Fixdit - Historische Klassiekers

In deze laatste aflevering van Historische Klassiekers onderzoeken we waaróm de vrouwelijke auteurs zijn gemist en gewist: waar zijn ze gebleven in onze schoolboeken? Waarom worden de vrouwelijke auteurs uit deze serie zo weinig genoemd en hoe brengen we daar verandering in?Daarover gaan Fleur Speet, Manon Uphoff, Imre Besanger en Abdelkader Benali het gesprek met elkaar aan én zij komen met suggesties.Deze podcast is een compilatie van de openbare avond in de Koninklijke Bibliotheek op 15 mei 2026. Met dank aan de KB en Kris Petrasova.CreditsPresentatie en montage: Fleur Speet.Technische begeleiding: Matthijs van der Meulen en Bas Vleeschdraager.Mastering David Krooshoff.Met dank aan Manon Uphoff, Imre Besanger en Abdelkader Benali.En aan u als luisteraar.Deze podcast werd mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Muller Fonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.Zie voor meer informatie de website van Fixdit of de substack bij de serie.

Bonustrack bij aflevering 11 over Petronella MoensLiteratuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Clara Feyoena van Sytzama, Margareta Geertruid van den Werken en Adriana van Overstraeten.Deze laatste drie auteurs van de serie bewogen zich op nieuw terrein, dat van de young adult, waarbij het er vooral over ging het geweten van het kind aan te spreken. Tegelijk werden vrouwen hoofdpersoon van epen, historische verhalen die de vaderlandsliefde moesten stimuleren.Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over de bonusauteurs.Beluister aflevering 11 over Petronella Moens om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met hoogleraar Feike Dietz en hertaler Simone Atangana Bekono. De hertalingen door Simone Atangana Bekono vindt u hier.Meer informatie over het hertaalde werk vindt u in deze substack.Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

In deze aflevering van Historische Klassiekers staat Petronella Moens centraal, een echte schrijfwurm. Zoals de meeste auteurs in deze serie was ook zij van alle markten thuis. Niet alleen was ze lid van maar liefst acht dichtgenootschappen, ook schreef ze voor kranten, schreef ze romans, gedichten, jeugdliteratuur en brieven, terwijl ze geen enkel onderwerp schuwde, zelfs de slavernij niet. En dat terwijl ze gedeeltelijk blind was. Haar schrijfjuffrouwen moeten zich suf gepend hebben.Haar houding ten opzichte van slavernij is opzienbarend voor haar tijd, maar nu problematisch te noemen. Hertaler Simone Atangana Bekono vertelt hoe ze daar tijdens het hertalen mee is omgegaan en wetenschapper Feike Dietz plaatst die houding in perspectief.Petronella Moens (1762-1843) werd geboren in Kubaard, groeide op in Aardenburg en woonde in Utrecht.Op de website van Fixdit vind je de volledige hertaling door Simone Atangana Bekono, waaruit een deel wordt voorgelezen in deze podcast. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Tesselschade Roemers. In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Petronella Moens. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.CreditsHost: Fleur SpeetGasten: Simone Atangana Bekono, Feike DietzDeze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.Meer informatie over de serie op de site van fixdit.Verder lezenVan onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen enhet Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.Genoemde boektitel in deze aflevering, en verder lezen: Ans J. Veltman-van den Bos Petronella Moens (1762-1843) de Vrienden van 't Vaderland Uitgeverij Vantilt (2000)Petronella Moens Aardenburg of de onbekende volksplanting in Zuid-Amerika Amsterdam University Press (2001)

