Reorient.pl

Po długiej przerwie wakacyjnej Reorient wraca z nową dawką naukowych emocji! Dra Ewa Górska rozmawia z drą Joanną Grzymałą-Moszczyńską o depresji klimatycznej, adaptacjach do zmian klimatu, nadziei i ogólnie jak sobie radzić, kiedy robi się coraz cieplej, coraz suszej i zaczynamy rozumieć, że lepiej to już było (cytując gościnię). Posłuchajcie, a w razie pytań i komentarzy (tylko miłych) piszcie na platformach podcastowych, na mediach społecznościowych albo na maila: [email protected]!

W tym odcinku Reorient.pl przyglądamy się ruchowi degrowth – idei, która kwestionuje fundamentalne założenie współczesnej gospodarki: konieczność ciągłego wzrostu. Jest to rozmowa dla wszystkich, którzy zastanawiają się, czy istnieje alternatywa dla modelu gospodarczego opartego na nieustannym wzroście – i jakie byłyby jej konsekwencje dla społeczeństw, klimatu i globalnej sprawiedliwości.O ruchu opowiada dr Maciej Grodzicki – ekonomista, adiunkt na Uniwersytecie Jagiellońskim, zajmujący się globalizacją produkcji, nierównościami międzynarodowymi, ekonomią wspólnych zasobów oraz zmianą klimatu.Konferencja o dewzroście w Krakowie już w czerwcu (16-19.06): degrowth.uj.edu.pl!Kluczowe pytania, na które opowiada Maciek:Czym jest degrowth? – Czy to ruch aktywistyczny, naukowy, czy coś więcej? Jak odróżnić go od recesji czy kryzysu, które większości z nas kojarzą się z zubożeniem i bezrobociem?Kapitalizm a wzrost – Jak degrowth radzi sobie z problemem strukturalnego uzależnienia systemu od wzrostu? Czy bez niego możliwe jest spłacanie długów, utrzymanie zatrudnienia i stabilność gospodarcza?Zielony wzrost vs. degrowth – Dlaczego zwolennicy degrowth krytykują dominujące podejście „zielonego wzrostu”? Czy dekarbonizacja i ekspansja gospodarcza mogą iść w parze, czy to iluzja?Globalna sprawiedliwość – Czy degrowth to ideologia bogatej Globalnej Północy, która chce zatrzymać rozwój reszty świata? Jakie obawy mają kraje Globalnego Południa i czy słusznie czują się wykluczone?Polska a degrowth – Czy dla kraju, który przez dekady budował swoją pozycję na wzroście PKB, degrowth to propozycja przedwczesna, czy wręcz szansa na zrównoważoną przyszłość?Polityka publiczna – Jakie konkretne rozwiązania, zgodne z duchem degrowth, można wdrożyć już dziś?Reorient powstaje dzięki wsparciu na Patronite. Pomóż dalej tworzyć podcast na: patronite.pl/Reorient!Edycja dźwięku: www.tostanki.pl

Antony Loewenstein to australijski dziennikarz, filmowiec i autor książki „Laboratorium Palestyna — jak Izrael eksportuje przemoc i technologię na cały świat" (wyd. Szczeliny). Od ponad 20 lat dokumentuje politykę izraelską, handel bronią i globalny nadzór cyfrowy.W tej rozmowie przyglądamy się temu, jak Izrael od dekad testuje technologie kontroli i broń na Palestyńczykach — i sprzedaje je potem rządom na całym świecie, w tym Polsce (nie mówimy o tym, ale poza bronią Polska kupiła np. oprogramowanie szpiegujące Pegasus od Izraela).W odcinku rozmawiamy o:czym jest „Laboratorium Palestyna" — jak okupowane terytoria stały się globalnym miejscem testów dla dronów, spyware'u i systemów rozpoznawania twarzy;relacjach Izraela z Europą Wschodnią — dlaczego Polska, Węgry i inne kraje regionu kupują izraelską broń i co to mówi o ich priorytetach;wpływie 7 października na handel bronią — czy atak Hamasu zmienił cokolwiek w globalnym popycie na izraelskie technologie wojskowe;alternatywach dla izraelskiego monopolu zbrojeniowego — co może zrobić społeczność międzynarodowa i jakie sygnały już widać;podziale w globalnej społeczności żydowskiej — jak ludobójstwo w Gazie zmienia relację diaspora–Izrael i co to oznacza.

