Kötü Anlamda Demedim

Hep “doğru yolda” olmamız, toparlanmış görünmemiz bekleniyor. Peki bir süre rotadan çıkmaya, ne istediğini bilmemeye, savrulmaya hakkımız var mı?Bu bölümde Erik Erikson’ın psikososyal gelişim kuramından yola çıkıyorum. Erikson’ın “psikososyal moratoryum” kavramına göre toplum gençlere bir erteleme hakkı tanır: roller denenir, yanılınır, yeniden başlanır. James Marcia’nın kimlik durumlarıyla bunun bugün bizim için ne anlama geldiğine bakıyorum. Heidegger’in “fırlatılmışlık” kavramını, Kierkegaard’ın kaygıyı “özgürlüğün baş dönmesi” olarak görmesini ve Victor Turner’ın “eşik hâli”ni konuşuyorum.Belki de hiç savrulmamış biri, kendini hiç seçmemiş biridir.Sen kendine en son ne zaman savrulma izni verdin? Instagram’da @kotuanlamdademedim hesabından yaz, okuyorum.🎙 Kötü Anlamda Demedim, her Pazar yeni bölümüyle Spotify ve Apple Podcasts te!KaynakçaErikson, E. H. (1950). Childhood and Society (Çocukluk ve Toplum). W. W. Norton.Erikson, E. H. (1958). Young Man Luther: A Study in Psychoanalysis and History. W. W. Norton.Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and Crisis. W. W. Norton.Erikson, E. H. (1969). Gandhi’s Truth: On the Origins of Militant Nonviolence. W. W. Norton.Marcia, J. E. (1966). Development and validation of ego-identity status. Journal of Personality and Social Psychology, 3(5), 551–558.Heidegger, M. (1927). Sein und Zeit (Varlık ve Zaman, çev. Kaan H. Ökten). Max Niemeyer.Kierkegaard, S. (1844). Begrebet Angest (Kaygı Kavramı). Vigilius Haufniensis takma adıyla yayımlandı.

En Son Ne Zaman Bir Kapı Çaldın?Eskiden unutamadığın birinin kapısına gittiğinde karşında ne bulacağını bilmezdin. Gitmek başlı başına bir cesaretti. Bugün kapıyı çalmadan önce zaten alacağımız cevabı biliyoruz. Belirsizliğin içinde kKaynakçaPsikolojiIrvin D. Yalom, Aşkın Celladı (1989)Daniel Gilbert, Mutluluk Beyinde Başlar (Stumbling on Happiness, 2006)Gilbert ve Ebert (2002), geri alınabilir seçimler üzerine araştırmaSosyoloji ve ilişkilerAlain de Botton, Aşkın Seyri (2016)Alain de Botton, “Why You Will Marry the Wrong Person”, The New York Times (2016)Edebiyat, mit ve pop kültürClarissa Pinkola Estés, Kadınlarla Kurtlar Koşarken (1992), “İskelet Kadın”Black Mirror, “Be Right Back” (2013)

Sarkacın Neresindesin?Schopenhauer’a göre hayat, istemenin acısı ile elde etmenin can sıkıntısı arasında gidip gelen bir sarkaç. Biri ötekine dönüşüyor ve sarkaç hiç durmuyor. Bu ilk bakışta karamsar bir fikir. Ama içinde bir teselli de saklı: Sarkaç sallanıyorsa, şu an bulunduğun nokta kalıcı değil. Zorlandığın yer, hareketin yalnızca bir anı.Bir Adım Geri ÇekilBir resme çok yakından bakınca yalnızca bir leke görürsün. Geri çekildiğinde manzara ortaya çıkar. Epiktetos’un dediği gibi, bizi olaylar değil, onlar hakkındaki yargılarımız yorar. Kierkegaard’a göre de hayat geriye bakılarak anlaşılır. Bir adım geri çekilmek, durumu değiştirmeden ona bakan gözü değiştirmektir.İki kısım birlikte bölümün sorusunu ve cevabını taşıyor. Önce nerede olduğunu fark et, sonra oradan biraz uzaklaşıp bak.KaynakçaFelsefeSøren Kierkegaard, Günlükler (1843)Arthur Schopenhauer, İsteme ve Tasarım Olarak Dünya (1818), I, §57PsikolojiYankı Yazgan, “Ya Mutluysak ve Bilmiyorsak” TEDx konuşması Yankı Yazgan söyleşisi, “Hatırlamak bir direniş eylemi olabilir mi?”, Medyascope, 6 Haziran 2025Brickman, Coates & Janoff-Bulman (1978), hedonik adaptasyonBilim, edebiyat ve pop kültürThe Gray Man, yön. Anthony & Joe Russo, Netflix, 2022Kaynakça