Bonustrack bij aflevering 10 over Elisabeth Maria PostLiteratuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Katharina de With, Christina Leonora de Neufville en Belle van Zuylen.Katharina de With schreef herderspoëzie, Christina Leonora de Neufville kruiste in dichtvorm de degens met Voltaire en was een icoon zoals Lucretia Wilhelmina van Merken (aflevering 7), en Belle van Zuylen is zo'n beetje de grootste naam uit de Nederlandse cultuurgeschiedenis van de achttiende eeuw. Of zijn dat toch Aagje Deken en Betje Wolff (aflevering 9), waarvan de laatste in hetzelfde jaar geboren is als Van Zuylen? In ieder geval schreef Van Zuylen in het Frans, reden waarom ze geen volledige aflevering heeft gekregen in deze serie over Nederlandstalige vrouwelijke auteurs uit de vroegmoderne tijd. Maar ze mocht niet ongenoemd blijven.Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over de bonusauteurs.Beluister aflevering 10 over Elisabeth Maria Post om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met literatuurwetenschapper en Post-kenner Bert Paasman en hertaler Sanneke van Hassel. De hertalingen door Sanneke van Hassel vindt u hier.Meer informatie over het hertaalde werk vindt u in deze substack.Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Wat een droom, zo vrij te leven als Emilia uit de roman Het land, in brieven (1788) van Elisabeth Maria Post. Zorgeloos in de nacht door het bos wandelen, een eigen huis met een hondje op het platteland, wat doen aan sterrenkunde, lezen, piano spelen, een deuntje zingen. En een hartsvriendin hebben om aan te kunnen schrijven.Was het maar zo. De werkelijkheid zal anders zijn geweest, maar toen Post dit schreef had ze wel natuurdagboeken bijgehouden van haar wandelingen op het Utrechtse en Gelderse platteland waar ze rijkelijk uit kon putten en onderhield ze ook intense vriendschappen. Aagje Deken en Betje Wolff behoorden tot haar kennissenkring. Sanneke van Hassel toverde de roman Het land, in brieven om tot tien pagina's intens vriendinnenproza, op de site van Fixdit te vinden.In deze podcast horen we meer over de nacht die Post in haar roman opeist en ook over haar kritiek op de slavernij in haar roman Reinhart of natuur en godsdienst (1791), waarvan Sanneke van Hassel fragmenten hertaalde.Post-kenner en emeritus hoogleraar Bert Paasman vertelt over het leven van Post en het leven van vrouwen aan het einde van de achttiende eeuw.Op de website van Fixdit vind je twintig pagina's hertalingen van het werk van Elisabeth Maria Post door Sanneke van Hassel, waaruit een aantal delen worden voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Elisabeth Maria Post, die haar leven overdenkt op haar sterfbed.In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Elisabeth Maria Post en de hertaalde proza-fragmenten. Op die substack-nieuwsbrief kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.CreditsHost: Fleur SpeetGasten: Sanneke van Hassel en Bert Paasman.Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.Meer informatie over de serie op de site van fixdit.Verder lezenVan onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen enhet Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Bonusauteurs bij aflevering 9 van Historische Klassiekers over Aagje Deken en Betje Wolff.Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Anna van der Horst, Maria van Zuylekom en Petronella Woesthoven. Net als Aagje Deken en Betje Wolff blonken zij uit in veelzijdigheid en hielden zij een pleidooi voor vrouwen die leren, lezen en regeren.Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over de bonusauteurs.Beluister aflevering 9 over Aagje Deken en Betje Wolff om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met literatuurwetenschapper en Wolff-biograaf Marita Mathijsen en dichter en hertaler Abdelkader Benali. De hertalingen door Abdelkader Benali vindt u hier.Meer informatie over de hertaalde fragmenten (15 pagina's) van hun werk door vindt u in deze substack.Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Een groot besef van algemeen onrecht - dierenleed, slavernij, kinderleed - dat is er historisch gezien veel bij vrouwen. Geen wonder, ze hebben moeten vechten voor hun rechten. Ook Betje Wolff zat vol vuur en hief haar pennenpunt als een spies waar ze haar tegenstanders aan reeg. Zo schreef ze een feministisch schotschrift, maar ook samen met Aagje Deken een lied over paarden die worden geslagen, wat toch zo onchristelijk is! Dat ontlokt Wolff-biograaf Marita Mathijsen in deze aflevering de opmerking: "Als Deken en Wolff in onze tijd hadden geleefd, waren ze lid van de Partij voor de Dieren geweest".Ontmoet deze auteurs, die hertaler Abdelkader Benali raken tot in z'n ziel. Bij hen is de nieuwe tijd al merkbaar, het ruisen van de romantiek, het doorleefde voelen.Aagje Deken en Betje Wolff zijn vanwege De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart ongetwijfeld de bekendste schrijvers uit deze serie. Maar zij schreven zoveel méér. Wat wil je, met maar liefst 13.000 pagina's in druk. Wat een kanjers, deze vrouwen die leefden van de pen.Aagje Deken (1741-1804) woonde in Nes aan de Amstel, Amsterdam, De Rijp, Beverwijk, Trévoux (Frankrijk) en Den Haag.Betje Wolff (1738-1804) woonde in Vlissingen, Middenbeemster, De Rijp, Beverwijk, Trévoux (Frankrijk) en Den Haag.Op de website van Fixdit vind je vijftien pagina's hertalingen en bewerkingen uit het werk van Betje Wolff en Aagje Deken door Abdelkader Benali, waaruit een aantal delen worden voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Aagje Deken, die zich bekommert om het zielenheil van haar vriendin.In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Aagje Deken en Betje Wolff en de hertaalde en bewerkte gedichten en proza-fragmenten. Op die substack-nieuwsbrief kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.CreditsHost: Fleur SpeetGasten: Abdelkader Benali en Marita Mathijsen.Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.Meer informatie over de serie op de site van fixdit.Verder lezenVan onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen enhet Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.Verder genoemd in deze podcast: Een vrije geest. Het uitzonderlijke leven van Betje Wolff van Marita Mathijsen

