Stichting Filosofie en Meditatie

Sommige geschriften reizen een leven lang met je mee. Voor mij is de Ashtāvakra Samhitā zo’n geschrift. Al meer dan vijftig jaar raakt zij mij, en steeds opnieuw ontdek ik hoe diep haar woorden kunnen doorwerken.In deze podcast vertel ik over twee periodes waarin ik mijn eigen duisternis ontmoette. Als jongen van vijftien, zestien worstelde ik met de vraag: waarom leven we? Meer recent kreeg die duisternis een andere gestalte: de onmacht. Wat blijft er over wanneer je zo graag iets zou willen veranderen, maar het niet kunt?Steeds weer brengt de Ashtāvakra licht in die duisternis. Haar woorden nemen niet alle pijn weg, maar raken aan iets in mij dat ik te midden van die pijn uit het oog kan verliezen. Voor mij is zij een van de krachtigste geschriften om dat licht opnieuw te ontdekken.Toch opent deze tekst zich niet altijd gemakkelijk. Daarom hebben we gewerkt aan een nieuwe vertaling, met ruimte om rustig te lezen, de woorden te proeven en te ervaren wat ze in je aanraken.Wil je zelf kennismaken met de Ashtāvakra Samhitā? Hieronder kun je het eerste hoofdstuk, samen met mijn eigen ervaringen — mijn anubhava — gratis downloaden. Je vindt er ook meer informatie over de nieuwe vertaling.Klik hier om te downloaden

Voor veel mensen blijft Savitri een gesloten boek: te moeilijk, te complex, te veel. Toch kan juist dit werk ons iets aanreiken in een tijd waarin zoveel verandert en onzekerheid, wantrouwen en frustratie lijken toe te nemen. Een tijd die vraagt om een nieuwe benadering van spiritualiteit, waarin we zelf op onderzoek uitgaan en leren vertrouwen op wat we werkelijk doorleven en ontdekken.Wat gebeurt er als we Savitri ook eens benaderen alsof het muziek is? Als we het boek lezen als een partituur en luisteren naar de grote lijnen, de thema’s en de bewegingen die de woorden met elkaar verbinden?In deze podcast neem ik je mee naar Boek VII, canto 6, voor mij een van de mooiste passages uit Savitri. In dit omvangrijke hoofdstuk van 645 regels herken ik drie grote delen. We richten ons op het eerste deel, regels 1–220, waarin Savitri zich voorbereidt om haar levensopdracht volledig op zich te nemen.We volgen de muzikale bewegingen: van de zoete harmonie van liefde, het oprijzen van een grote angst die haar dreigt mee te sleuren, van de stem van de Nacht naar de stem van het Licht, en verder naar verbondenheid en ontvankelijkheid.Het zorgvuldig onderzoeken van de woorden blijft zeer waardevol.Maar hier willen we eerst de ruimte ontdekken en de muziek die de woorden draagt, zodat de tekst zich kan openen en dichter bij ons eigen leven kan komen. Je hoeft niet iedere noot, ieder woord te begrijpen om de muzikale beweging te kunnen volgen — en te voelen waar zij iets in je raakt.

Je hoeft geen noten te kunnen lezen om door muziek geraakt te worden. Zou dat ook kunnen gelden voor spirituele teksten?In deze podcast onderzoek ik een andere ingang tot de Bhagavad Gītā, de Ashtāvakra Samhitā en Savitri: lezen alsof je een partituur voor je hebt. Luisteren naar het ritme, de stiltes en de beweging van het geheel. Waar komen de woorden vandaan? Waar gaan ze naartoe? Waar landen ze?Vanuit Ademend Lezen verken ik hoe de kennis van de rede en de kennis van het hart elkaar kunnen versterken: de twee vleugels van de mens. Daarbij staat het soefi-begrip dhawq centraal: proeven. Want ook voordat je een tekst volledig begrijpt, kun je al iets van zijn betekenis ervaren en meenemen in je dagelijks leven.Een uitnodiging om te luisteren, te proeven en te ontdekken hoe teksten die gesloten leken, zich kunnen openen.

