148. Lex szarlatan. Cała prawda o ustawie

Nie Piłsudski, nie Dmowski, ani nawet nie Nawrocki, ale Tusk był politykiem, które nazwisko najczęściej padało z ust uczestników 17. Marszu Niepodległości. Organizatorzy otwierający imprezę, czyli przedstawiciele Ruchu Narodowego, grzmieli ze sceny o potrzebie zjednoczenia prawicy i odsunięciu Tuska od władzy. Uczestnicy wyrażali tę myśl w nieco prostszej formie. Spontaniczne okrzyki proponowały alternatywę - premier można by albo „j*bać”, albo „powiesić”. Na prawicy rzeczywiście od jakiegoś czasu dochodzi do powolnej konsolidacji. Zmienia się narracja PiS wobec Grzegorza Brauna. Jarosław Kaczyński, który dwa tygodnie temu tłumaczył się, że selfie z liderem Korony pod TK to był przypadek, dziś mówi wprost, że właściwie to mógłby z nim budować jedną listę do Sejmu. W tej polityce miłości odstaje jeden element - Sławomir Mentzen, który oburzył działaczy PiS wystąpieniem na marszu z transparentem z napisem RESET i przekreślonymi twarzami Jarosława Kaczyńskiego i Donalda Tuska. W dzisiejszym odcinku Program Politycznego opowiadamy o ruchach na prawicy i o naszych wnioskach z rozmów z uczestnikami wczorajszego Marszu Niepodległości.

Walka o Trybunał Konstytucyjny trwa, ale Telewizji Republika skończyło się już paliwo do wypełniania treścią opowieści o zamachu stanu, dlatego zaczęła na scenie zbudowanej przed TK organizować karaoke. Śpiewał sam zastępca Zbigniewa Ziobry, były wiceminister sprawiedliwości Michał Wójcik. Ale tak jak Telewizji Republika brakuje już weny do bardziej merytorycznych ataków na rząd Donalda Tuska w sprawie Trybunału, tak prezydentowi Karolowi Nawrockiemu zdaje się brakować narzędzi do walki o TK. Najmocniejszą broń w arsenale - niewyobrażalny do użycia ładunek atomowy - już wykorzystał. To jego siła fizyczna i naruszenie nietykalności cielesnej sędziów. Ba! - po prostu nietykalności drugiego człowieka. A i to ostatecznie niewiele pomogło, co widać choćby po bardzo słabej frekwencji zwolenników prawicy protestujących pod TK. Czy zatem prawica ma jakiś inny pomysł na przejęcie Trybunału? Co może się wydarzyć w kolejnych dniach i tygodniach? Czy Donald Tusk już wygrał tę batalię? Dlaczego właściwie zaczął ją właśnie teraz? I czym różnią się grzechy PO dotyczące Trybunału z 2015 roku, kiedy wybierając „na zapas” dwóch sędziów TK sprowokowała zejście lawiny, z grzechami PiS, który Trybunał Konstytucyjny Polakom zupełnie rozmontował? O tym w najnowszym odcinku Programu Politycznego rozmawiają Agata Szczęścia i Agata Kołodziej.

Zmiany w rządzie. Po miesiącach spekulacji, czy Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz odejdzie, czy zostanie wyrzucona z rządu, ministra funduszy podała się do dymisji. Jednocześnie zrezygnowała z funkcji przewodniczącej Polski 2050, a Szymon Hołownia poinformował, że została wyrzucona z partii. Sam Hołownia odgrażał się, że Polska 2050 albo obsadzi ministerstwo po Pełczyńskiej-Nałęcz, albo wyjdzie z rządu. Groźbami nie przejął się Donald Tusk, na ministrę nominował znaną sobie ekspertkę od spraw europejskich Agnieszkę Bartol. Hołownia nie zaprotestował. W najnowszym odcinku „Programu Politycznego” Dominika Sitnicka i Agata Szczęśniak wyjaśniają, dlaczego to właśnie teraz Pełczyńska-Nałęcz podjęła decyzję o dymisji. Czy faktycznie poszło o zniesienie dwukadencyjności? A może o Macieja Berka? Albo o strategię dla Polski? Przy okazji dziennikarki OKO.press tłumaczą, dlaczego dla partii koalicji rządzącej dwukadencyjność jest tak ważną sprawą. Rozmawiamy też o sytuacji Polski 2050. Czy Donald Tusk na pewno ma się z czego cieszyć, marginalizując partię Hołowni?

