Yer Yüzleri'nde

İstanbul’un çok kültürlü geçmişinin önemli bir parçası olan topluluklardan birini, Levantenleri konuşuyoruz. Yakın zamanda Beyoğlu Belediyesi İstiklal Sanat Galerisi’nde açılan “Levantenlerin İstanbul’u, İstanbul’un Levantenleri” sergisi, Levantenlerin kentteki yaşamını aile hikâyeleri, fotoğraflar, arşiv belgeleri ve sanat eserleri üzerinden ele alıyor. Biz de serginin küratörü, sanat tarihçisi Prof. Dr. Seza Sinanlar Uslu ile Levantenlerin İstanbul’da nasıl bir yaşam kurduklarını, kentin ticari, toplumsal ve kültürel hayatında nasıl bir yer tuttuklarını, farklı topluluklarla ilişkilerini ve zaman içinde değişen İstanbul’la birlikte onların yaşamlarının nasıl dönüştüğünü ele alıyoruz. 

Konuğumuz Paris 8 Üniversitesi’nde çalışmalarını sürdüren sosyolog Engin Sustam ile Fransa’da son dönemde yaşanan protestoları, protestolara polis müdahalelerini, aşırı sağı ve yeni sol hareketlerin imkânlarını konuşuyoruz. Yalnızca Fransa’da değil, Avrupa’da ve dünyanın farklı coğrafyalarında gençlerin öncülüğünde başlayan protestoların giderek daha geniş toplumsal kesimleri harekete geçirdiğini görüyoruz. Diğer yandan New York’ta DSA’nın hareketinden Mamdani’nin belediye başkanı seçilmesi, Berlin’de Elif Eralp’in öncülüğünde Die Linke’nin seçimleri kazanması ve Paris’in Saint-Denis banliyösünde Bally Bagayoko’nun belediye başkanı seçilmesi, büyük kentlerde yeni bir sol siyasetin güç kazandığına işaret ediyor.Sokaklarda yükselen toplumsal itirazlarla seçimlerde ortaya çıkan sol siyasi örgütlenmeler yeni gelecek tahayyülleri yaratabilir mi?

Konuğumuz Berlin’de yaşayan sosyal coğrafyacı Doç. Dr. Sezai Ozan Zeybek ile Berlin’de Die Linke’nin seçim zaferinin ardından yaşanan siyasi krizi, bu krizin Almanya siyasetindeki arka planını ve de krizin ekonomi politiğini konuşuyoruz.Berlin’de Elif Eralp’in öncülüğündeki Die Linke, yani Sol Parti, konut krizi, yükselen kiralar ve hayat pahalılığına karşı geliştirdiği politikalarla eyalet seçimlerinden birinci parti olarak çıktı. Ancak bu seçim başarısının ardından Die Linke, yalnızca aşırı sağcı AfD’nin değil, merkez sağ ve merkez sol partilerin de sert eleştirileriyle karşılaştı. Partiye yönelik İsrail-Filistin meselesi etrafındaki tartışmalar, hükümet kurma sürecinde siyasi bir krize dönüştü.Berlin’de Die Linke’nin, New York’ta Zohran Mamdani’nin, Paris’in Saint-Denis banliyösünde Bally Bagayoko’nun seçim başarıları, yeni bir sol siyasi dilin kurulabildiğini gösteriyor. Merkez sağ ve merkez sol siyasetin giderek sıkıştığı, aşırı sağın yarattığı korkuların ve tehditlerin siyasi gündemi belirlediği bir dönemde, yeni sol hareketler siyasi dengeleri değiştirebilecek yeni bir toplumsal güç yaratıyor. Bu toplumsal gücün siyasi iktidara ulaşmasının önündeki direnç nereden geliyor?

Mimar Vasil Vingas’ı konuklarımız Vasil Vingas: Hayatı ve Mimarlığı kitabının araştırmacıları Nur Erdemci ve Orkun Dayıoğlu ile konuşuyoruz. YOK Yayınları’ndan çıkan Vasil Vingas: Hayatı ve Mimarlığı vesilesiyle, Sakız’dan İstanbul’a uzanan bir yaşamın izinde, Vingas’ın mimarlık pratiğini ve özellikle Yeniköy’den başlayarak Boğaziçi’nin ve İstanbul’un mekânsal tarihindeki yerini ele alıyor; Rum bir mimarın mesleki üretimi üzerinden, geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemlerinin mimarlık dünyasına, bu dünyayı şekillendiren farklı aktörlere ve Vingas’ın İstanbul’un mimarlık tarihindeki yerine yakından bakıyoruz.

