FD Toegevoegde Waarde

De Democraten boekten een grote overwinning bij de Amerikaanse midterms. Een blauwe golf bereikte zelfs de traditionele Republikeinse bolwerken. Maar wat betekent die verkiezingsuitslag voor de Amerikaanse economie? En vooral: hoeveel macht houdt president Trump nog over? Met een Democratische meerderheid in het Congres wordt het voor Trump lastiger om zijn binnenlandse plannen door te drukken. Denk aan maatregelen met betrekking tot de enorme staatsschuld, belastingverlagingen en de miljarden die naar defensie moeten. Maar op het gebied van buitenlandbeleid en handel heeft de president nog altijd veel ruimte. Kan Trump daardoor juist onvoorspelbaarder worden? En wat betekent dat voor Europa en Nederlandse bedrijven als ASML? Trump claimt dat zijn beleid enorme investeringen en nieuwe banen naar de Verenigde Staten brengt. Anna neemt die economische uitspraken onder de loep. Want er worden inderdaad fabrieken gebouwd, maar hoeveel daarvan zijn echt nieuw? En levert de terugkeer van industrie eigenlijk wel zoveel banen op in een tijdperk van robots en automatisering? Tot slot reizen we af naar Californië, waar kiezers zich mochten uitspreken over een eenmalige belasting van 5% op het vermogen van miljardairs. Het idee: geld ophalen voor de zorg en het onderwijs. Maar kan zo'n belasting werken als de rijksten dreigen te vertrekken? En waarom waren zelfs vakbonden en zorgorganisaties verdeeld over het plan? Een aflevering over de economische gevolgen van een blauwe verkiezingsgolf, Trumps plannen en de vraag wie uiteindelijk de rekening betaalt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

We gaan in deze Toegevoegde Waarde praten over de impact van AI. Net voor de opname van deze aflevering werd bekend dat de Amerikaanse economie met 3,4% is gegroeid in het derde kwartaal, met dank aan de toegenomen investeringen in AI én doordat consumenten lekker blijven uitgeven. Nou kun je ook dat weer relateren aan AI, want dat drijft de beurskoersen omhoog en daar profiteert in elk geval een deel van de Amerikanen weer van. Het is een hot economy, zoals dat heet. Anna las over een onderzoek dat de investeringsboom van AI de grootste is in de geschiedenis van de VS, dus groter dan de spoorwegen, elektriciteit en internet. Dus gemeten naar percentage van de economie. Maar wat gaat AI nou precies betekenen voor de toekomst? Daar gaan we vandaag naar kijken. Anna dook in de denkbeelden van de techbro's en AI-leaders over de toekomst met AI. En Marijn gaat het heel concreet maken, want wat gaat dit voor belastinginkomsten betekenen?  Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom trappen zelfs slimme, kritische mensen in oplichtingstrucs? En hoe staat het eigenlijk met de portemonnee van de gemiddelde Fransman? Deze week duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma in de wereld van de oplichting en de Franse economie. Marijn vertelt over zijn bezoek aan Bangkok, waar hij samen met een collega in een geraffineerde toeristenscam belandde. Een vriendelijke local, een tuktuk voor een zacht prijsje en een bijzondere tip voor een kleermaker: voor ze het wisten, hadden ze allebei een maatpak gekocht voor €400. Terwijl de alarmbellen achteraf luid en duidelijk rinkelden, leek het op dat moment allemaal heel logisch. Hoe konden ze daar nu intrappen? Marijn zoekt daarom uit wat de wetenschap zegt over oplichters en hun slachtoffers. Want oplichters zijn vaak veel betere verkopers dan we denken. Ze wekken vertrouwen, doen alsof ze je vriend zijn en spelen in op onze behoefte om aardig gevonden te worden. Tel daar tijdsdruk, een aanbieding die alleen vandaag geldt en de angst om een buitenkans mis te lopen bij op, en zelfs een kritische geest kan zijn beoordelingsvermogen verliezen. Waarom vertrouwen we mensen die op ons lijken? Waarom vinden we het zo lastig om nee te zeggen? En misschien wel de belangrijkste en meest prangende vraag: heeft Marijn uiteindelijk wel waar voor zijn €400 gekregen? Daarna verleggen Anna en Marijn de blik naar Frankrijk. Terwijl de Franse staatsschuld en politieke onrust veel aandacht krijgen, is er ook een andere vraag: hoe gaat het met de bestaanszekerheid van de gewone Fransman? Wat merkt de gemiddelde inwoner van de economische situatie, en hoe staat het met de koopkracht van Frans modaal? Want achter de grote cijfers over begrotingstekorten en staatsschulden zit uiteindelijk de vraag hoeveel geld mensen overhouden in hun portemonnee. Redactie & Montage: Jort Siemes Presentatie: Anna Dijkman en Marijn JongsmaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedere week duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD in de fascinerende wereld van de economie. Deze week neemt Marijn ons mee vanuit Bangkok, waar het IMF en de Wereldbank bijeenkomen. Daar klinkt een opvallend optimistisch verhaal: ondanks hoge energieprijzen, oplopende rentes en geopolitieke onrust blijft de wereldeconomie groeien. Het IMF heeft de groei de afgelopen jaren zelfs telkens onderschat. Bedrijven en consumenten blijken zich beter aan te passen dan verwacht. Maar hoe lang houdt die veerkracht stand? Een belangrijke motor achter de groei is kunstmatige intelligentie. De investeringen in AI lopen op tot duizelingwekkende bedragen en de handel in chips en computerhardware groeit hard mee. Vooral de Verenigde Staten en Azië profiteren daarvan. Maar er zit ook een keerzijde aan die AI-rush. Wat als de beloofde productiviteitswinst uitblijft, de investeringen niet genoeg opleveren of beleggers hun vertrouwen verliezen? Dan kan de motor van de wereldeconomie zomaar gaan sputteren. En wie verdient er uiteindelijk aan AI: de Amerikaanse techreuzen met hun dure abonnementen, of Chinese bedrijven die hun modellen juist gratis beschikbaar stellen? Ook de Nobelprijs voor de Economie komt aan bod. De winnaars ontwikkelden modellen die helpen verklaren hoe huishoudens en bedrijven reageren op veranderingen in de economie. Hun werk bouwt voort op het Keynesiaanse idee dat overheden en centrale banken de economie kunnen stabiliseren, maar kijkt nadrukkelijker naar de keuzes en verwachtingen van mensen en bedrijven. Hoe voorspelbaar is de economie eigenlijk, als al die beslissingen samen het grotere geheel bepalen? En zegt het iets dat Nobelprijzen voor economie steeds vaker naar een klein groepje Amerikaanse universiteiten gaan? Het IMF waarschuwt ondertussen dat we niet te zelfverzekerd moeten worden: de voorraden zijn aangesproken, de staatsschulden zijn hoog en de ruimte om bij een volgende crisis bij te springen is beperkt. De wereldeconomie is veerkrachtig gebleken, maar is dat genoeg om de volgende schok op te vangen?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom spelen hedgefondsen een steeds grotere rol op de markt voor staatsobligaties? En hoe kan het dat we ondanks de oorlog in Iran nog steeds gewoon het vliegtuig kunnen pakken? Deze week duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD opnieuw in de fascinerende wereld van de economie. In het voorjaar werd gevreesd dat de oorlog in Iran zou leiden tot grote kerosinetekorten en geschrapte vluchten. Zelfs Marijn waagde zich aan een voorspelling die vooralsnog niet is uitgekomen. Hoe kon de aanvoer van brandstof op peil blijven, ondanks de blokkade en de fors gestegen prijzen? En wie betaalt uiteindelijk de rekening voor die duurdere kerosine: de luchtvaartmaatschappijen of de passagiers? Ook richten Marijn en Anna hun blik op de financiële markten. Hedgefondsen zijn steeds grotere spelers geworden op de markt voor staatsobligaties, vooral in de Verenigde Staten. Ze kunnen met geleend geld enorme posities innemen en zo profiteren van piepkleine prijsverschillen. Maar wat gebeurt er als de rente plotseling stijgt en al die fondsen tegelijkertijd hun beleggingen moeten verkopen? Het IMF waarschuwt dat hun groeiende invloed de financiële stabiliteit in gevaar kan brengen. Verder komen de oplopende rente op staatsleningen en de zorgen over de Franse en Amerikaanse staatsschuld aan de orde. Zijn hedgefondsen de boosdoeners, of ligt het probleem vooral bij overheden die te veel lenen en uitgeven? En hoe lang kunnen financiële markten erop vertrouwen dat centrale banken ingrijpen als het misgaat? Redactie en Montage: Jort Siemes Presentatie: Anna Dijkman & Marijn JongsmaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

We hebben deze week een beetje een andere aflevering dan anders, want we gaan het niet over de actualiteit hebben, maar we gaan het over nieuwe ideeën in het economisch denken hebben. En daarvoor hebben we wel vier verschillende economen gesproken! Marijn sprak deze week Hans Stegeman, hoofdeconoom van Triodos Bank, en Mariana Mazzucato, econoom en schrijfster. Zij hebben allebei een boek geschreven over hoe we anders naar de economie moeten kijken. Daar doen we in deze Toegevoegde Waarde aan mee en we kijken hoe groot de rol van de overheid idealiter is. En Anna sprak Nobelprijswinnaar Paul Krugman en Arnaud Orain, een Franse econoom en historicus die ook een boek heeft geschreven. Vorige week vrijdag waren zij te gast bij De Nederlandsche Bank op uitnodiging van het FD en Anna modereerde daar een gesprek tussen beiden. Het gesprek ging onder andere over finitude capitalism, roofkapitalisme. Verder ging het en gaat het ook in deze Toegevoegde Waarde over de veranderde wereld, Amerika, China en Europa, we kijken naar de rol van Europa en een beetje naar de toekomst.  Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma de rentestanden van obligaties, want die blijven record na record breken. De Amerikaanse dertigjaarsrente tikte deze week de 5,44% aan, het hoogste niveau sinds 2004, en ook in Nederland loopt de tienjaarsrente op. Vermogensbeheerder Allianz publiceerde een opvallende analyse: beleggers prijzen wel de renteopdrijvende effecten van de AI-boom in, maar houden nauwelijks rekening met de productiviteitswinst die AI zou moeten opleveren. Wat zou dat betekenen voor de rente op de langere termijn, en is er een precedent voor zo’n effect bij eerdere technologische revoluties? Daarna gaat het over de Europese banken, die volop lobbyen voor lagere kapitaaleisen. Ze willen makkelijker kunnen investeren in de enorme Europese kapitaalbehoefte, maar toezichthouders als de ECB en De Nederlandsche Bank waarschuwen: ‘Never forget 2008’. Ligt het probleem echt bij te hoge buffers, of vooral bij een gefragmenteerde Europese bankenmarkt en een bankenunie die al jaren vastzit op het gedeelde depositogarantiestelsel? Tot slot een vervolg op de discussie over het ‘middeleeuwse’ kasstelsel van de overheid: een lezer neemt het via de mail op voor de huidige boekhoudpraktijk en stelt dat uiteindelijk alles bij de overheid consumptie is, geen investering. Marijn en Anna sluiten de aflevering af met een scherpe vraag over monetaire financiering: mag de ECB eigenlijk staatsobligaties opkopen, en wat is het verschil met QE?See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse economie lijkt opvallend goed bestand tegen economische tegenwind. Hoe kan het dat internationale onzekerheid, hoge rentes en geopolitieke spanningen hier minder hard lijken aan te komen dan je misschien zou verwachten? En wat zegt onze manier van boekhouden over de staat van de bruggen, wegen en andere publieke bezittingen? Anna Dijkman en Marijn Jongsma onderzoeken waarom Nederland economisch zo veerkrachtig blijkt. We hebben weliswaar veel schulden, maar bedrijven en huishoudens hebben hun schulden de afgelopen jaren afgebouwd en de Nederlandse economie draait relatief goed. Tegelijkertijd schuilt een belangrijk deel van onze kwetsbaarheid buiten de landsgrenzen. Wat gebeurt er als landen zoals Frankrijk in financiële problemen komen, terwijl Nederlandse banken, bedrijven en huishoudens daar nauw mee verbonden zijn? Ook kijken Anna en Marijn naar iets wat op het eerste gezicht toch wel behoorlijk saai klinkt: de manier waarop de overheid haar bezittingen en investeringen bijhoudt. Want terwijl een bedrijf zijn machines afschrijft en rekening houdt met slijtage en vervanging, werkt dat bij de overheid heel anders. Wat zou er gebeuren als we bruggen, wegen en andere infrastructuur op dezelfde manier zouden behandelen als bedrijfskapitaal? Zou dat helpen om achterstallig onderhoud eerder zichtbaar te maken en te voorkomen dat problemen zich opstapelen? Ook bespreken ze waarom Nederland, ondanks zijn hoge private schulden en afhankelijkheid van de wereldeconomie, toch een relatief robuuste uitgangspositie heeft. Is onze ‘tefloneconomie’ echt zo onverwoestbaar als ze lijkt, of merken we de gevolgen van alle economische schokken uiteindelijk alsnog? Redactie en montage: Jort Siemes Presentatie: Anna Dijkman & Marijn JongsmaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Naar aanleiding van het verschijnen van het boek Aan de belastingbetalers van Nederland, geschreven door Jan Donders en Flip de Kam, bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma deze week de verschillen tussen inkomensgroepen. Het verschil tussen wie profiteert van ons sociale stelsel en wie er vooral aan bijdraagt voor een ander. Het boek nuanceert het beeld dat de overheid vooral geld kost en legt bloot hoe complex het is om uit te rekenen hoeveel één inwoner van Nederland betaalt en hoeveel die ervoor terugkrijgt. Volgend op dit onderwerp zocht Anna uit hoe het zit met het verschil tussen generaties. Welke generatie werd geboren in de voor haar meest gunstige tijd? Zijn millennials inderdaad de verloren generatie gebleken zoals zo’n vijftien jaar geleden vaak werd geopperd? En hoe zit het met de vooruitzichten van gen Z’ers die maar moeilijk aan een koophuis kunnen komen?De eerdere aflevering: https://fd.nl/podcast/fd-toegevoegde-waarde/60119783/wat-is-de-stiekeme-haagse-belastingknop-en-is-olie-wel-zo-belangrijk-voor-de-dollar See omnystudio.com/listener for privacy information.

We gaan vandaag praten over de rente, jaja alweer, want we kregen er een vraag over en de obligatiemarkt is de afgelopen weken een nogal fascinerende toestand waar de Amerikanen zich in allerlei bochten wringen om de rente te beïnvloeden. Verder kijken we naar geldschepping, want ook daar kregen we een vraag over, over de rol van commerciële banken daarbij, want moet geldschepping eigenlijk niet een publieke zaak worden? Een terugkerende discussie zou je kunnen zeggen, want dit was een jaar of tien geleden ook een hot topic.  Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie & montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.