Po ostatnich atakach w szkołach, m.in. w Ostrołęce, Leszczydole-Nowinach i Warszawie, głos zabrał Donald Tusk. Premier mówił o nihilistycznej przemocy, która się rozpowszechnia. O akty przemocy oskarżył gry komputerowe. Wymienił popularnego wśród dzieci i dorosłych Minecrafta i platformę Roblox. W kontekście ostatnich wydarzeń mówił też o True Crime Community. Czy granie w gry naprawdę prowadzi do przemocy? W dzisiejszym odcinku „Programu Politycznego” Dominika Sitnicka i Agata Szczęśniak sprawdzają, ile prawdy jest w wypowiedziach premiera. Dziennikarki OKO.press omawiają najnowsze i starsze, dobrze udokumentowane badania na temat wpływu gier na ich użytkowników. Analizują też metody, które w odpowiedzi na ataki zastosował rząd, czyli wprowadzenie policji do szkół. Co mówią badania z USA na temat takich rozwiązań? I wreszcie: gdzie naprawdę leży problem i co należałoby zrobić, żeby zapobiec takim atakom w przyszłości?

Czy Donald Trump proponował Władysławowi Kosiniakowi-Kamyszowi zdradzenie Donalda Tuska i koalicję z PiS? Brzmi absurdalnie, ale wokół spotkania obu polityków w marcu 2026 roku pojawia się kilka niezrozumiałych kwestii. Wszystko zaczęło się od odwołanej wizyty Władysława Kosiniaka-Kamysza, który 23 września miał spotkać się z Pete’em Hegsethem, by rozmawiać o szczegółach powstania stałej bazy amerykańskich wojsk w Polsce. Spotkanie zostało przełożone, co szybko wywołało spekulacje, że mogły za tym stać względy polityczne. Pojawiła się plotka, że Adam Bielan miał dążyć do odsunięcia decyzji o bazie do czasu zmiany rządu, tak by Donald Tusk nie mógł przed wyborami w 2027 roku politycznie wykorzystać jej powstania. Bielan zaprzeczył, twierdząc, że nie tylko niczego nie odwoływał, ale wręcz pomógł zorganizować Kosiniakowi-Kamyszowi inne, ważniejsze spotkanie. Chodziło o rozmowę, do której doszło już w marcu, podczas wizyty Kosiniaka-Kamysza w Waszyngtonie. Wicepremier spotkał się wtedy z Donaldem Trumpem, choć początkowo publicznie tego nie ujawnił. Po pół roku Kosiniak-Kamysz określił rozmowę jako krótką i kurtuazyjną, a premier Donald Tusk potwierdził jej istnienie, zaznaczając jednak, że była poufna i dotyczyła raczej sytuacji wewnętrznej w Polsce niż baz wojskowych. Następnie powiedział, że „ani wróg, ani sojusznik” nie będą decydować o tym, kto rządzi w Polsce. Słowa te zostały odebrane jako aluzyjne potwierdzenie pogłoski, że Trump mógł sugerować Kosiniakowi-Kamyszowi zmianę koalicji i współpracę z prawicą. Publicznie zaprzeczają temu m.in. Bielan i Nikodem Rachoń. Według osoby z MSZ rozmowa dotyczyła polskiej polityki, a Kosiniak-Kamysz miał przede wszystkim tłumaczyć Trumpowi, że w Polsce politykę prowadzi rząd, a nie prezydent. Ta sama osoba nie wyklucza jednak, że Trump mógł rzucić pomysł zmiany rządu, zwłaszcza że prezydent USA podczas spotkań z zagranicznymi przywódcami pozwala sobie czasem na zaskakujące i niezręczne komentarze. Całe zamieszanie nabiera znaczenia w związku ze zbliżającą się decyzją w sprawie stałej bazy wojsk amerykańskich w Polsce. Kończy się przegląd amerykańskich wojsk w Europie, od którego uzależniano ogłoszenie decyzji. Rząd spodziewa się, że więcej konkretów może paść podczas spotkania przywódców państw NATO, które odbędzie się w Polsce w listopadzie.