Soms kan één woord de beweging van een hele tekst veranderen.In hoofdstuk 3 van de Bhagavad Gita wordt het Sanskrietwoord niyamya vaak vertaald met beheersen, bedwingen of onder controle brengen. Maar wat gebeurt er wanneer we het lezen als tot orde brengen?Dan verschijnt een andere beweging.Misschien zijn onze zintuigen niet het probleem en hoeven zij niet voortdurend gereguleerd of onderdrukt te worden. Misschien ontstaat de onrust vooral wanneer onze geest de natuurlijke orde en samenhang uit het oog verliest.Wanneer er innerlijk weer orde ontstaat, kunnen ook de zintuigen hun natuurlijke plaats innemen.In deze podcast onderzoeken we hoe één woord een ander venster kan openen op de Bhagavad Gita — van controle naar orde, van beheersen naar meebewegen, en uiteindelijk naar een andere kijk op handelen.

De muziek achter de woorden van de Bhagavad GitaWe kunnen de Bhagavad Gita vers voor vers lezen, vertalen en proberen te begrijpen. Daarin ligt een enorme rijkdom.Maar er is nog een andere laag van kennis.Sommige kennis bevindt zich niet in de afzonderlijke woorden en verzen, maar in de beweging van de tekst. In wat eraan voorafgaat, in wat erop volgt, in versnelling en vertraging, in verwachting, ontreddering en stilte.De Bhagavad Gita heet niet voor niets Gita: een lied.In deze podcast volgen we de muzikale beweging van het eerste hoofdstuk: van het oorverdovende tumult op het slagveld naar het stille midden; van vijanden naar vrienden en familie; van Arjuna's zekerheid naar lichamelijke ontreddering, argumenteren en uiteindelijk vishada — de diepe duisternis waarin het licht van de Bhagavad Gita kan verschijnen.Een andere manier van lezen:van kennen en begrijpen naar ervaren en ontmoeten.Want een lied kun je bestuderen.Maar om het werkelijk te leren kennen,moet je het ook horen.

Nieuwe podcast – Twee vleugelsDe mens heeft twee vleugels.De ene is wijsheid.De andere is liefde.In onze cultuur hebben we één van die vleugels bijzonder sterk ontwikkeld: we onderzoeken, analyseren, onderscheiden en proberen te begrijpen. Maar naast de taal van het verstand bestaat ook de taal van het hart.Niet als alternatief voor de rede.We hebben beide nodig.In deze podcast onderzoek ik wat het betekent om ook die tweede taal opnieuw te leren verstaan. Een taal die minder spreekt in definities en vaker in beelden, symbolen, poëzie en muziek.Definities sluiten.Symbolen openen.Misschien hoeven we niet te kiezen tussen kennen en ervaren, tussen doorzien en doorleven, tussen wijsheid en liefde.Een vogel kiest immers ook niet tussen zijn vleugels.Met één vleugel kun je ver komen.Maar om te vliegen heb je er twee nodig.

Iedereen die wel eens een Upanishad heeft gelezen, of de Bhagavad Gita, de Ashtāvakra Samhitā, teksten van Rumi, Laozi of Meister Eckhart, kent waarschijnlijk dat gevoel.Je leest een paar regels. En je denkt: “Wat staat hier nueigenlijk?"Maar misschien zijn spirituele teksten minder moeilijk danje denkt. Ze vragen alleen iets anders van ons.In deze aflevering onderzoek ik waarom teksten als de BhagavadGita, de Upanishads en de Ashtavakra Samhita zich zo anders laten lezen dangewone boeken. Niet omdat zij ingewikkelder zijn, maar omdat zij ons uitnodigentot een ontmoeting in plaats van een verklaring.We verkennen het bijzondere belang van niet-weten –niet als gebrek aan kennis, maar als een open ruimte waarin levende kennis zich kan ontvouwen. Langs Arjuna, Shvetaketu, Bhrigu, en Rama ontdekken we dat de diepste vragen niet altijd om snelle antwoorden vragen.In deze podcast bespreken we hoe een spirituele tekst geleidelijk verandert van een verzameling woorden in een levende relatie. Misschien is dat wel de reden dat we steeds opnieuw naar dezelfde verzen terugkeren: niet omdat we nog iets zijn vergeten, maar omdat wijzelf veranderd zijn."Een spirituele tekst is geen probleem dat opgelostwil worden, maar een ontmoeting die geleefd wil worden."