Isınmayan Yumurta Kırılmazİçeriden kırılırsa doğum, dışarıdan kırılırsa ölüm. Peki hiç ısıtılmadıysa?İbn-i Sina’ya atfedilen o meşhur sözü hepimiz biliyoruz: Yumurta içeriden kırılırsa bir hayat başlar, dışarıdan kırılırsa bir hayat biter. Gerçek değişimin içeriden geldiğini, kimsenin bizi zorla dönüştüremeyeceğini anlatır. Ama bu bölümde hikâyenin unutulan kısmına bakıyoruz: Civciv kabuğunu kendisi kırar, evet, ama ondan önce biri o yumurtayı haftalarca ısıtır.Bu bölümde şunları konuşuyoruz:Birinin kabuğunu onun yerine kırmak neden yardım değil?Kaçıngan Bağlanma döngüsünden çıkmak için sevgiyi kabul etmeye izin vermekHiç ısıtılmamış biri kabuğunu nasıl kıracak? Çocuklukta yeterince sıcaklık görmeyenler için kuluçka ne demek?Kimse senin kabuğunu senin yerine kıramaz. Ama kimse de onu tek başına kırmak zorunda değil.Bu bölüm bilgilendirme ve farkındalık amaçlıdır, terapinin yerini tutmaz. Zorlandığın konular için bir ruh sağlığı uzmanından destek almanı öneririz.Kaynakça ve okuma önerileriDonald W. Winnicott, Playing and Reality (1971). “Yeterince iyi anne” kavramı içinAlain de Botton, “Why You Will Marry the Wrong Person,” The New York Times, 28 Mayıs 2016.John Bowlby, Attachment and Loss, Vol. 1: Attachment (1969). Bağlanma kuramının temel eseriEdward L. Deci & Richard M. Ryan, Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior (1985). İçsel ve dışsal motivasyon üzerineGabor Maté’nin güvenlik ve bağ üzerine görüşleri: The Myth of Normal (2022)

Bu bölümde kendimize biçtiğimiz rollerde nasıl sıkıştığımızdan, ve bunu aslında herkesin bir derece yaptığından bahsettim. Erdoğan Çalak'ın Öfkeden Sevgiye isimli kitabından da bahsettim. Her türlü soru fikir ve öneriniz için [email protected] 'a mail atabilirsiniz.

Biz AI kullandıkça onu aynalıyoruz. Zaten sinir sistemimiz fazla içerikten donmaya çok meyilli. Duyguları hissedecek yavaşlığımız, boşluğumuz gün geçtikçe elimizden alınıyor. Ve her teknolojinin bir bedeli var .Platon Phaidros'ta yazının belleği öldüreceğini söylemiş. Ve her kuşak kendi teknolojisi için aynı ağıtı yaktı ve her seferinde insan bir şey kaybedip başka bir şey kazandı. "Bu sefer farklı" demek için elinde bir gerekçe olmalı. Benim görebildiğim en güçlü gerekçe şu: önceki teknolojiler bir yeteneği dışarı aldı (hatırlama, hesaplama); bu, yeteneği değil isteği alıyor — düşünme arzusunun kendisini.KaynakçaToral-Manson, İ., Öztürkcan, S. & de Cros Peronard, J.-P. (2026). "Robotoid humanness: when selfhood becomes machine-legible." AI & Society, 19 Ağustos 2026.Turkle, S. (2011). Alone Together: Why We Expect More from Technology and Less from Each Other. Basic Books.Çıplak, E. (2 Nisan 2026). "Yapay zekâ: Robotlaşan insan mı, insanlaşan robot mu?" Fikir Turu.Kübra (2024–). Netflix. Yön. Durul & Yağmur Taylan. Afşin Kum'un romanından.Foundation (2021–). Apple TV+. Isaac Asimov'un Vakıf serisinden.Ovidius. Dönüşümler, Kitap X (Pygmalion), yak. MS 8.Meyrink, G. (1915). Der Golem.Shelley, M. (1818). Frankenstein.La Mettrie, J. O. de (1747). L'Homme Machine (Makine İnsan).