Bonusauteurs bij aflevering 8 van Historische Klassiekers over Juliana Cornelia de Lannoy (1738-1782).Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Adriana van Rijnsdorp, Anna van der Aar en Petronella de Timmerman. Net als Juliana Cornelia de Lannoy voelden zij zich verantwoordelijk voor de vrouwen na hen en baanden zo de weg.Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over de bonusauteurs.Beluister aflevering 8 over Juliana Cornelia de Lannoy om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met literatuurwetenschapper Marleen de Vries en dichter en hertaler Jannah Loontjens. De hertalingen door Jannah Loontjens vindt u hier.Meer informatie over het hertaalde fragment (13 pagina's) van De Lannoys werk door Jannah Loontjens vindt u in deze substack.Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.

Met een goed geplaatste grap de maatschappelijke orde laten wankelen, dat doet Juliana Cornelia de Lannoy.Juliana Cornelia de Lannoy was naast Lucretia Wilhelmina van Merken de belangrijkste tragediedichter van de achttiende eeuw. Maar achter die plechtige reputatie schuilt een scherpe, geestige schrijver die met plezier de spot dreef met mannen, de dubbele maat en sociale verwachtingen.In deze aflevering van Historische Klassiekers hoor je hoe De Lannoy met ironie en satire de wereld om haar heen fileerde: van een arts die vrouwen de maat neemt tot het idee van de ‘perfecte man’. Met hertalingen door Jannah Loontjens en toelichting van dé expert van de achttiende eeuw, Marleen de Vries, ontdekken we hoe haar humor werkte, waarom die toen aansloeg en hoe actueel haar slimme grappen nog zijn. Tegelijk is ze uiterst serieus: met een toneelstuk over Kenau Hasselaer als moeder laat ze zien dat je moet vechten voor je rechten.Juliana Cornelia de Lannoy (1738-1782) woonde in Breda, Nijmegen, Zutphen, Deventer en Geertruidenberg.Op de website van Fixdit vind je dertien pagina's hertaling uit het werk van Juliana Cornelia de Lannoy door Jannah Loontjens, waaruit een aantal delen worden voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Juliana Cornelia de Lannoy. In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Juliana Cornelia de Lannoy. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.CreditsHost: Fleur SpeetGasten: Jannah Loontjens en Marleen de Vries.Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.Meer informatie over de serie op de site van fixdit.Verder lezenVan onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen;het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.Genoemd in deze aflevering:W.R.D. van Oostrum Juliana Cornelia de Lannoy 1738-1782 ambitieus, vrijmoedig en gevat Verloren 1999;Maaike Meijer ‘Vrome en geleerde hartsvriendinnen in de achttiende eeuw in Nederland’ in: M. Duyves, G. Hekma en P. Koelemij (red.), Onder mannen, onder vrouwen. Studies van homosociale emancipatie Amsterdam 1984 p. 167-181;Verlicht en vilein. Een biografie van achttiende-eeuws Nederland Balans 2023, van Marleen de Vries.

Bonusauteurs bij aflevering 7 van Historische Klassiekers over Lucretia Wilhelmina van Merken (1721-1789).Literatuurwetenschapper Evi Dijcks vertelt over Katharina Verwers, Catharina Questiers en Barbara Ogier, die allen toneelstukken schreven in de zeventiende eeuw. Ze baanden het pad voor Lucretia Wilhelmina van Merken, die samen met Juliana Cornelia de Lannoy op de top van de dichtersberg stond: het hoogste genre van de achttiende eeuw werd door twee vrouwen beoefend.Op Historiek vindt u een artikel met meer informatie over de bonusauteurs.Beluister aflevering 7 over Lucretia Wilhelmina van Merken om meer over deze periode en schrijvende vrouwen te weten te komen. Met historicus en toneelspeler Imre Besanger en dichter en hertaler Babs Gons. De hertalingen door Babs Gons vindt u hier.Meer informatie over het hertaalde fragment (11 pagina's) van Van Merkens werk door Babs Gons vindt u in deze substack.Voor informatie over de serie Historische Klassiekers, zie de website van Fixdit.Genoemde uitgaven in deze bonustrack:Catharina Verwers Spaensche heydin De Nieuwe Toneelbibliotheek #790 Hier te verkrijgen.Catharina Questiers Den Geheymen Minnaar De Nieuwe Toneelbibliotheek #791 Hier te verkrijgen.