauka helburu.

Game Erauntsia alkartearen urteko hitzordu nagusia heltzear dago. Azkue Fundazioaren babesagaz, Jokoteknia Bideojokoen IX. Euskal Jardunaldia zemendiaren 7an egingo dabe, Bilboko La Perrera espazioan. Egun osoko ekimena izango da, 10:00etatik 20:00etara. 2026ko edizinoa orain arteko handiena izango da. Ohiko hitzaldi eta mahai inguruez gain, Euskal Bideojokoen I. Azoka antolatuko da. Jokotekniak Euskal Herriko estudioak eta sortzaileak alkartuko dauz, euren jokoak ezagutzera emoteko asmoz. Game Erauntsia alkartearen sorrerea bideojokoen munduan euskerazko edukien eta topaguneen falta egoala ikusita etorri zan. Lander Unzueta alkarteko kideak azaldu dauanez, lagun talde batek hutsune hori betetako eta euskal jokalariak alkarren artean ezagutzeko gunea sortzea erabagi eban. Hasierako asmo horretatik abiatuta, alkartea eta bere jarduna handitzen joan dira. Gaur egun, bideojokoen inguruko gaurkotasuna lantzen dabe, edukiak sortzen dabez eta euskerazko jokoak sustatzen dabez. Unzuetak nabarmendu dau komunidadea sortzea dala Game Erauntsiaren lanaren oinarrietako bat. Josu Igoa informatikaria eta bideojokozalea da. Hainbat joko euskaratu dauz bere ekimenez. IX. Jokoteknia jardunaldian hartuko dau parte, Euskarazko jokoen beharra, zaleen ikuspegitik izeneko hitzaldia eskainiz. Bideojokoak, telebista eta musikea lako beste kultur kontsumo bat dira, baina eskaintza gehiena gazteleraz heltzen da jokalariengana. Honen aurrean, euskaraz jokatzeko aukera izatearen garrantzia azpimarratu dau. Izan be, hizkuntzearen erabilerea eguneroko aisialdira be eroatea garrantzitsua da, eta jokalari guztiek euskerazko edukiak badagozala ikustea beharrezkoa da. Zemendiaren 7ko Jokoteknia jardunaldian, bideojokoen sektoreko profesionalen berbaldiek eta esperientziek lekua izango dabe. Lau hitzaldi eta mahai inguru bat antolatu dabez, euskal bideojokogintzaren esparru anitzak aztertzeko asmoz. Euskal Bideojokoen I. Azoka be egingo da. Hortaz ganera, eta Lander Unzuetak azaldu dauanez, zapatuko jardunaldia ez da bideojokoetara mugatuko, Euskal Manganime komunidadea zein Rolariak alkartea be bertan izango dira, besteak beste, euskarazko mangak, animeak, mahai-jokoak zein rol-partidak aurkezteko. Sarrerea doakoa izango da, publiko guztiari irekita.

Labayru Fundazioak Busturiko eta Urdulizko ondare kulturala ezagutarazoteko ikus-entzunezko bi lan aurkeztu dauz, Ondarearen Europako Jardunaldien barruan. Akaitze Kamiruaga fundazinoko zuzendariak Lau Haizetara saioan azaldu dauenez, Urtaroen kresala. Busturiko Ondarearen Taupadak dokumentalak urtaroakaz lotutako ohiturak, ospakizunak eta kantuak batzen dauz; Urdulizko lanbideen sidurriak batzen lanak, barriz, industrializazinoaren aurreko bizimodua eta lanbide tradizionalak aztertzen dauz, besteak beste, errotarien eta errementarien jarduerea. Kamiruagaren arabera, bizimoduaren aldaketak arriskuan jarri dau ondare immaterialaren transmisinoa, eta ohitura asko ospakizun jakin batzuetara mugatu dira. Horregaitik, herritarren testigantzak jasotzeaz gain, belaunaldi barriei ondare hori transmititzearen garrantzia azpimarratu dau. Ikus-entzunezko lan biak Labayru Fundazioaren YouTubeko kanalean dagoz ikusgai.

EHUk Zientziaren Astearen XXVI. edizinoa inaugurauko dau bihar, zemendiak 3, Zientzia eta Artea lelopean. Hilaren 8ra bitartean, ia berrehun ekitaldi antolatu dabez Barakaldon, Bilbon, Donostian eta Gasteizen, zientzia herritarrengana hurreratzeko, eta ikerketea eta artea alkartzeko. Aurten, ganera, inklusinoari arreta berezia eskainiko jako: dibertsidade funtzionala edo kognitiboa daukien pertsonengana eta gizarte-zaurgarritasuneko egoeran dagozan kolektiboengana heltzeko. Nerea Jauregizar EHUko Ikerkuntza Gizartean Zabaltzeko zuzendariak azaldu dauanez, bai zientzia bai artea, "biak sortzen dira kuriosidadeagaitik, esploratzeko beharretatik, galdera egitetik eta inguratzen gaituen mundua ezagutzeko eta ulertzeko nahi horretatik". Horregaitik erabagi dabe diziplina bi horreek alkartzea aurtengo edizinoan. Zientzia txokoak, tailerrak, ibilbide didaktikoak, berbaldiak, erakusketak eta ikuskizunak egongo dira, doan. Aurtengo egitaraua hainbat museo eta kultur guneetara be zabaldu dabe: Bilbon, Arte Ederren Museora eta Itsasmuseumera; Donostian, San Telmo Museora eta Chillida Lekura; eta Gasteizen, Bibat Museora eta Ataria gunera, besteak beste. Jauregizarrek azpimarratu dauanez, unibertsidade publiko baten erantzukizuna ez da irakaskuntzea eta ikerketea egitea bakarrik. Ezagutza herritarrekaz partekatzea be bajagoko, gizarteak informazinoan oinarritutako erabagiak hartzeko tresna gehiago izan dagiazan. Zientzia Astearen lau egoitzakaz batera, zientzia herri gehiagotara eroateko ahalegina egin dabe. Horren adibidea da, Zientzia kalean erakusketa ibiltaria. Erakusketak eguneroko objektuen atzean dagozan zientzia erakusten dau hamaika infografiaren bitartez. Mungian egon ostean, Bermeon eta Gernikan be ikusgai egongo da. Ganera, aniztasun funtzionala daukien pertsonentzat eta gizarte-zaurgarritasuneko egoera dagozan kolektiboentzat egokitutako jarduerak antolatu dira. Zientzia eta Artea pertsona guztientzat erakusketa da aurtengo edizinoko proposamen nabarmenetako bat. Dagoeneko Bilbon, Bizkaia Aretoaren aurrean ikusgai dago. EHUko ikerketa-proiektuetan oinarritutako irudi zientifikoak biltzen dauz. Irisgarritasuna sustatzeko, QR kodeen bidezko audiodeskribapenak eskaintzen dauz, baita irudi batzuk ukimenaren bidez esploratzeko aukerea be. Erakusketea zemendiaren 16ra arte egongo da Bizkaiko uriburuan, eta ondoren beste herri batzuetara eroateko asmoa daukie. Zientzia Asteko jarduera guztiak doakoak dira. Halanda be, publiko orokorrarentzako tailer eta ibilbide didaktiko batzutan aurretik izena emon behar da Zientzia Astearen webgunearen bitartez. Gainerako jarduerak sarrera librekoak dira, aretoa bete arte.