Waarom raken sommige teksten ons diep, terwijl andere vooral informatie overdragen? En waarom lijken oude spirituele geschriften soms pas werkelijk tot leven te komen wanneer we ze hardop lezen, ruimte laten voor stilte en luisteren naar wat ze in ons oproepen?In deze podcast neem ik je mee in onze zoektocht naar Ademend Lezen en Schrijven. Wat begon als een poging om lezen minder inspannend te maken, groeide uit tot een verrassende ontdekkingstocht. We onderzochten hoe kortere zinnen, witregels, ademritme en muzikale elementen een tekst toegankelijker kunnen maken. Maar onderweg ontdekten we iets wat we niet hadden verwacht.Tijdens het lezen van de Bhagavad Gita, de Katha Upanishad en de Ashtavakra Samhita werden mensen niet alleen geraakt door de betekenis van de woorden, maar ook door wat de teksten in hen opriepen: ontroering, warmte, stilte, soms zelfs een diep gevoel van heimwee. Zou het kunnen dat geschreven woorden méér overdragen dan alleen kennis?Aan de hand van een nieuwe vertaling van de Bhagavad Gita laat ik zien hoe ook ritme, herhaling en muzikale beweging een tekst kunnen dragen. Het lijkt erop dat sommige spirituele geschriften niet alleen bedoeld zijn om gelezen te worden, maar ook om te klinken, te resoneren en samen onderzocht te worden.Niet alleen de betekenis van een tekst verandert ons, maar ook de manier waarop wij haar lezen.Deze podcast is een uitnodiging om mee te denken, mee te voelen en mee te onderzoeken. Want misschien staat de geschiedenis van de geschreven taal nog helemaal niet aan haar einde.

In deze aflevering onderzoeken we een vraag die tijdens een retraite rond de Katha Upanishad spontaan naar voren kwam.Waarom worden sommige mensen geëmotioneerd bij het lezen van deze teksten? Waarom ervaren zij geen verdriet, maar eerder een diep verlangen, een gevoel van thuiskomen of een heimwee dat moeilijk onder woorden te brengen is? En waarom voelen sommigen tegelijkertijd een duidelijke resonantie in de buikstreek?Deze ervaringen brachten ons bij een verrassende ontmoeting tussen eeuwenoude spirituele teksten en moderne neurowetenschap. We verkennen onder meer de rol van de insula, het hersengebied dat onze innerlijke lichaamsbeleving helpt vormgeven, en staan stil bij de vraag hoe poëzie en spirituele taal misschien méér doen dan informatie overdragen. Kunnen woorden een innerlijke ruimte openen? Kan de vorm van een tekst – ritme, stilte, eenvoud en openheid – invloed hebben op de manier waarop wij de werkelijkheid ervaren?Het is geen zoektocht naar definitieve antwoorden, maar een uitnodiging tot verwondering en onderzoek. Misschien begrijpen wij sommige teksten niet alleen met ons hoofd, maar met ons hele mens-zijn.Heb jij vergelijkbare ervaringen gehad tijdens het lezen van poëzie, spirituele teksten of andere boeken? Dan nodig ik je van harte uit om die met ons te delen.

Waarom ervaren zoveel mensen vandaag de dag onrust, vermoeidheid, eenzaamheid of het gevoel voortdurend achter de feiten aan te lopen? Zijn dit losse problemen, of maken ze deel uit van een groter geheel?In deze podcast gebruik ik de Quick Scan van de Vijf Elementen uit de Indiase filosofie als een eenvoudige maar verrassend krachtige spiegel. Niet als theorie, maar als een praktisch hulpmiddel om te ontdekken waar een verstoring zich bevindt: ontbreekt er ruimte, adem, energie, verbinding of juist concrete vorm?We onderzoeken waarom juist deze vijf kwaliteiten in onze tijd onder druk lijken te staan en hoe herstel misschien niet begint met méér doen, maar met het scheppen van ruimte. Vanuit die ruimte kan de adem terugkeren, ontstaat nieuwe energie, groeien verbindingen en krijgt het leven weer richting en vorm.Een podcast over gezondheid, bewustzijn en de vraag hoe oude wijsheid verrassend actueel kan zijn in het leven van vandaag. Misschien ontdek je dat één klein inzicht al voldoende is om de eerste stap naar verandering te zetten.