Açık Mimarlık

Sonbaharın gelişiyle üniversiteler açıldı, binlerce üniversite öğrencisi yeni bir yaşam kurmak üzere İstanbul’a taşındı. Üniversite öğrencisi gençler İstanbul’da nasıl zorluklar yaşıyorlar, hangi ihtiyaçları ve beklentileri var? Barınma, geçim ve yaşam mücadelesini gençler nasıl deneyimliyor? İhtiyaçların ve beklentilerin karşılanmasında yerel yönetimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının ne gibi rolleri olabilir? Bu soruları İstanbul Kent Konseyi Gençlik Meclisi’nden Caner Taş, Gülşah Ergin ve Sabiha Seyhan ile konuşuyoruz. Gençlik Meclisi’nin üniversite öğrencilerine yönelik hazırladığı şehir rehberi çalışması Rehber İstanbul’u ve bu çalışma sürecindeki gözlemlerini de paylaşıyoruz.  

Her ayın son haftasında olduğu gibi bu programda da Cenk Dereli ve Yağmur Yıldırım mimarlık dünyasından haberleri değerlendiriyor: Ettore Sottsass'ın Toskana'daki evi, Eczacıbaşı Spor Salonu projesi, Yapı Atölyesi Taşıyıcı ve Malzeme Serisi etkinlikleri, Türk Serbest Mimarlar Derneği'nin düzenlediği Mimarlık Ödülleri'nin 17. döneminin açıklanması, İzmir Opera Binası hakkındaki gelişmeler konularımız.

Bilkent FADA (Güzel Sanatlar, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi) 40. yılını “Kesişimler” isimli sergiyle kutluyor. 29 Eylül-7 Ekim tarihleri arasında Ankara CerModern’de gerçekleşen sergi çeşitli arşiv belgeleri, öğrenci projeleri, yayınlar, sanat eserleri ve yeni çalışmaların yer aldığı tematik bölümlerden oluşuyor. Bilkent Üniversitesi Mimarlık Bölümü'nden Dr. Yiğit Acar ile bu programda 40. yıl sergisinde nelerin yer aldığını, derslerde öğrencilerle birlikte yürütülen sergi hazırlık ve tasarım sürecini, fakültenin disiplinlere yaklaşımını, mimarlık ve tasarım eğitimi arşivlerinin önemini konuşuyoruz. 

Berna ve Boğaçhan Dündaralp'in ortaklığındaki ddrlp, mimarlıkta 20. yaşını kutluyor. Bu güzel haber vesilesiyle ddrlp'in 20 yılını, mimarlığın ve mimarın etik pozisyonunu, Kuzguncuk ile ilişkilerini, ofisin işleyişini ve gündelik hayatlarını konuşuyoruz; hem bol bol anı tazeliyoruz hem de bugünkü mimarlık ortamına bakıyoruz.

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular, Yeditepe Üniversitesi Mimarlık Bölümü'nde gerçekleştirdikleri lisansüstü atölyelerin son başlığında "Öznenin Üretimi"ni tartışıyor. Bireysellik, toplumsallık, örgütlenme, eğitimde, çalışma yaşamında kolektif üretim kavramları üzerinden açılımları yapılan konuda "ben" ve "biz" tanımları eleştirel bir biçimde ele alınıyor. Mimarlıkta işçileşme ile ücret konuşmanın, birlikte üretmenin ve talep etmenin olanakları ilişkili biçimde gündeme getiriliyor. Utku Kan'ın moderatörlüğünde Yağmur Baran ve Atamert Yavuzarslan mimar öznenin hakları, sorumlulukları ve kolektif öznenin inşası üzerine soruları ve rahatsızlıkları dile getiriyorlar.

İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nde 2020-2024 yılları arasında yürütülen mimari araştırma  ve proje stüdyosu "Kırsal ve Gelecek: Şehir-dışından Sesler, Alternatif Yaşam ve Mimarlıklar" temasıyla Türkiye'nin sekiz farklı kırsal coğrafyasına odaklandı. Stüdyonun dört yıllık üretimleri, aynı başlıkla bir sergiye dönüşerek İstanbul Resim ve Heykel Müzesi ile Ankara Cer Modern'de izleyiciyle buluşuyor. Program kapsamında 15-16 Ekim'de İstanbul'da uluslararası bir sempozyum ve 20 Kasım'da Ankara'da ulusal bir forum gerçekleşecek. İTÜ'den Prof. Dr. Ayşe Şentürer ve Yeşim Armağan ile kırsal ve gelecek temasını, sekiz dönem boyunca yürüttükleri stüdyo pedagojilerini ve devam eden kamusal programı konuşuyoruz. 

Cenk Dereli ve Yağmur Yıldırım her ayın son haftası olduğu gibi bu hafta da mimarlık gündeminden gelişmeleri aktarıyor. Ekim ayının ilk pazartesi günü 1985 yılından beri Dünya Mimarlık Günü olarak kutlanıyor; bu yılın temasını Uluslararası Mimarlar Birliği “konut insan hakkıdır” olarak belirledi. Dünya Mimarlık Günü vesilesiyle Türkiye’nin pek çok şehrinde mimarlık haftası etkinlikleri düzenleniyor. Adana, Kayseri, Batman, İstanbul gibi farklı şehirlerden mimarlık etkinlikleri programlarının yanı sıra yeni sonuçlanan mimari proje yarışmalarını ve İstanbul’da bu hafta kapılarını açacak olan, Büyükşehir Belediyesi’nin kamusal kültür sanat mekanlarını konuşuyoruz.  

Yazar Nahid Sırrı Örik'in gazete yazılarındaki İstanbul görüşlerini, önerilerini, projelerini bu programda konuşmaya devam ediyoruz. 1930-1950'li yıllar arasında gazetelerde yayımlanmış bu yazılarda Örik kentin mevcut durumuna ve geleceğine ilişkin görüşlerini, kent yönetiminden beklentilerini, büyüyen kentin ihtiyaçlarını paylaşıyor, yer yer ilginç, hatta "radikal" proje önerilerini de kamuoyuna sunuyor: İstanbul'un turizm geleceği, belediye sınırları, şehir içi ulaşım, otel ve müze ihtiyaçları, koruma ve restorasyon önerileri, şehre yeni kanallar... 

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular Yeditepe Üniversitesi Mimarlık Bölümü'nde gerçekleştirdikleri lisansüstü atölyeleri konu edinmeye devam ediyor. "Yaratıcılığın Ötesinde Mimarlık" üst başlığı altında bu defa yaratıcılık ideolojisinin kapitalist kökenini çalışma yaşamı, sınıf, iş, emek ve üretim süreçleri üzerinden tartışmaya açıyor. Tembellik hakkı ve çalışmanın reddi gibi kavramları, ayrıcalıklar ve zorunluluklar, çalışma yaşamındaki seçeneksizlik, özgürlük arzusu ile yabancılaşma arasındaki çelişkiler gibi sorunlarla ilişkilendirerek gündeme getiriyor. Nihal Evirgen'in moderatörlüğünde Hande İka ve Ekin Ayan tüm bu sorunlar karşısında rahatsızlıkların çoğaltılması ve kolektif reddin olasılıkları üzerine konuşuyor. Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular her ayın ikinci haftası Açık Mimarlık'ta. 

Nahid Sırrı Örik genellikle romanlarıyla tanınsa da pek çok gezi, izlenim ve görüş yazısı da kaleme almış biri. Bu programda kendisinin İstanbul'a dair görüş ve önerilerini paylaştığı, 1930'lu yıllardan 1950'li yıllara kadar gazetelerde yayımlanmış yazılarına yer veriyoruz. Kentin mevcut durumuna ve geleceğine ilişkin görüşlerini, kent yönetiminden beklentilerini, büyüyen kentin ihtiyaçlarını paylaşıp kamuoyu oluşturmak amacıyla yazdığı bu yazıların kimilerinde Örik ilginç, hatta "radikal" proje önerilerine de yer veriyor.