W najnowszym odcinku podcastu Reorient dr Ewa Górska gości tłumaczkę literatury arabskiej Hannę Jankowską. Rozmawiamy o książkach Ijiasa Churiego, szczególnie o najnowszej wydanej po polsku, "Stella Maris" i roli literatury w zrozumieniu tożsamości palestyńskiej.🔹 Hanna Jankowska jest tłumaczką, której praca obejmuje przekłady z języka arabskiego i rosyjskiego na polski. Jej dorobek to ponad sto publikacji, które obejmują książki z dziedziny humanistyki, literatury faktu i prozy. 🔹 Rozmawiamy o tłumaczeniach literatury arabskiej w Polsce. To wyjątkowo wąska specjalizacja i przez dekady był to niszowy rynek czytelniczy, choć w ostatnim czasie – co jest gorzką refleksją o tym, jak tragedie budzą zainteresowanie kulturą – literatura arabska i szczególnie Palestyńska jest w Polsce wreszcie publikowana i czytana. 🔹 Skupiamy się szczególnie na książkach Eljasa Churiego, którego serię Dzieci Getta Hanna Jankowska tłumaczy na Polski. Churi, "honorowy Palestyńczyk", w swoich powieściach łączy wielokulturowe tło Bejrutu i pełną napięć historię regiomnu. W powieści "Stella Maris", drugim tomie Dzieci Getta, wydanym przez wydawnictwo Karakter, narrator opowiada historie obecnych i nieobecnych, które nie znajdują miejsca w oficjalnych kronikach.

W tym odcinku rozmawiam [po angielsku] z dr. Markiem Griffithsem, geografem politycznym, o jego najnowszej książce 'Checkpoint 300: Colonial Space in Palestine', opublikowanej w 2025 roku przez University of Minnesota Press.--UWAGA: na stronie reorient.pl znajdziecie tłumaczenie transkrypcji na polski!--Checkpoint 300 to duże przejście graniczne między Betlejem a Jerozolimą, które codziennie kontroluje ruch tysięcy Palestyńczyków z Zachodniego Brzegu. W 2005 roku Izrael nadał mu status 'terminala' z korytarzami przypominającymi lotnisko, bramkami obrotowymi i systemami biometrycznymi – to mechanizm graniczny zbudowany na palestyńskiej ziemi, a nie faktyczna granica między Palestyną a Izraelem.Przekraczać checkpoint mogą głównie palestyńscy mężczyźni z pozwoleniami na pracę w izraelskim budownictwie i rolnictwie.. Rozmawiamy o skutkach genderowych tego systemu oraz o tym, jak Checkpoint 300 ilustruje koncepcję kolonialnej przestrzeni – łącząc korytarze checkpointu z przestrzeniami domowymi, wioskami na Zachodnim Brzegu i międzynarodowymi firmami technologicznymi rozwijającymi systemy nadzoru.

W tym odcinku dr Ewa Górska rozmawia  z dr. Tomaszem Makarewiczem, ekonomistą z Uniwersytetu w Bielefeld i członkiem grupy eksperckiej „Dobrobyt na Pokolenia” o sankcjach finansowych – jednym z najważniejszych, a jednocześnie ciągle kontrowersyjnym narzędziu polityki międzynarodowej.Tomasz wyjaśnia:Czym różnią się sankcje gospodarcze od finansowych?Jakie środki zastosowano wobec Rosji po agresji na Ukrainę w 2022 roku i jak geopolityka wpływa na selektywność ich nakładania?Czy sankcje rzeczywiście uderzają w rządzących elity, czy raczej w zwykłych obywateli?Jak reżimy omijają sankcje i czy mogą one paradoksalnie zwiększać poparcie dla rządzących?Kiedy można powiedzieć, że sankcje „zadziałały”?Posłuchaj, jeśli chcesz dowiedzieć się, jak działa współczesna architektura nacisku gospodarczego, gdzie przebiega granica między moralnym obowiązkiem a politycznym interesem, oraz jak trudno jest mierzyć efekty narzędzia, które często działa wolno, pośrednio i nierzadko wbrew oczekiwaniom.----Odcinek powstał dzięki wsparciu Słuchaczek i Słuchaczy na www.patronite.pl/Reorient.---Edycja dźwięku: Tostanki.pl

Ten odcinek to zapis rozmowy, która odbyła się podczas wydarzenia „Spotkania z Palestyną: Jak żyć wobec ludobójstwa” (05.10.2025, Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku). W panelu udział wzięły Ewa Górska i Dalia Mikulska, a rozmowę poprowadziła (i przygotowała do publikacji) Ana Matusevic.Wspólnie zastanawiałyśmy się nad tym, jak przemoc kolonialna działa także poprzez pamięć, język i prawo – jak Palestyna jest wymazywana z map, krajobrazu i dyskursu publicznego, a także jak można stawiać temu opór poprzez badania, słowa i świadectwa.Gościnie:🔹 Ewa Górska – doktorka nauk prawnych, adiunktka w Digital Justice Center Uniwersytetu Wrocławskiego, badaczka prawnego orientalizmu i izraelskiego kolonializmu osadniczego, finalistka Nagród Naukowych „Polityki” 2024, autorka podcastu Reorient.pl.🔹 Dalia Mikulska – dziennikarka, reporterka i pracowniczka humanitarna, pisze o świecie arabskim i łamaniu praw człowieka. Jej reportaże ukazują się m.in. w Tygodniku Powszechnym, Polityce, Gazecie Wyborczej, Krytyce Politycznej i OKO.press.Prowadzenie:🎙️ Ana Matusevic – autorka podcastów Atlas Świata i Ptasie Radio OTOP, związana z trójmiejską kulturą i sektorem pozarządowym, miłośniczka latarni morskich.Grafika na okładce: Tomek Pawluczuk.Ten odcinek powstał dzięki wsparciu Olgi, Magdy, Piotrka i Michała na www:Patronite.pl/Reorient!