Berlin eyalet seçimlerinde Die Linke’nin yani Sol Parti’nin, Elif Eralp’in öncülüğünde birinci parti çıkması yalnızca Almanya’da değil, uluslararası sol çevrelerde de heyecan yarattı.2025’te Yer Yüzleri’nde'de birkaç program boyunca New York’ta belediye başkanı seçilen Zohran Mamdani’yi ve Amerikan Demokrat Sosyalistleri’ni konuşmuştuk. Bu hafta konuğumuz hem New York’ta Zohran Mamdani’nin, hem de Berlin’de Elif Eralp’in seçim kampanyalarında çalışan Türkiyeli akademisyen Özge Yaka.Bu kampanyalar nasıl örgütleniyor, kimlere sesleniyor? Konut, hayat pahalılığı, göçmenlik ve sosyal haklar gibi gündelik meseleler etrafında nasıl yeni bir politik dil kuruluyor? Büyük kentlerde yükselen bu yeni sol siyaset bize ne söylüyor?

İstanbul’un son 20 yılda değişen sanat mekânlarını ve bu mekânların mahallelerle kurduğu ilişkiyi konuşuyoruz. 2000’lerin sonlarından itibaren Beyoğlu ve çevresinde ortaya çıkan küçük ve bağımsız sahneler nasıl çoğaldı, bugün neden önemli bir bölümü artık yok? Bir sanat mekânı bulunduğu mahalleyi nasıl dönüştürüyor; sanatçılar, çoğu zaman güvencesiz koşullarda üretirken, kentsel dönüşümün hangi noktasında bu dönüşümün aktörlerine dönüşebiliyor? Tiyatro, kent ve politik performansın kesişiminde çalışan oyun yazarı, dramaturg ve tiyatro araştırmacısı Deniz Başar ile İstanbul’un kültür-sanat haritasına biraz da mekânların ve mahallelerin içinden bakıyoruz.

Karaköy, Perşembe Pazarı’nda beş asırdır yaşayan Kurşunlu Han’a gidiyoruz ve hanın içindeki ArtHan Gallery’de 25 Eylül 2026 Cuma günü açılacak “AZİZE THEKLA * HADDE” başlıklı disiplinlerarası karma sergiyi, küratörü Özcan Geçer ile konuşuyoruz. Kurşunlu Han, yüzyıllardır ticaretin, üretimin ve zanaatın sürdüğü bir çalışma mekânı. Bugün hâlâ farklı üretim biçimleriyle yaşayan hanın bulunduğu alanda, Hıristiyanlık tarihinin en önemli kadın figürlerinden Azize Thekla’ya adanmış erken dönem bir kilisenin bulunduğu kabul ediliyor. “AZİZE THEKLA * HADDE” sergisi, bir yanda bu kadim kadın figürünün hafızasını, diğer yanda Perşembe Pazarı’nın metal, zanaat ve üretim kültürünü yan yana getiriyor. Sanat, Kurşunlu Han’da nasıl yeni bir katman açıyor? 

İlhan Tekeli’nin İstanbul’un Planlanmasının ve Gelişmesinin Öyküsü kitabını ele alıyor; İstanbul’un modernleşme, planlama ve imar operasyonlarıyla geçirdiği dönüşümü ve yaklaşık 40 yıl önce kaleme alınan bu çalışmanın bugün neden hâlâ önemli olduğunu konuşuyoruz.

Aşırı sağcı AfD’nin Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerini birinci parti olarak tamamladığı bu kritik haftada, Berlin’den konuğumuz sosyal coğrafyacı Doç. Dr. Sezai Ozan Zeybek ile göçmen temsilleri üzerinden Almanya’ya bakıyoruz. Yaklaşık 10 yıldır Berlin’de yaşayan ve kendisini Türkiye’den Almanya’ya giden “new wave” göçmenlerden biri olarak konumlandıran Zeybek, içeriden ama aynı zamanda dışarıdan bakan bir göçmen olarak Almanya’yı nasıl gördüğünü dile getiriyor.  

İklim krizinin en görünür sahnesi artık kentler: aşırı sıcaklar, seller, kuraklık ve yangınlar şehirlerin nasıl planlanıp yönetildiğini yeniden sorgulatıyor. Ama bu yükü herkes aynı şekilde taşımıyor. Yaşadığımız mahalle ve erişebildiğimiz kaynaklar, krize karşı ne kadar kırılgan olacağımızı belirliyor. Bu yüzden "iklim dirençli kentler" küresel iklim gündeminin önemli başlıklarından biri haline geldi. Biz de bu konuyu konuğumuz Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği genel sekreter yardımcısı Doç. Dr. Dalya Hazar ile 9-20 Kasım 2026'da Antalya'da düzenlenecek COP31 ekseninde ele alıyoruz.