Na lewicy nerwowo po wyborach w Krakowie. Największą niespodzianką w wyborach na prezydenta Krakowa nie był wynik Łukasza Gibały, który wygrał pierwszą turę, ani Moniki Piątkowskiej (KO, PSL), która weszła z nim do drugiej tury, tylko wyniki kandydatek lewicy. Współprzewodnicząca partii Razem Aleksandra Owca wyprzedziła reprezentującą Nową Lewicę Darię Gosek-Popiołek. W najnowszym odcinku „Programu Politycznego” Dominika Sitnicka i Agata Szczęśniak relacjonują swoje nieoficjalne rozmowy z politykami Nowej Lewicy i Razem. Słyszymy o szukaniu winnych kiepskiego wyniku Gosek-Popiołek i wyciąganiu pierwszych partyjnych konsekwencji. Czy kampania była słaba? Czy struktury się nie angażowały? Zastanawiamy się, czy partia Razem naprawdę ma się z czego cieszyć? Czy wynik Aleksandry Owcy potwierdza, że słuszna jest długoterminowa strategia bycia partią antysystemową dla wszystkich zniechęconych do rządu z jednej, i prawicy z drugiej? W „Politycznym Plusie” dla osób wspierających OKO.press Dominika Sitnicka komentuje sprawę listu żelaznego dla Marcina Romanowskiego.

„W planie rosyjskim, w ocenie wywiadów, są także hybrydowe uderzenia dronami i rakietami na państwa wspierające Ukrainę, w tym Polskę" - mówił w ubiegłym tygodniu w Sejmie Donald Tusk. Polski premier nie jest jedynym europejskim liderem, który w ostatnim czasie publicznie odnosił się do strategii, jaką w ostatnim czasie intensyfikuje putinowska Rosja. Z przedstawicielami największych partii spotkał się w Pałacu Elizejskim Emmanuel Macron, a w wyniku tego spotkania oświadczenie potępiające Kreml wydali Marine Le Pen i Jordan Bardella. Nie oznacza to, że w obliczu rosyjskich prowokacji kraje UE mówią jednym głosem. Premier Słowacji Robert Fico o eskalację obwinia... Zachód, który rzekomo prze do wojny z Rosją. Brzmi znajomo? Na polskim gruncie podobną interpretację przedstawiają np. działacze partii Grzegorza Brauna, którzy wystąpili ostatnio przed Pałacem Prezydenckim z rozciągniętym plakatem, na którym widniała podobizna Radosława Sikorskiego. Szef MSZ został napiętnowany jako "podżegacz wojenny" za to, że w ostatnim czasie powiedział publicznie, że kraje NATO-wskie wygrałyby starcie militarne z Rosją. Sęk w tym, że strategią Putina jest dokonywanie takich ataków, których kraje NATO nie uznają za przekraczające próg wojny. Jak wiele jest w stanie tolerować sojusz? I jak NATO może odpowiedzieć na rosyjskie sabotaże? A kto kategorycznie nie chce, żeby odpowiadało jakkolwiek?

W sondażach poparcia rządu nastąpiło lekkie odbicie. I w koalicji poprawiły się nastroje. W mediach króluje afera Zondacrypto, która z każdym tygodniem dostarcza nowej pożywki. Dla rządu to podwójne złoto - nie tylko odwraca uwagę od jego problemów, ale także zahacza o większość podmiotów na prawicy. I doprowadza do jej dalszych podziałów. Oto Mateusz Morawiecki dostaje kolejny argument do kłótni z partią Jarosława Kaczyńskiego; Ruch Narodowy odcina się od Wiplera i Mentzena. A prezydent składa ponownie ustawę o kryptowalutach - bardzo zbliżoną do rozwiązania rządowego - bo dotychczasowe trzy weta zaczynają mu politycznie ciążyć. Jesienne odbicie może jednak zostać stłumione przez rosnące ceny paliw. I tu znów rząd będzie próbował bronić się poprzez atak. Drugie podejście do ustawy o nadmiarowych zyskach ma być połączone z zapowiedzią wprowadzenia kolejnej wersji programu CPN. Jeśli prezydent nie podpisze, to znaczy, że nie chce ulżyć zmotoryzowanym rodakom. A poza tym częściowo to i tak jego wina, ponieważ jest człowiekiem Donalda Trumpa, a to prezydent USA wszedł w wojnę z Iranem, od której wszystko się zaczęło. Prezydent tak łatwo skóry nie sprzeda i zapowiada przedstawienie alternatywnych rozwiązań - PKN - Paliwo Kosztuje Normalnie. A w Politycznym Plusie rozmawiamy na temat prawicowego paktu senackiego. Jest? Nie ma go? Nie będzie?Miniatura na podstawie oryginalnej grafiki autorstwa K.C. Greena.