Herkes mi görülmeli, hadi herkes göründü, ne kadarı gerçek olabilir. Tiyatro sahneleri gibi arkaları boş dekorlar, yaşamlar. Herkes başrol ama kimse hissetmiyor. Hissedebilenler nerede biraz bunlardan bahsettim. Her türlü yorum, öneri ve eleştiri için [email protected] a mail atabilir veya instagramda @kotuanlamdademedim e dm atabilirsiniz. Kaynakça;Helene Deutsch, "Some Forms of Emotional Disturbance and their Relationship to Schizophrenia", The Psychoanalytic Quarterly, cilt 11, sayı 3, 1942.Doğan Cüceloğlu, "Mış Gibi" Yaşamlar, Remzi Kitabevi.Doğan Cüceloğlu, Korku Kültürü: Niçin "Mış Gibi" Yaşıyoruz?, Remzi Kitabevi, 2008, 328 s.Ferzan Özpetek, Cahil Periler (Le fate ignoranti), film, İtalya, 2001. Özpetek 2022'de aynı hikâyeyi Disney+ için diziye de uyarladı (The Ignorant Angels).Dr. Gülcan Özer, Instagram @drgulcanozer

Türkiyede toplam 1.253.800 adet başkan var, eğer buna apartman yöneticileri, kadın kolları, sendika ve parti başkanları, + üniversite kulüp başkanlarını eklersek 2.5 milyonun üstünde. Yani Türkiye de her başkana ortalama 34 kişi düşüyor. Bu kadar başkanla ne yapıyoruz, neden ihtiyaç duyuyoruz ve ne yapabiliriz bunlardan bahsettim. Tüm yorum, soru ve eleştirileriniz için [email protected]'a iletebilirsiniz. Kaynakça; Başkan sayıları · Tek bir araştırma değil; resmî kurum verilerinden derleme: İçişleri Bakanlığı (dernek, muhtar, il özel idaresi), Ticaret Bakanlığı (kooperatif, anonim şirket), TÜİK (belediye, nüfus, doğum), MEB (okul ve derslik), Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı (siyasi parti), Gençlik ve Spor Bakanlığı (kulüp, federasyon), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (sendika), TOBB, TESK, TMMOB, TÜRMOB, TBB. Almanya karşılaştırması: FGVW, Mayıs 2026.Topluma güven · Pew Research Center, "Where most people trust others and where they don't around the world", 1 Aralık 2025. 25 ülke, 28.333 kişi. İsveç %83, Türkiye %14.Güç mesafesi · Hofstede güç mesafesi endeksi (Türkiye 66, Arap ülkeleri 80, İsveç 31).Platon · Devlet, I. Kitap 347b-d ve VII. Kitap 520d; gemi benzetmesi VI. Kitap 488. Türkçesi: çev. Sabahattin Eyüboğlu – M. Ali Cimcoz, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.Machiavelli · Prens, böl. 15, 17, 18, 25 ve 8; Söylevler, I. Kitap böl. 25 ve 37.Cüceloğlu · İçimizdeki Çocuk, Remzi Kitabevi.

Sosyal Medya + AI sanki Shutter Island filmindeyiz ve tüm ekranlar hapishanelerinde daha çok vakit geçirelim diye tüm sanrılarımıza uyum sağlıyor. Her türlü yorum ve eleştiriniz için [email protected] a mail atabilirsiniz. Instagram @kotuanlamdademedim

Bu bölümde yüzleştirme, sadistik yüzleştirme, ve atak terapisinden bahsettim. Her türlü soru, yorum ve öneriniz için [email protected] a mail atabilirsiniz.