Ewa Górska rozmawia z reporterką Dalią Mikulską, autorką książki „Kiedyś wszyscy byliśmy tu ludźmi. Reportaże z Palestyny”. To rozmowa o reporterskiej pracy pod okupacją, o języku, który kształtuje nasze spojrzenie na Palestynę, i o tym, dlaczego humanizacja palestyńskich historii wciąż budzi kontrowersje.Na jakie pytania odpowiada ten odcinek?🔹 Dlaczego w Polsce tak trudno mówić o Palestynie i empatii wobec Palestyńczyków?🔹 Jak wygląda codzienność życia pod okupacją i jak o niej rzetelnie pisać?🔹 Czy reporterka powinna rozmawiać z byłym członkiem ruchu oporu – i dlaczego to wzbudza sprzeciw?🔹 Jak język mediów utrwala islamofobię i dehumanizację?🔹 Jak różne źródła opowiadają historię 7 października?UWAGA! 3 książki Dalii do rozdania dzięki uprzejmości Wydawnictwa Filtry!Do kogo trafią? 22 października wylosujemy trzy osoby spośród wszystkich aktywnych Matron i Patronów Reorientu na Patronite! Chcesz wziąć udział w losowaniu? Dołącz do grona Matron i Patronów przed 22.10 na co najmniej 3 miesiące (dowolny próg wsparcia)! -> patronite.pl/Reorient

W tym odcinku Reorientu dr Ewa Górska rozmawia z dr Elżbietą Binczycką-Gacek z Uniwersytetu Jagiellońskiego, która specjalizuje się w krytycznych studiach nad dziedzictwem i Black Studies. Rozmawiamy o pamięci i upamiętnianiu transatlantyckiego handlu niewolnikami, szczególnie w Stanach Zjednoczonych. Skupiamy się na instytucjonalnych formach pamięci – muzeach oraz związaną z nimi turystyką pamięci – ale też na opowieści, mity i literaturę, które na przestrzeni wieków kształtowały wyobrażenia o niewolnictwie. To rozmowa o trudnym dziedzictwie, o tym, jak o nim opowiadać i jak instytucje kultury – także te w Polsce – kształtują naszą pamięć zbiorową.____Ten odcinek został sfinansowany ze środków własnych oraz dobrowolnych wpłat słuchaczek i słuchaczy.Jeśli podoba Ci się ten podcast, wesprzyj go proszę na Patronite.pl/Reorient⁠ oraz na ⁠Buycoffee.to/Reorient⁠.

W tym odcinku Reorientu dr Ewa Górska rozmawia z Leną Khalid – pisarką, reportażystką, autorką książki „Córki chmur. O kobietach z Sahary Zachodniej”, bloga „Polka na pustyni”, konta na IG o tej samej nazwie, a także laureatką Pióra Nadziei Amnesty International (2023). Rozmowa dotyczy Sahary Zachodniej – terytorium, które przez wielu określane jest mianem ostatniej kolonii w Afryce, ale którego status wciąż pozostaje niejasny i głęboko polityczny.Rozmawiamy o tym:🔷 Czym właściwie jest Sahara Zachodnia? Czy to ostatnia kolonia w Afryce, okupowane państwo, terytorium Maroka, czy może uznawana przez część świata Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna?🔷 Jak wygląda marokański kolonializm osadniczy? Czy przypomina sytuację w Palestynie? Jakie są relacje między Sahrawi a marokańskimi osadnikami?🔷 Czym jest Berm? Jak wygląda ten gigantyczny mur separacyjny i co oznacza dla rozdzielonych rodzin Sahrawi?🔷 Jaką rolę odgrywają kobiety saharyjskie w oporze przeciwko okupacji i kolonizacji? Jak zmieniała się ich pozycja społeczna – od czasów koczowniczych po współczesną okupację?🔷 Jak Sahrawi walczą o swoje prawa? Od pokojowych protestów kobiet po działalność frontu Polisario i działania dyplomatyczne.🔷 Jaki wpływ na Sahrawi ma obecna sytuacja w Palestynie? Czy tracą nadzieję? Jakie są powiązania polityczne i militarne między Marokiem a Izraelem?To rozmowa o kolonializmie, oporze, sile kobiet i zapomnianej sprawie narodu, który wciąż walczy o niepodległość, opowiedziana przez osobę, która ma wieloletnie i głębokie doświadczenie i relacje ze społecznością Sahrawi. Dziękuję za kopię książki “Córki Chmur. O kobietach z Sahary Zachodniej” Wydawnictwu Poznańskiemu. Odcinek podcastu nie powstał we współpracy z Wydawnictwem i został sfinansowany ze środków własnych oraz dobrowolnych wpłat słuchaczek i słuchaczy na Patronite.pl/Reorient oraz na Buycoffee.to/Reorient.Jeśli podoba Ci się ten podcast, wesprzyj go wpłatą na powyższych serwisach.