Miliard złotych dla Mety! To kara, o którą wystąpiło do Komisji Europejskiej pod koniec sierpnia Ministerstwo Cyfryzacji. Powodem jest brak skutecznej walki z fałszywymi reklamami i oszustwami, a pretekstem wejście Rafała Brzoski w publiczny spór z cyfrowym gigantem. Jak to się dzieje, że fejkowe reklamy z wizerunkiem właściciela InPostu wciąż pojawiają się na portalach należących do Mety, skoro kilka miesięcy temu miliarder uzyskał w tej sprawie prawomocne sądowe postanowienie o zabezpieczeniu? O co chodzi w inicjatywach „150%” oraz ScamWatch zainicjowanych przez Brzoskę? Czy taką „prywatną” ścieżką można w tej sprawie coś zdziałać? I wreszcie - jak cała ta sytuacja ma się do zawetowanej przez prezydenta Karola Nawrockiego polskiej ustawy wdrażającej rozwiązania przewidziane w unijnym Digital Services Act? I co prezydent może zrobić z kolejnym podejściem do tych przepisów, nad którymi prace właśnie kończy parlament? O tym wszystkim w dzisiejszym odcinku „Programu Politycznego” razem z Dominiką Sitnicką rozmawiać będzie Sylwia Czubkowska, dziennikarka zajmująca się technologiami, współtwórczyni podcastu „Techstorie”.

Wydarzenie PRZYSZŁOŚĆ.PL prezydenta Karola Nawrockiego w Juracie nieprzypadkowo zorganizowano w weekend, w którym zaplanowany był Campus Polska Przyszłości. Impreza Rafała Trzaskowskiego jest oczywiście od lat obiektem ostrych ataków ze strony prawicy. Ale i obiektem zazdrości. PiS próbowało w 2024 skopiować patent letniego obozu dla młodych, który miałby odświeżyć wizerunek partii i odbudować jej poparcie w tym segmencie elektoratu, które od lat szoruje po dnie. „Przystań Polska” nie doszła jednak do skutku, PiS obawiało się organizacyjnej i frekwencyjnej porażki.W tym kontekście zorganizowane naprędce przez Kancelarię Prezydenta wydarzenie w Juracie można uznać za sukces. W prezydenckim ośrodku pojawiło się 800 uczestników i uczestniczek, którzy wysłuchali koncertów uczestników Konkursu Chopinowskiego i gwiazdy disco polo Skolima. Już sam dobór artystów miał utwierdzać wizerunek Nawrockiego jako prezydenta wywodzącego się z ludu, który doświadczył spektakularnego awansu społecznego.Co politycznie wynika z Juraty? Karol Nawrocki najpopularniejszy jest właśnie wśród wyborców dwudziestoletnich, gdzie odsetek pozytywnych ocen jego prezydentury sięga 70 proc. W 2025 udało mu się też w tej grupie pokonać Rafała Trzaskowskiego różnicą kilku punktów procentowych. Nie było to wcale oczywiste. W 2020 to Trzaskowski wygrywał wśród dwudziestolatków z Andrzejem Dudą. W 2023 młodzi, również dzięki swojej ogromnej frekwencji, byli jedną z tych grup, które dały większość partiom rządzącej koalicji. Choć więc wyborców po 40, 50 i 60 roku życia jest więcej, młodzi są siłą, która może stać się języczkiem u wagi.W najnowszym odcinku „Programu Politycznego” Dominika Sitnicka i prof. Helena Chmielewska-Szlajfer analizują, w jaki sposób politycy próbują się komunikować z młodymi wyborcami. Dlaczego Trzaskowskiemu nie udało się zdyskontować wyborczo popularności Campusu Polska? I czy projekt PRZYSZŁOŚĆ.PL ma przed sobą przyszłość?